سه شنبه 6 خرداد 1393

بخش دوم گفتگو با دکتر جمشید صفاریان

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :روزنامه همشهری ،موسیقی ،گفتگو ،

بخش دوم گفتگو با دکتر جمشید صفاریان

ضرورت تغییر نام گوشه های موسیقی سنتی

حسین زندی خبرنگارهمشهری همدان : جمشید صفاریان پژوهشگر و هنرمند موسیقی در همدان معتقد است نام برخی از گوشه های موسیقی سنتی ایران با محتوای گوشه ها همخوان نیست و باید تغییر کند. او همچنان طولانی بودن گوشه هارا از مشکلات موسیقی ردیفی ایران می داند و می گوید، با کنار گذاشتن گوشه های تکراری عصاره ناب موسیقی ما نمایان می شود آنچه در پی می آید بخشی از نقطه نظرات اوست که قضاوت اهل فن را می طلبد:

·        نظرتان درباره اشعار ردیف چیست؟گاهی یک غزل حافظ یا سعدی را در یک دستگاه چند استاد خوانده­اند که حتی برخی مناسب آن دستگاه نبوده، نظر شما درباره تناسب شعر و دستگاه چیست؟

خواننده اگر در خواندن مهارت کافی داشته باشد و بر گوشه­های آوازی مسلط باشد هر شعری را در هر گوشه­ای می­تواند بخواند و اصلا اینگونه نیست که شعر خاصی را باید در گوشه خاصی اجرا کرد. خواننده می­تواند وزن­های مختلف شعری را با کوتاه و بلند کردن تحریرها، کشش­ها و... اجرا کند. شاید ضعف ادبی افراد باعث می­شود که در پی شعرهای متفاوت نباشند و اشعار مرسوم را تکرار کنند.

 

·        از ابتکارهایی که در زمینه گوشه­های آوازی دارید، بگویید؟

 پس از تحقیقاتی که داشتم متوجه شدم که نامگذاری بیشتر گوشه­ها نامناسب است. حس کردم هنرمندان در گذشته با سهل­انگاری این نامگذاری را انجام داده­اند. من پس از جستجو در فرهنگ­ لغت و با توجه به معانی آن­ها، اکثر این نام­ها را نامناسب و نازیبا یافتم. به همین دلیل تلاش می­کنم نام­های زیباتر و مناسب­تری جایگزین کنم. نیمی از این کار را انجام داده­ام. گوشه­های آوازی خالص ایرانی را که از ملودی­های غیر ایرانی دور است، به عنوان یک ردیف آوازی ناب به علاقه­مندان ارائه خواهم کرد.

·        طولانی بودن ردیف­ها و فراوانی گوشه­های دستگاه­هایی مانند همایون و ماهور از خواص ردیف است یا می­توان تغییراتی در آن ایجاد کرد؟ مثلا می­توان گوشه­هایی را حذف کرد یا ملودی جدید را با نامی نو وارد ردیف کرد؟

بله من دقیقا درصدد انجام همین کار هستم.چون تعداد گوشه­های موجود بسیار زیاد است. پرگوشه­ترین ردیف آوازی از استاد «حاتم عسگری» است که هیچ جوانی نمی­تواند تا پایان عمر آن را به خاطر بسپارد. برخی از آن­ها تکراری است و با تمام زحمتی که ایشان کشیده است برای عموم مردم قابل استفاده نیست.

اعتقاد من این است که گوشه­های آوازی اینقدر زیاد نمی­تواند باشد. می­توان با کنار گذاشتن تکرارها، عصاره­ای ناب از اینها را ارائه داد. در پایان دستگاه­های موسیقی ما به مثنوی برمی­خوریم که تکرار گوشه­های همان ردیف­های آوازی و خلاصه شده دستگاه است. بنابراین می­توان آن را حذف کرد.

بعضی قسمت­ها اصلا آواز نیست و تعزیه و مداحی است. باید آن­ها را از دستگاه­های آواز جدا کرد تا مورد استفاده مداحان قرار گیرد. هدف ما این است که آواز ناب ایرانی را در قالب ردیف کوچک، ساده و دلنشینی ارائه کنیم.

·        درباره نامگذاری گوشه­های موسیقی قبلاً هم عارف این کار را کرده بود، مثلاً بیت ترک را بیات زند می­خواند. نامگذاری شما بر چه اساسی است؟ آیا این نام­ها وجود داشته و شما بازشناسی و بازیابی کرده­اید یا نام­های جدیدی را برگزیدید؟

 

ما با نام­های قدیمی کاری نداریم و در کنار نام قدیمی نام ابداعی جدیدی که تاکنون وجود نداشته، جایگزین کی­شود. مثلا درآمد را «بر» می­خوانیم یا مثلا در بیت زند «جامه­دران» را داریم که ما آن را «برتر» می­خوانیم. «بر»، «برتر»، «میانه»، «برترین» و «پایین» در هر آوازی وجود دارد.

·        نامگذاری گوشه­ها چطور؟

ما واژه دستگاه را حذف کردیم و بجای آن از واژه «آواز» بهره جسته­ایم. بجای آوازی که در هر دستگاه هست «آوازک» را به کار می­بریم. به هرگوشه­ای از دستگاه  «آوازچه» می­گوییم.

با توجه به اینکه یک بال موسیقی ایرانی ادبیات فارسی است. تخصص شما در ادبیات تا چه میزان توانسته در نامگذاری گوشه­های موسیقی تاثیر داشته باشد؟

همین آشنایی و سر و کار داشتن با واژه­ها و اینکه اگر واژه کمی تغییر کند معنای متفاوتی را در پی خواهد داشت، مرا به این سمت سوق داد که تغییراتی در نامها ایجاد کنم و معانی درست را یافته و انتقال دهم.

استقبال از این کار را چگونه ارزیابی می­کنید؟ فکر می­کنید برای فراگیر شدن این کار چه باید کرد؟

فکر می­کنم کار مفیدی است و به­خاطر مختصر و مفید بودنش پرطرفدار هم باشد و با استقبال خوبی روبه­رو شود. علاوه بر این جزییات و توضیحاتی به صورت کتابچه­ای در کنار چند دی وی دی ارائه خواهد شد که برای جوانان مفید خواهد بود

روزنامه همشهری همدان/خردادماه 93

هفته نامه اقتصاد ملی شماره دهم


برچسب ها: همشهری همدان ، موسیقی همدان ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic