کارگاه های سفالگری پایتخت سفال ایران در انتظار ثبت ملی

حسین زندی دبیر پژوهشی انجمن ایران شناسی کهن دژ

یکی از تدابیری که در جهت حفظ و حراست از میراث تاریخی ، طبیعی و معنوی صورت می گیرد ثبت آثار در فهرست آثار ملی است تا گامی در جهت حفظ و نگهداری برداشته شود از گزند تخریب و تغییر در امان باشد.

-کارگاه های سنتی سفالگری شهرستان لاله جین در استان همدان که با عنوان پایتخت سفال ایران از آن یاد می شود از جمله این آثاراند که از جنبه های گوناگون حائز اهمیت اند سازه و بنای کارگاهی همچنین ابزارها،وسایل و دستگاه های سفالگری که دارای قدمت تاریخی هستند و به عنوان میراثی تاریخی و شیوه سفالگری سنتی که بدون فناوری روز و ابزارهای برقی و ماشین های مدرن انجام می شود میراثی معنوی که سابقه ای چند صد ساله دارد می تواند به عنوان جاذبه ای فرهنگی و تاریخی مورد توجه قرار گیرد اما به دلیل عدم برنامه ریزی و مدیریت شهری آسیب های جدی بر پیکره شهر وارد شده است  و موجب نگرانی دوستداران و فعالان میراث فرهنگی گردیده است .

در اواسط دهه شصت بیش از ششصد کارگاه در این شهر گزارش شده است اما امروز کمترازهشتاد کارگاه در این شهر باقی مانده است از آنجا که این کارگاه ها در درون شهر قرار دارد و با رشد جمعیت شهر و تغییرات بافت ها و فضاهای شهری این کارگاه ها نیز دچار دگرگونی شده است و چون مدیران شهری نتوانسته اند نیاز های مسکونی مردم را مدیریت کنند و قانونی برای حفظ بافت های سنتی و کارگاه ها وجود ندارد از سوی دیگر نبود حمایت های دولتی مالکان را ترغیب کرده است این اماکن را تخریب کنند و آپارتمان و رستوران به جای آن بسازند و منافع کوتاه مدت را ترجیح دهند تجربه نشان داده است که با ایجاد تحول در صنعت گردشگری بافت تاریخی از آپارتمان درآمدزایی بیشتری دارد این در حالی است که کارشناسان و دلسوزان میراث فرهنگی بارها پیشنهاد داده اند این مکان ها ثبت ملی شوند و تبدیل به فرهنگسرا و موزه سفال شوند اما کارگاه های ثبت شده به تعداد انگشتان یک دست هم نمی رسد و به گفته یکی از اعضای شورای شهر تنها دو کارگاه ثبت شده است در حالی که کارگاه های با سابقه چهارصد ساله در این شهر شناسایی شده است.

-سفال لاله جین شهرتی جهانی دارد و صادرات سفال از منابع اصلی درآمدزایی مردمان این شهر است و به طور سنتی قرن هاست سفالگری شغل اصلی شهروندان لاله جینی است و امروز با بیش از هفتادوپنج درصد مردم بدین کار اشتغال دارند. اما در سال های اخیر مسائل و معضلات دیگر آن را تهدید می کند ورود سفال ارزان قیمت چینی آسیب فراوانی به صنعت این شهر وارد می کند. اما مسئله مهم دیگر برداشت بی رویه از خاک اطراف شهر است که به زودی دچار کمبود خواهد شد و از آنجا که حجم تولیدات بسیار بالاست و کیفیت روز به روز پایین می آید ضایعات و پسماندهای سفال ها هر روز افزون تر می شود در واقع سفالگران جدید خاک لاله جین را تبدیل به سفال شکسته و زباله می کنند که در گرداگرد شهر تلنبار شده است چهره زشتی به این شهر می بخشد .

اما با ثبت این آثار و استفاده از نیروهای داوطلب و برانگیختن حس مسئولیت پذیری شهروندان و آموزش آنها به نگهداری و حفظ این آثار کمک کرد و یا با شهرک سازی در اطراف شهر قدیم و انتقال اماکن مسکونی و اداری به خارج از شهر می توان از تخریب بیشتر خانه ها و کارگاه های قدیمی جلوگیری کرد و از این فضاها به عنوان موزه سفال و آموزشگاه سفالگری استفاده کرد.      


شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic