یکشنبه 24 آبان 1394

تخریب سنگ‌نگاره اشکانی

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :روزنامه همشهری ،

تخریب سنگ‌نگاره اشکانی

نویسنده: حسین زندی خبرنگار همشهری -همدان
تخریب سنگ‌نگاره اشکانی
سنگ‌نگاره‌های اشکانی در منطقه یخچال الوند همدان تخریب شده‌اند...
1394/08/24
سنگ‌نگاره‌های اشکانی در منطقه یخچال الوند همدان تخریب شده‌اند.
مشاهدات گروهی از کوهنوردان استان همدان خبر از تخریب سنگ‌نگاره اشکانی کوه یخچال همدان می دهد. در پی این مشاهدات برای بررسی بیشتر به سراغ این سنگ‌نگاره باستانی رفتیم که مطابقت آن با عکس‌ها و مستند‌های تصویری و مکتوب قبلی کنده شدن این سنگ‌نگاره را تایید می کند.
در پی این اتفاق با مسئولان اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان تماس گرفتیم. پس از اعلام این خبر معاون گردشگری این اداره کل، قول پیگیری موضوع را داده است. «عباس خاکسار» به خبرنگار همشهری اعلام کرد گروهی را برای بررسی بیشتر موضوع به محل حادثه اعزام می‌کند.
«سعید مدنی» از فعالان محیط‌زیست و از کوهنوردان همدانی نیز این مسأله را تایید می‌کند و می گوید: بخش زیرین سنگ نگاره به عمق 2/5‌متر کنده شده و به نظر می‌رسد قاچاقچیان قصد داشته‌اند سنگ را بتراشند و تمام نقش برجسته را از آن جداکنند.
مشاهدات خبرنگار ما نیز نشان می دهد سنگ‌نگاره اشکانی ارتفاعات کوه یخچال همدان تخریب و تاج تخته سنگی که سنگ‌نگاره‌ای روی آن کنده شده بود نابود شده است.قسمت فوقانی سنگ‌نگاره از 2تکه سنگ که به نظر می‌رسید چندین تن وزن دارد تشکیل شده بود و احتمال این‌که با مواد منفجره نابود شده باشد وجود دارد.

یادگار روزگار کهن
سنگ‌نگاره ارتفاعات کوه یخچال همدان که از روزگاران کهن به‌جا مانده است، مانند غالب مواریث باستانی این سرزمین، چه در میان مردمی که به این آثار به چشم عتیقه و زیرخاکی می‌نگرند و چه در نزد برخی متولیان، مهجور مانده است و کم اهمیت جلوه می کند.
این اثر نقش مردی یله‌داده بر دیوار، با ساغری در دست راست، جامی در دست چپ، کلاهی مهری بر سر و با کمربند، لباس و ریش است.این نقش‌برجسته در طی قرون گذشته، دچار فرسایش شده و از آسیب‌های دست بشر در امان نمانده است. به هر روی، به نظر می‌رسد این سنگ‌نگاره یکی از یادگارهای مهرپرستان و مربوط به آیین ساغرریزی در منطقه است.
سنگ‌نگاره مهری کوه یخچال تصویر فردی است که به سان مجسمه هرکول در بیستون، نشسته است. ساغری در دست راست در حال ریختن و جامی (ریتون) یا (شاخ) در دست چپ دارد. دارای کلاه مهری که کمتر در ایران مشاهده شده و همچنین دارای کمربند و لباس مهرپرستان است‌. پای راست را روی پای چپ انداخته و صورتش تمام رخ به روبه‌رو می‌نگرد. اما برخلاف دیگر تصاویر میترایی، دارای ریش و سیبیل است‌.

آسیب باد
این نقش برجسته در 3کیلومتری جنوب روستای دره مرادبیگ در مسیر قله یخچال و ارتفاع 2800 متری از سطح دریا قرار دارد. صورت سنگ نگاره به طرف جنوب است و از آنجا که شدیدترین باد همدان نیز از این سو می‌وزد، در طول قرون گذشته دچار فرسایش توسط باد شده و آسیب دیده است.همچنین دراثر ضربه‌هایی که به سر آن خورده بخشی از کلاه نابود شده است.
اطراف این سنگ‌نگاره به جز بقایای چند مورد حفاری غیرمجاز هیچ علامت، نوشته و نشانه‌ای به دست نیامده است. این شیوه نشستن نمونه‌های دیگری به جز هرکول در ایران دارد. از جمله نقش برجسته روستای باجول خوزستان که در سال‌های اخیر کشف شده است.

ثبت ملی
پیش از این کارشناسان میراث فرهنگی سنگ‌نگاره ارتفاعات کوه یخچال همدان را بی ارزش می‌دانستند و معتقد بودند آن را چوپانان کنده‌اند، اما در دی سال93 این اثر بی نظیر در فهرست آثار تاریخی و فرهنگی كشور ثبت شد. این سنگ نگاره با عنوان نقش برجسته سلوكی- اشكانی که مربوط به تمدن الیمایی است ثبت شده است در حالی که حوزه تمدنی الیمایی‌ها در خوزستان و لرستان است و ارتباطی به همدان ندارد.
 این اثر دست‌کند در بیشتر قسمت‌ها با عمق ۸ میلی‌متر تا یک سانتی‌متر و در برخی از قسمت‌ها تا 1/8 سانتی‌متر است. البته به نظر می‌رسد عمق آن بیشتر بوده و در اثر فرسایش بادی تسطیح شده و عمق آن کاهش پیدا کرده است. این سنگ نگاره اگر چه شباهت زیادی به نقش برجسته الیمایی، لالی مسجد سلیمان، نقش برجسته سنگ ماهی اندیکا در مسجد سلیمان، نقش هرکول (بیستون)کرمانشاه و نقش‌كنده ایذه خوزستان دارد، اما از آثار بی‌نظیر مهر‌پرستی دوره اشکانیان در همدان است.
این اثر مربوط به یکی از آیین‌های مهرکیشان منطقه است که نشانه‌های آن را در عبارت و مفهوم جرعه‌فشانی آثار شاعران بزرگ ایران مانند خیام، حافظ و مولانا جلال‌الدین بلخی می‌توان دید. هرچند با اتفاقی که این روزها برای این سنگ‌نگاره افتاده دیگر فرصتی برای تشریح آن نمی‌گذارد.
فاصله سنگ‌نگاره مهری تا پناهگاه یخچال تقریبا 200‌متر است. منطقه‌ای که سنگ‌نگاره در آن قرار گرفته است در بین کوهنوردان به نام سنگ عقرب شناخته می‌شود.
این روزها حفاری غیرمجاز در این منطقه زیاد شده و در منطقه خط‌الراس کوه‌های همدان نیز که بالاتر از پناهگاه یخچال قرار دارد و تقریبا روبه‌روی این سنگ نگاره است، چندین مورد حفاری غیرمجاز دیده می‌شود.‌
امید است مسئولان استانی توجه بیشتری به موضوع میراث فرهنگی داشته باشند به ویژه این‌که سنگ‌نگاره کوه یخچال تنها اثری است که تصویر مهر در منطقه را نشان می‌دهد.
http://ostani.hamshahrilinks.org/Ostan/Iran/Hamedan/Contents/%D8%AA%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D8%A8-%D8%B3%D9%86%DA%AF%E2%80%8C%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C?magazineid=


برچسب ها: همشهری همدان ، میراث در خطر همدان ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic