یکشنبه 16 خرداد 1395

شهر زیرزمینی سامن، سامان ندارد

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :میراث فرهنگی ،گردشگری ،روزنامه همشهری ،

شهر زیرزمینی سامن، سامان ندارد

نویسنده: حیدر زند خبرنگار همشهری -همدان
شهر زیرزمینی سامن، سامان ندارد
این روزها برخی بی‌توجهی‌ها و تصرفات، مجموعه تاریخی شهر زیرزمینی سامن را تهدید می‌کند...
1395/03/16
این روزها برخی بی‌توجهی‌ها و تصرفات، مجموعه تاریخی شهر زیرزمینی سامن را تهدید می‌کند.
به تازگی مدیران ارشد استان و مسئولان میراث فرهنگی همدان بحث ثبت جهانی شهر زیرزمینی سامن در نزدیکی شهر ملایر را مطرح کرده بودند اما با وجود ساختمان‌ها و بناهای موجود بر بستر این شهر زیرزمینی و استقرار سازه‌های مخرب در حریم و عرصه این محوطه باستانی امکان ثبت جهانی آن مکان از بین خواهد رفت.

 تأسیسات شهری
مدیر پایگاه دستکند سامن و مسئول تیم کاوش در این مجموعه می‌گوید: این مجموعه در زیر بستر شهری واقع شده و در گذشته بر اثر بی‌اطلاعی دستگاه‌های خدمات‌رسان حین اجرای تأسیسات شهری بخش‌هایی از مجموعه آسیب‌دیده و متأسفانه آثار این تخریب‌ها هر از گاهی موجب ریزش سقف‌ها و فرورفتگی‌هایی در سطح معبر می‌شود. این امر علاوه بر خطر برای شهروندان، موجب بر هم زدن سیمای ظاهری مجموعه نیز می‌شود.
علی خاکسار با اشاره به تکمیل پرونده ثبت جهانی سامن ادامه می‌دهد: از آن‌جا که مجموعه سامن نمونه منحصر به فرد دستکند است و برنامه بلند‌مدت سازمان میراث فرهنگی ثبت مجموعه در فهرست میراث جهانی به‌عنوان یک اثر بدیع است حفظ اثر با تمام خصوصیات و رفع تصرف‌ها و آثار تخریبی ضرورت دارد؛ بنابراین مشارکت تمام مردم‌، جامعه محلی و مسئولان نقش تعیین‌کننده‌ای در این تصمیم مهم دارد و روند ثبت جهانی را تسریع می‌بخشد.

 سیاست‌های تشویقی
خاکسار با تأکید بر آزادسازی حریم و عرصه این محوطه می‌گوید: رفع تصرف‌ها با آزادسازی محوطه امکان‌پذیر است و مسئولان ارشد شهرستان و استان با احساس مسئولیت و اعمال سیاست‌های تشویقی و تأمین منابع مالی باید راه پژوهش‌های گسترده و تکمیل مطالعات را هموار کنند؛ البته راه‌اندازی بخشی از مجموعه برای بازدید گردشگران و محققان و برخورداری مردم محلی از مزایای آن نیز بسیار تأثیرگذار است.
وی در پایان به نقش جوامع محلی اشاره می‌کند و می‌گوید: آموزش جامعه محلی و آشنایی آنان با برنامه‌ها، دیدگاه‌های سازمان و همچنین مزیت‌های ثبت یک اثر در فهرست میراث جهانی که آثار مثبت بی‌شماری دارد از برنامه‌های آتی خواهد بود.

درخواست فعالان فرهنگی
حساسیت‌های زیادی بین مردم و فعالان حوزه میراث فرهنگی ایجاد شده و آنان خواهان حفظ این محوطه به عنوان یک ظرفیت مهم گردشگری و یک اثر باستانی از سوی مسئولان ارشد استان هستند. پیش از این فعالان مدنی و هنرمندان همدانی با ارسال نامه‌های جداگانه‌ای خطاب به ریاست جمهوری و استاندار همدان سرنوشت این مجموعه را پیش‌بینی کرده بودند و ضمن گوشزد کردن اهمیت شهر زیرزمینی سامن خواستار اختصاص اعتبار و بودجه ملی برای پاسداری و حفاظت از این سازه دستکند شده بودند.
در این نامه‌ها آمده که اگر ساختمان مخابرات و معابری که روی این سازه قرار گرفته‌اند جمع‌آوری نشوند این اثر کم‌نظیر باستانی به زودی نابود می‌شود. هنرمندان و فعالان حوزه میراث فرهنگی در آخرین نامه خود به استاندار درخواست پیگیری مطالبات و راهکارهای حفاظت از این محوطه تاریخی را داشتند اما این نامه نیز بی‌پاسخ مانده است.
در میان استان‌های کشور همدان بیشترین آثار معماری دستکند را دارد و با فروریختن دستکند تاریخی سامن ملایر، خطر تهدید بالای سر این آثار تاریخی بیش از پیش احساس می‌شود. معماری دستکند روستای آنوچ در مسیر ده کیلومتری سامن، مجموعه دستکند روستای کمره در جاده همدان به ملایر پشت روستای زمان‌آباد، مجموعه‌های دستکند شهرستان بهار که مهم‌ترین آن‌ها در صالح‌آباد کشف شده، مجموعه‌های فامنین و غارهای دستکند خورزنه از مهم‌ترین آثاری هستند که هنوز کار پژوهشی روی آن‌ها صورت نگرفته است. 2 مورد از این آثار مهم‌تر و شناخته‌شده‌تر از سایر مجموعه‌هاست؛ مجموعه دستکند ارزانفود و شهر زیرزمینی سامن که مورد توجه باستان‌شناسان و اصحاب رسانه بوده است.

درباره شهر زیرزمینی سامن
در گویش محلی به مجموعه زیر‌زمینی سامن زاغه گفته می‌شود. شهر زیرزمینی سامن مهم‌ترین سازه دستکند غرب کشور است. این مجموعه تقریبا در فاصله 10 کیلومتری مسیر ملایر به بروجرد واقع شده است. این شهر زیرزمینی در زیر بستری از سنگ گرانیت قرار گرفته که در مرکز شهر سامن است. این اثر باستانی در سال ٨٤ بر اثر حفاری تاسیسات شهری کشف شد و تا سال ٩٤ پنج مرحله کاوش روی آن صورت گرفت و از تابستان گذشته به دلیل کمبود اعتبار عملیات کاوش تعطیل شده است. بیش از ٥٠ اتاق کوچک و بزرگ در زیرزمین با معماری دستکند وجود دارد که در سال‌های اخیر با چالش‌هایی روبه‌رو بوده است از جمله بخش عمده‌ای از شهر زیرزمینی 10 هکتاری در معابر و اماکن مسکونی شهر قرار گرفته است.
یکی از مهم‌ترین ساختمان‌هایی که تخریب جدی به این اثر وارد کرده اداره مخابرات شهر سامن است که دقیقا بر روی شهر زیرزمینی قرار گرفته است. در روزهای اخیر سقف بخشی از این سازه زیرزمینی، که در مجاورت ساختمان مخابرات و در کنار در ورودی این ساختمان قرار دارد، آسیب جدی دید و فرو ریخت. پس از این تخریب تاسیسات مخابرات و کانال‌های مخابراتی دیده می‌شود.
گفته می‌شود این تخریب پس از بارندگی‌های روزهای گذشته صورت گرفته اما آثار تجهیزات مخابرات که از بقایای تخریب بیرون آمده نشان می‌دهد اصلی‌ترین عامل، آثار کلنگ‌های مخابرات است. عملیات خاکبرداری و کانال‌کشی مخابرات برای انتقال سیستم‌های فیبر نوری و غیره پایان‌ناپذیر است و این روند مسلما شهر زیرزمینی سامن را نابود خواهد کرد؛ البته خیابان‌هایی که روی این شهر قرار گرفته و روزانه هزاران خودرو از آن‌ها عبور می‌کند نیز بی‌تأثیر نیست.
سامن شهر کوچکی است که بین 3 شهرستان ملایر، نهاوند و بروجرد قرار دارد و نزدیک‌ترین شهر به آن ملایر است. سامن که از سال 1332 به شهر تبدیل شده، قدمت زیادی دارد؛ اما چون یک شهر مهاجرفرست است، جمعیت آن چندان رشدی نداشته و بین 4 هزار تا 5 هزار نفر در نوسان بوده است.
آثار تاریخی سامن نشان از قدمت این شهر دارد. سامن علاوه بر شهر زیرزمینی یک برج قدیمی نیز به نام خانقلی دارد که در مرکز شهر است و یک امامزاده با سردابه‌ای تاریخی که ساختار بنای آن به دوره ایلخانی می‌رسد. بنای سنتی با ضریح گره‌چینی حدود سال 1100 بازسازی شده است.
مردم محلی در باور عامیانه افسانه‌های زیادی را به شهر زیرزمینی سامن نسبت می‌دهند. از جمله معتقدند در زیرمجموعه باستانی سامن کانال‌هایی بوده که با اسب تا نهاوند می‌رفته‌اند و یک راه زیرزمینی از سامن تا کوه یزدگرد که خرابه‌هایی از دوران گذشته در آن است و مشرف به منطقه است وجود داشته است.
http://ostani.hamshahrilinks.org/Ostan/Iran/Hamedan/Contents/%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF?magazineid=


برچسب ها: شهر زیرزمینی سامن ، ملایر ، همشهری همدان ، تخریب شهر زیر زمینی ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic