پنجشنبه 13 اسفند 1394

نقد دیوار مهربانی

   نوشته شده توسط: حسین زندی    

«جوگیری» یک ویژگی رفتاری کاملا بومی

حسین زندی

گاهی صاحب­نظران علت توسعه نیافتگی کشور را به فقر آموزشی نسبت می­دهند و گاهی نیز ریشه آن را در گرو مصائب و­مشکلات اقتصادی و برخی نیز دشمن خارجی را عامل می­بینند. اما دلایل بسیارمتعددی را می­توان برشمرد که می­تواند مانع توسعه در کشور باشد، نبود جامعه مدنی از جمله مواردی است که می­تواند واقعی­ترین علت اجتماعی نرسیدن مردم ایران به توسعه باشد.

نهادهای مدنی می­توانند در تصمیم­سازی درست، به ویژه در حوزه اجتماعی  نقش داشته باشند تا عاملی برای تصمیم گیری چه در سطح کلان توسط مدیران ارشد و چه در سطح میانی و بخش خصوصی موثر باشند. تصمیم­سازی نهادهای مدنی می­تواند از برخوردها و تصمیم­گیری­های احساسی و زودهنگام جامعه جلوگیری کند.

یکی از ویژگی­های رفتاری جامعه ایرانی تصمیم­گیری بر پایه احساسات است که در اصطلاح عامیانه به آن جوگیری نیز گفته می­شود. ازآن­جا که این ویژگی رفتاری موجب نتیجه ماندگار و تداوم دار نمی­شود، تاثیری بر توسعه ندارد گاهی نیز عامل بازدارنده برای توسعه است. این پدیده بسیار فراگیر است و معمولا چند روز پس از همه­گیرشدن فروکش می­کند یا فراموش می­شود مانند کمک به آسیب دیدگان یک حادثه طبیعی همچون زلزله بم یا آذربایجان، حمایت از یک قشر اجتماعی مورد ظلم واقع شده مانند کودکان کارو یا حمایت از یک جریان خاص در مقابل جریان مخالف. عمر همه این جوگیری­ها معمولا کمتراز یک ماه است و با این­که فضای مجازی نیز به کمک این ویژگی رفتاری آمده و بیش از پیش به این پدیده دامن می­زند اما هیچ نتیجه ماندگارمثبتی در این زمینه دیده نمی­شود. برخی علت این رفتار را در شفاهی بودن فرهنگ ایرانی جستجو می­کنند و برخی جامعه­شناسان گروه گریزی و نداشتن روحیه کار جمعی را علت اصلی می­دانند، عده ای نیز تنبلی تاریخی را. علت هرچه که باشد ما دچار چنین رفتاربیمارگونه­ای هستیم.

درحوزه گردشگری بارها دیده­ایم وقتی تعدادی تصمیم می­گیرند به نقطه­ای سفر کنند، جمعیت عظیمی به دنبال آنان راه می­افتند تا از غافله عقب نمانند و آن محل را مانند منطقه «سوباتان» ویران کنند. البته در این نوع رفتارهم ساده­ترین روش را بر می­گزینیم. ایجاد دیوار مهربانی و غذا دادن به پرندگان و جانوران از جمله این رفتارها است. دو پدیده­ای که از طریق فضای مجازی وارد رفتار اجتماعی مردم و بر پایه تصمیم­های احساسی ، جوگیری و مد شکل گرفته و یک حرکت لوکس و فانتزی است. طولی نخواهد کشید که فروکش خواهد کرد و تنها آسیب­های اجتماعی ومحیط­زیستی به یادگار خواهد ماند. سپس فضای مجازی پدیده­ای دیگر را جایگزین آن خواهد کرد.

روغن ریخته را نذر امامزاده نمی­کنند

به تازگی در بیشتر استان­ها و شهرستان­ها متداول شده دیواری را رنگ می­کنند یک چوب لباسی یا چند میخ به دیوار نصب می کنند و بر روی دیوار می نویسند؛ «اگراحتیاج نداری بگذار و اگر نیاز داری بردار» عده زیادی نیز لباس های کهنه و اضافی را از خانه می­آورند و در این مکان آویزان می­کنند تا افراد نیازمند بردارند و بپوشند.

افرادی که وارد این کمپین شده­اند در دفاع از رفتار و کردار خود می­گویند؛ این یک کارانسانی، اخلاقی و مذهبی است و هدف آنان کار خیر و نیک است. اما سوال این است که چه کار خیری در این عمل نهفته است که فردی لباس های غیر قابل استفاده، مندرس و کثیف خود را بردیواری آویزان کند؟ بیشتر خودنمایی و جوگیری را به نمایش می­گذارد تا یک کار انسانی. چرا این افراد لباس تازه نمی خرند و به افراد نیازمند نمی بخشند؟ در متون مقدس اسلامی مومنان را توصیه به بخشیدن اموال و کالاهایی کرده اند که دوستشان دارند نه کلاهای غیر قابل استفاده. این کار مصداق ضرب المثل: «روغن ریخته را نذر امامزاده کردن» است.

اما مسئله مهم­تر به زودی این کار نیز مانند بسیاری از کارهای خیر هموطنان و لباس­های بخشیده شده  نخ­نما خواهد شد چرا که تجربه کار تاثیر گذار گروهی را در زندگی کمتر شاهد بوده­ایم وگرنه این کمپین یا عملکرد گروهی باید توسط نهادی مدنی و به صورت دایمی پس از برنامه­ریزی در یک سازمان غیر دولتی صورت می­گرفت تا ضمن شناسایی افراد نیازمند علاوه بر لباس سایر مایحتاج آنان  بدون خدشه­دار شدن شان و منزلت انسانی تامین می­شد.

حیوانات را از زندگی طبیعی محروم نکنیم

پدیده دوم که این روزها در برخی مناطق کشور باب شده است غذا دادن به پرندگان و جانواران است. عده­ای به تالاب­ها و مناطق خارج از شهر که تجمعی از حیوانات پرندگان دیده شده می­روند و اقدام به غذا ریختن  می کنند.

در این­جا نیز این سوال پیش می­آید در کشوری که حدود یک میلیون اسلحه شکاری در دست مردم وجود دارد این کار چه تاثیری می­تواند داشته باشد؟ جز این­که حیوانات وحشی به غذا گرفتن از دست انسان عادت کند، دست آموز شود و خصلت غریزی خود را فراموش کند در نهایت کار برای  یک میلیون شکارچی راحت شود.

موضوع دیگر این­که بدون مشورت و اطلاع کارشناسان محیط زیست و محیط بانان این عمل بسیار خطرناک است چراکه  ممکن است این کار از مهاجرت پرندگان و حیوانات جلوگیری کند.

سوال دیگر این است که بدون وجود یک نهاد تخصصی مستقل در هر شهر چه تضمینی وجود دارد این افراد همیشه غذای حیوانات را فراهم کنند؟ بهتر است در زندگی حیوانات بیش از این با کارها و رفتارهای احساسی دخالت نکنیم و آنان را از زندگی طبیعی جدا نکنیم.

به هر روی اگر قرار است یک کار هیجانی، بدون برنامه ریزی و مطالعه، زودگذر و بدون سازماندهی مدنی انجام شود بهتر است هرگز صورت نگیرد.

منتشر شده در هفته نامه نویسار


برچسب ها: دیوار مهربانی ، جوگیری ، همدان ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic