تاریخ انتشار: 30 دی 1394  -   1:02:43 بعدازظهر(PM)
پرینت بگیرید

انتخاب خبر- حسین زندی: سابقه شکل گیری تشکل­های دانشجویی در دانشگاه ها به زمان تاسیس اولین دانشگاه کشور بر می­گردد اما بیش از 8 دهه از این تاریخ می­ گذرد و تحولی درساختار این تشکل­ها ایجاد نشده است.اما این که چه عواملی باعث شده تشکل­ های دانشجویی نه در محیط دانشگاه و نه پس از فارغ ­التحصیلی در زمینه مشارکت­های مدنی موفق نباشد بسیار پیچیده است. در این نوشتار کوتاه نیز نمی­ توان ریشه یابی کرد چراکه چنین مسئله مهمی نیاز به پژوهش­های گسترده دارد.

تشکل­های غیر دولتی با ساختار و شکل و شمایل امروزین پس از روی کار آمدن دولت اصلاحات در سال 1376  وارد عرصه اجتماع شدند. این پدیده با بهره گیری از ساختارهای غربی اما با یک تفاوت عمده  بروز کرد. تشکل های غیر دولتی در غرب بر اساس قوانین هر کشور توسط افراد حقیقی که هدف و برنامه مشخصی دارند بوجود می ­آید و پس از ثبت در دفاتر مربوطه رسمیت یافته و فعالیت را آغاز می­کند این فعالیت بدون دخالت هیچ نهاد دولتی ادامه می ­یابد. اما در ایران تاسیس یک نهاد غیردولتی روزبه روز دشوارتر می­ شود و نهادهای مختلف برای ایجاد آن مانع ­تراشی می­ کنند و پس از تاسیس نیز دخالت نهادهای حکومتی مانع استقلال و فعالیت مستقل آنان می­شود در واقع  می توان گفت در ایران هیچ تشکل غیردولتی مستقلی وجود ندارد و اتفاقا حاکمیت نیز به دنبال همین موضوع است.

از قضا با این­که جامعه ­شناسان­ مردم همدان را شهروندانی محافظه­ کار می­دانند اما آنها در مواجهه با این پدیده اجتماعی، یعنی  تشکیل نهادهای غیردولتی و پیوستن به این تشکل­ها نسبت به سایر استان ها پیش­قدم بودند. از سال 1376 تا 1384 نزدیک به 300 تشکل در حوزه های گوناگون فعال بودند و با روی کارآمدن دولت نهم رفته­ رفته این وضعیت رو به افول گذاشت به ­طوری که در سال 1392تشکل­های عضو معاونت جوانان وزارت ورزش به کمتر از 30  نهاد رسیده بود بیشتر آنها نیز در دو حوزه خیریه و مذهبی فعالیت می­کردند.

فعالیت تشکل­های دانشجویی نیز بر این منوال است که پس از شکل­گیری در چارچوب دانشگاه فعالیت­ها نیز آغاز می­شود این تلاش­ها گاهی با توجه به یک رویداد و اتفاق در جامعه پررنگ تر می­شود و گاهی با تغییراتی در وزارت علوم یا بدنه دولت مدت ها به محاق می­رود. تفاوتی ندارد؛ چه تشکل­های علمی دانشجویی چه سیاسی و فرهنگی در دانشگاه همه مشمول چنین روندی هستند.

از دل این گروه­ها و تشکل­ها گاهی به نام­هایی بر می­ خوریم که با آن­ها «فعال دانشجویی» اطلاق می­شود و به عنوان فرد نتیجه تلاش های خود در دانشگاه(همانطورکه گفته شد چه فرهنگی چه اجتماعی یا علمی و سیاسی)  را به افراد جامعه اعلام می­کند اما این تلاش­ها پس از پایان دوره تحصیلی این افراد تمام می­شود  دیده می­شود فردی که در دانشگاه بسیار فعال است پس از دوران تحصیل نه تنها هیچ فعالیتی ندارد بلکه افسرده و منفعل می­شود.

استان همدان با دارا بودن ده ها هزار دانشجو ظرفیتی بالقوه در زمینه فعالیت­های دانشجویی و دانشگاهی دارد و می­تواند این ظرفیت را بالفعل کند اما با وجود اینکه تشکل­های زیادی در داخل دانشگاه مانند انجمن­های علمی، ادبی، سیاسی وموارد دیگر شکل گرفته، در عمل نتوانسته به موفقیت قابل قبولی دست یابد. از سوی دیگر خلاء ارتباط بین تشکل های دانشجویی و مدنی خارج از دانشگاه نیز به این ضعف دامن زده است به طور مثال حدود 13 تشکل حوزه محیط ­زیست در استان همدان فعال است و در تعدادی از دانشگاه­های استان از جمله دانشگاه بوعلی و دانشگاه آزاد در رشته محیط­ زیست همه ساله صدها دانشجو تحصیل می­ کنند اما تشکل های محیط زیستی خارج از دانشگاه نتوانسته ­اند با دانشجویان تعامل قابل قبولی داشته باشند.

حال پرسش این است که چه عاملی باعث این مسئله مهم است و چگونه می­توان از ظرفیت دانشگاه و فعالان دانشجویی و نهادهای درون این فضای آموزشی بهره برد؟ آیا تشکل های غیردولتی درایران چنین توانایی های را دارند که در باززنده سازی     تشکل­های دانشجویی در خارج از دانشگاه نقش ایفا کنند؟

همان­گونه که اشاره شد پاسخ گفتن به این پرسش ها مستلزم کاری تحقیقی است تا براساس ریشه شناسی و تاریخچه نهادهای دانشگاهی و وضعیت جامعه ایران بتوان به نتایجی رسید اما تجربه جوامع دیگر می تواند در کوتاه مدت راهگشا باشد. در این کشورها نهادهایی تخصصی در زمینه توانمندسازی  تشکل­های غیر دولتی وجود دارد که در داخل مدارس و دانشگاه­ها نیز فعالیت می­کنند و با استعدادیابی، آموزش و توانمندسازی، دانش آموزان و دانشجویان مستعد و علاقمند را آماده حضور در تشکل های مدنی بیرون از دانشگاه می­کنند.

توانمندسازی دانشجویان ایران در زمینه فعالیت­های مدنی می تواند این نگرانی را برطرف کند تلاش­های نهادهای غیر دولتی تداوم خواهد داشت وا ز حالت مقطعی بودن خارج می­شود. علاوه بر دخالت­های دولت در فعالیت های نهادها و سازمان­های غیردولتی در ایران آسیب دیگری وجود دارد، آن­هم تداوم نداشتن عضوگیری و جذب نیروهای داوطلب است که منجر به تداوم نداشتن فعالیت­ها می­شود به طور مثال کمتر تشکلی را می­ توان سراغ گرفت که یک پروژه و برنامه طولانی مدت داشته باشد و چندین سال یک برنامه را پیگیری می­کند و به نتبجه برساند. بهره گیری از توان و ظرفیت دانشگاه و جذب فارغ­ التحصیلان علاقمند در تشکل­های غیردولتی این معضل را برطرف می­ کند و به تقویت جامعه مدنی در ایران کمک خواهد کرد.

http://entekhabkhabar.ir/visitorpages/show.aspx?IsDetailList=true&ItemID=6827,1



برچسب ها: تشکل های مدنی ، پیوند تشکل های دانشگاهی با نهادهای مدنی ، همشهری همدان ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic