دوشنبه 23 فروردین 1395

نماد‌های نوروزی شهری زیر ذره‌بین کارشناسان

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :میراث فرهنگی ،گردشگری ،هنر ،روزنامه همشهری ،

نماد‌های نوروزی شهری زیر ذره‌بین کارشناسان

نویسنده: حسین زندی خبرنگار همشهری -همدان
نماد‌های نوروزی شهری زیر ذره‌بین کارشناسان
مدیران شهری در آستانه نوروز 95 مانند سال گذشته در برخی از میدان‌های شهر همدان نشانه‌ها و مجسمه‌هایی نصب کردند. در حالی که برخی از این نشانه‌ها و مجسمه‌ها زیبایی خاصی داشت اما منتقدانی نیز داشت...
1395/01/22
مدیران شهری در آستانه نوروز 95 مانند سال گذشته در برخی از میدان‌های شهر همدان نشانه‌ها و مجسمه‌هایی نصب کردند. در حالی که برخی از این نشانه‌ها و مجسمه‌ها زیبایی خاصی داشت اما منتقدانی نیز داشت. صرف بودجه کلان، ناهمگون‌بودن مجسمه‌ها با فضاهایی که نصب شده بودند و ضعیف بودن کارها از جمله انتقادهایی است که مانند سال‌های گذشته درباره این آثار مطرح شده است.

جانمایی نامناسب نماد‌ها
یک کارشناس گردشگری در همدان در این‌باره به همشهری می‌گوید: ساخت و نصب چنین مجسمه‌هایی در همه جای جهان متداول است و مخالفت با نصب این آثار دردی را دوا نمی‌کند. مسأله مهم این است که چه مجسمه‌ای را در کجا نصب کنیم؛ برای مثال نوروز امسال چند مجسمه میمون را در کنار آرامگاه بوعلی سینا نصب کرده بودند که بسیار مضحک و توهین به شأن ابن‌سینا بود.
آیا شهر همدان پارک و فضایی به جز آرامگاه بوعلی برای نصب چنین نمادهایی ندارد؟ آرامگاه و مجسمه بوعلی به خودی خود زیباست و نیازی به هیچ عنصر اضافه‌ای ندارد. نصب این آثار در چنین مکان‌هایی زیبایی بصری آن را از بین می‌برد.
مجتبی جوادیه ادامه می‌دهد: فعالیت‌های سازمان زیباسازی شهرداری در همدان در چند سال اخیر گسترش داشته که خود بنده از برخی از آنها به عنوان حرکتی مثبت و زیبا یاد کرده و از شهرداری تشکر کرده‌ام؛ اما از برخی دیگر مانند رنگ‌آمیزی‌ها و نماد‌های ناموزون با فرهنگ و اقلیم همدان انتقاد دارم.
وی می‌گوید: در فصولی که گردشگر بسیاری وارد شهر می‌شود استفاده از این نماد‌ها باید خیلی زیرکانه باشد. تصور کنید در عرض یک هفته حدود ۳۰۰ هزار نفر وارد شهر شده و با استفاده از گوشی‌های هوشمند تعداد قابل توجهی عکس از این نماد‌ها می‌گیرند و در فضای مجازی با نام همدان پخش می‌کنند. حال اگر به جای پخش عکس آرامگاه زیبای بوعلی یا مجسمه باشکوه، عکس میمون‌ها با عینک دودی پخش شود ما شهروندان همدانی شأن ابن‌سینا به عنوان یک چهره جهانی را حفظ کرده‌ایم؟

کار بیهوده
این راهنمای گردشگری در همدان ادامه می‌دهد: اگر تخصصی به مساله نگاه کنیم زیباسازی فضایی که زیباست کار بیهوده‌ای است. در صورتی که می‌توان از فضاهای دیگر برای نصب نماد‌ها استفاده کرد و به جاذبه‌های گردشگری شهر افزود. در سال‌های گذشته نیز نمادی در میدان انتهای خیابان اکباتان و روبه‌روی درب ورودی مجموعه تاریخی هگمتانه و دومین میدان هگمتانه ـ باز هم در مجاورت این مجموعه ـ نصب شد که متاسفانه هیچ‌کدام ارتباطی به تاریخ همدان و هگمتانه نداشت. در حالی که از همین مجموعه تاریخی هگمتانه و همدان آثار زیبایی که شهرت جهانی پیدا کرده‌اند کشف شده و می‌توان از همان‌ها به عنوان نماد در این مکان‌ها استفاده کرد.
جوادیه می‌گوید: موضوع دیگر بودجه کلانی است که برای ساخت چنین مجسمه‌های موقتی‌ای صرف می‌شود. در حالی که با یک فراخوان عمومی می‌توان هنرمندان خوش‌ذوق و جوان شهر را ترغیب کرد از مواد دورریختنی و ارزان‌قیمت آثار هنری خلق کنند و بودجه را برای تولید و خرید مجسمه‌های  دائمی و ماندگار صرف کرد.

 رضایت‌مندی شهروندان
تقی حمیدی‌منش، مدرس دانشگاه و طراح گرافیک در همدان، معتقد است: فضاهای شهری بخشی از فضاهای عمومی هستند. در این فضاها بسیاری از رفتارهای اجتماعی و روابط از پیش تعیین نشده اتفاق می‌افتد که یادآور خاطرات ارتباطات افراد با یکدیگر و محیط است. کیفیت طراحی این فضاهای شهری نشان از فرهنگ آن جامعه دارد و فضاهایی همساز با هویت شهری موجب آرامش، امنیت و مشارکت شهروندان می‌شود. بدین سبب طراحان شهری باید در این فضاها، نماد‌هایی را طراحی کنند که سبب انتقال هویت شهری در اذهان به گونه‌ای شود که رضایت‌مندی شهروندان و بهبود کیفیت محیط شهری را به همراه داشته باشند.
وی با اشاره به ارتباط ساختار شهری و نماد‌ها می‌گوید: ساختارهای فرهنگی هر اجتماع تعیین‌کننده ویژگی‌های نماد‌های آن فضاهای شهری هستند. طراحان باید مواردی را در نظر داشته باشند از جمله اینکه مخاطبان عام را در برگیرند. نماد‌ها باید برگرفته از رویداد تاریخی‌فرهنگی یا ویژگی‌های محیطی و مردم آن منطقه باشند و گسترده‌ترین کاربرد را در سطح شهر به خصوص در میدان‌ها و گره‌های شهری داشته باشند. جنبه‌های نمادی، فرهنگی، تاریخی و معنوی اجتماع در نظر گرفته شود و تقویت‌دهنده مکان و زمان، و تسهیل ارتباطات اجتماعی باشند.

تکرار و تقلید
حمیدی‌منش با تاکید بر ضعیف‌تر شدن نماد‌های نوروزی ادامه می‌دهد: هر سال جشنواره‌ها و فعالیت‌های متعددی به بهانه عید نوروز و آغاز سال نو برای هرچه بهتر شدن فضاهای شهری برگزار می‌شود اما متاسفانه تاکنون چندان نتوانسته‌اند رضایت‌مندی افکار عمومی و مردم شهر را برآورده کنند. کیفیت آثار و نمادهای نوروزی هر ساله رو به زوال می‌رود و زیبایی بصری آنها کاهش می‌یابد.
این هنرمند همدانی می‌گوید: بیشتر این تولیدات در ورطه تکرار و تقلید افتاده‌اند و خلاقیت و جذابیت بصری ندارند. همچنین آثار معمولا نتیجه سلیقه گروهی خاص هستند و در ایجاد آنها از همفکری همه گروه‌های مرتبط اجتماع و ظرفیت‌‌های موجود استفاده نمی‌شود.
وی اضافه می‌کند: نقد دیگری که بر این نماد‌ها وارد است این است که در هیچ کدام از آنها به هویت تاریخی، مشاهیر و پیشینه کهن شهر اشاره نمی‌شود و مکان‌یابی نامناسب برای نصب این نماد‌ها از دیگر مشکلات این اقدام است. دیگر اینکه استفاده نکردن از استادان رشته‌های مرتبط در دانشگاه‌ها و کمبود خصوصیت جذب توریست در طراحی‌ها باعث تولید کارهای ضعیف در این زمینه می‌شود.

نماد‌های بی‌هویت
احمد میرزایی کارشناس هنرهای تجسمی و صنایع دستی است. وی که سال گذشته یکی از طراحان مجسمه‌های نوروزی بود، می‌گوید: سال 94 کارها ضعیف بود و مردم بیشتر انتظار داشتند. کارهایی که در سطح شهر انجام می‌شود با کار نمایشگاهی متفاوت است؛ اینها دو مقوله جدا با تعریف جداست. وقتی ما شهری به اسم همدان داریم که هویت و تاریخ دارد و نماد‌هایی انتخاب می‌کنیم که هیچ هویتی برای شهر تعریف نمی‌کند مسلما مخاطب را هم راضی نخواهد کرد.
وی اضافه می‌کند: به طور مثال اجرای طرح بز برای شهری مانند همدان جای پرسش دارد. همچنین اجرای بامبو و ماهی به ارتفاع 8 متر، که هزینه گزافی دارد و زمان مشخص و تاریخ مصرف محدودی دارد به نظر نمی‌رسد کار درستی باشد.
میرزایی ادامه می‌دهد: تعریف مجسمه‌های نوروزی کار موقتی است. وقتی برای اثری تاریخ مصرف مشخص کنیم و کارها هم موقتی باشد، باید به همه جنبه‌ها درست توجه کنیم. مسأله مهم این است که تصمیم با هنرمندان نیست و مسئولان تصمیم می‌گیرند و اجرا می‌‌کنند. در نتیجه کار قابل قبول و قابل دفاعی به ثمر نمی‌رسد.
این کارشناس هنرهای تجسمی و صنایع دستی با ارائه یک طرح پیشنهادی می‌گوید: ما در شهر کار ماندگار کم داریم؛ چون تعریفی برای چنین کارهایی نداریم. مجسمه‌سازی فضای شهری خلاصه شده در مجسمه‌های نوروزی که برای این کار هزینه زیادی را حیف و میل می‌کنیم اما نتیجه قابل قبولی حاصل نمی‌شود. در حالی که می‌توانیم با مصالح سبک‌تر و ارزان‌تر کارهای موقتی را تولید کنیم و این هزینه‌ای که برای نماد‌های نوروزی مصرف می‌شود برای کارهای ماندگار در نظر بگیریم.

 تشکیل شورای هنرمندان
مهدی احمدی عضو انجمن مجسمه‌سازان ایران و کارشناس مجسمه‌سازی از دانشکده هنرهای زیبا نیز برای اینکه کارهای ضعیف سال‌های گذشته و روند پیشین تکرار نشود  پیشنهاد تشکیل شورای هنرمندان را می‌دهد و می‌گوید: برای برون‌رفت از این وضعیت یک شورای هنری باید نخبگان شهر را جمع کند و با توجه به نیازها پیشنهاد و طرح ارائه دهد. ما تجربه‌های خوبی در کشور داریم؛ به طور مثال می‌بینیم انجمن آثار و مفاخر ملی در گذشته چه خروجی‌هایی داشت و بیشتر بناهای یادمانی ماندگار مانند آرامگاه باباطاهر و مجسمه‌های خوب حاصل فعالیت‌های این انجمن است.
وی می‌افزاید: گویی برای کسی مهم نیست چه چیزی در میدان‌های شهر نصب شود. اگر یک مجسمه یا نماد فاخر و قوی در یک محل نصب شود حتی می‌تواند در حفظ آن محل مفید باشد و به آن مکان هویت ببخشد. نماد‌های شهری به تنهایی می‌‌توانند جاذبه گردشگری باشند. خیلی از کشورها از این ظرفیت استفاده می‌کنند ولی ما هنوز موفق نشده‌ایم.
احمدی اضافه می‌کند: ما بارها پیشنهاد داده‌ایم مسئولان زیباسازی با ما همراه شوند تا نقاط مختلف شهر را شناسایی کنیم سپس طراحی‌ها صورت گیرد اما هنوز به جایی نرسیده است. مدیران باید دغدغه هنر داشته باشند. ما نیم میلیون جمعیت در این شهر داریم که می‌خواهند کار خوب و اثر زیبا ببینند.


برچسب ها: همشهری همدان ، نمادهای نوروزی همدان ، نمادهای شهری همدان ، مجسمه های موقت ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic