سه شنبه 22 تیر 1395

لوطی‌گری در صحنه

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :تئاتر ،روزنامه همشهری ،گفتگو ،

لوطی‌گری در صحنه

نویسنده: حسین زندی خبرنگار همشهری -همدان
لوطی‌گری در صحنه
محمدجواد کبودراهنگی، یکی از کارگردان‌های باسابقه تئا‌تر، نمایش «واگویه‌های گندابی» را روی صحنه می‌برد. «واگویه‌های گندابی» آخرین اثر این کارگردان همدانی است که نمایشنامه آن را نیز خودش نوشته است...
1395/04/22
محمدجواد کبودراهنگی، یکی از کارگردان‌های باسابقه تئا‌تر، نمایش «واگویه‌های گندابی» را روی صحنه می‌برد. «واگویه‌های گندابی» آخرین اثر این کارگردان همدانی است که نمایشنامه آن را نیز خودش نوشته است. او این روز‌ها با گروه ۲۰ نفره در حال تمرین این نمایش است که از اواخر تیرماه در سینماتئا‌تر الوند (فلسطین) روی صحنه خواهد رفت. نمایش واگویه‌های گندابی که به زندگی «علی گندابی»، لوطی دوره قاجاریه در همدان، می‌پردازد بهانه‌ای شد تا با محمدجواد کبودراهنگی گفت‌وگو کنیم.
  • از متن نمایش شروع کنیم؛ نوشتن نمایشنامه چه روندی را طی کرد؟
نمایشنامه «واگویه‌های گندابی» اولین متن یا اولین نمایشنامه‌ای است که من نوشته‌ام. درواقع اولین تجربه من در نمایشنامه‌نویسی محسوب می‌شود. پایه و اساس تحقیقات من برای نوشتن این نمایشنامه تاریخ شفاهی و تحقیقات میدانی بود. از چند کتاب نیز استفاده کردم. کتاب‌هایی که مطالب کوتاهی داشتند یا اینکه از گندابی نام برده بودند.
  • چقدر به زندگی واقعی این شخصیت در نمایشنامه وفادار بودید؟
تناقض در گفتار زیاد بود؛ اما از آنجا که منظور من نوشتن درام بود و کار دراماتیک انجام می‌دهم مواردی را نادیده گرفتم یا به قصه اضافه کردم. قصه با تخیل سر و کار دارد. تمام هدف ما این بود که شخصیت علی گندابی را نمود ببخشیم و برجسته کنیم.
  • چه وجه از زندگی او شما را به نوشتن این کار ترغیب کرد؟
علی گندابی یک شخصیت لوطی همدانی بوده، اما مهم‌ترین ویژگی او تحولی است که در دوره‌ای از زندگی‌اش رخ می‌دهد و چگونگی این تحول و اتفاق‌های بعدی در زندگی او مهم است که باعث شده این شخصیت شنیدنی و دیدنی شود. من حس کردم این کار را روی صحنه بیاورم. پیش‌تر قصه زندگی او در پای منابر و سخنرانی‌های مذهبی شنیده شده بود. فکر کردم می‌توان از طریق نمایش به آن پرداخت و پس از تحقیقات میدانی کار نوشتن را شروع کردم. عاملی که باعث شد این نمایش را کار کنم اصرار زنده‌یاد علی‌اکبر محمودی‌وثاق بود که بسیار دوست داشت این کار را اجرا کنم و قرار بود خودش نقش گندابی را بازی کند. محمودی‌وثاق منابع خوبی درباره گندابی داشت که متأسفانه پس از مرگش آن‌ها را از دست دادیم. اما به سفارش او عمل کردم و نمایش را نوشتم و ادامه دادم. ما دِینی داریم که باید افراد شاخص استان را معرفی کنیم. به نظرم در منطقه خودمان به این موضوع کم پرداخته‌ایم. شخصیت‌های بزرگی در همدان داریم که می‌توانند در قالب داستان، نمایش و فیلم مطرح شوند. امیدوارم دوستان ورود پیدا کنند و این اتفاق بیفتد.
  • درباره خانواده گندابی هم نشانی یافتید یا از آن‌ها هم استفاده کردید؟
از خانواده او کسی را پیدا نکردم؛ البته شنیدم خواهرش در شهر بروجرد است اما نشانی از او پیدا نکردم. بیشتر از طریق گفت‌وگوهای شفاهی با افراد قدیمی به ویژه پیشکسوت‌های ورزش باستانی بهره بردم.
  • آیا از گویش همدانی هم استفاده کرده‌اید؟
نمایشنامه را به گویش همدانی نوشتم. شخصیت اصلی هم همدانی است و قصه در همدان می‌گذرد. در نتیجه یک نمایش کاملا بومی است البته با مایه‌های دینی که می‌توان گفت نمایش دینی است.
  • برداشت من از نمایش این است که به نوعی به لمپنی و لوطی‌گری مشروعیت می‌دهد. شما به چنین برداشتی قائل هستید؟
من به دنبال دفاع از لوطی‌ها و لمپن‌ها نیستم؛ اما باید توجه داشت که لوطی را باید لوطی نشان داد. اگر آن‌طور که هست نشان داده نشود نمی‌توانیم تأثیراتش را درست ببینیم. شخصیت گندابی، دوستانش و آن فضا را باید نشان دهیم تا بتوانیم کار قابل قبولی را به تماشاگر ارائه دهیم.
  • در دوران قاجار و پهلوی اول ورزش باستانی خیلی برجسته بود. در این نمایش چقدر به شخصیت‌های این ورزش پرداخته‌اید؟
در خصوص پهلوانان همدانی، فقط در چند مورد از جمله پهلوان علی‌میرزا همدانی نام برده‌ایم. شاید افراد زیادی بودند اما آن ویژگی مورد نظر ما را نداشتند. از علی گندابی پهلوان‌تر و جاهل‌تر بسیار داشته‌ایم؛ اما ویژگی شخصیتی و دگرگونی مثبتی را که در زندگی او رخ داد، در موارد دیگر نمی‌بینیم.
  • شما در این کار بازی می‌کنید‌؟
خیلی دوست داشتم در این کار بازی کنم اما به دلیل حجم کار نتوانستم. تعداد بازیگران زیاد است. حدود ۲۰ بازیگر در ۱۲صحنه بازی می‌کنند و زمان آن ۹۰ دقیقه و طولانی است.
  • موسیقی نمایش از کیست؟
موسیقی نمایش را از آثار بزرگان انتخاب کرده‌ام و کنار هم قرار داده‌ام. حتی از صدای زنده‌یاد «ناصر مهرورز»، خواننده صاحب‌نام، استفاده کرده‌ام. در این نمایش سعی کردم از شعار پرهیز کنم. فضای نمایش همدانی باشد، آواز همدانی، جغرافیای همدان، گویش بومی و افراد همدانی را دخیل کردم و باید اعتراف کنم یکی از کارهای دشواری است که من انجام داده‌ام.
  • دشواری آن در چیست؟
تعداد بازیگران و عوامل زیاد است. حجم کار بزرگ است. حتی می‌خواستم موسیقی زنده داشته باشیم که فکر کردم سنگین‌تر خواهد شد و جمع کردن آن زمان‌بر است.
  • نمایش در کدام سالن اجرا خواهد شد؟
در سالن سینماتئاتر الوند (فلسطین) اجرا خواهد شد که اولین اجرای جدی در این سالن پس از افتتاح آن است. امیدواریم هم سالن معرفی شود و هم تماشاگر به این سالن بیاید و ما اجرای خوبی را ارائه کنیم. حدود ۱۵ اجرا خواهیم داشت. در زمان اجرا باید سینما تعطیل شود و این خود مشکلی است.
  • طراحی صحنه را چه کسی بر عهده دارد؟
به طور کلی صحنه سینما مناسب اجرا نیست و جای حرکت و اجرای زیاد ندارد. چون قبل و بعد از اجرا، فیلم نمایش داده می‌شود پس مجبور بودیم از موادی که ساده‌تر جابه‌جا شوند استفاده کنیم. دکور را جمع کنیم و بتوانیم در جاهای دیگر هم استفاده کنیم. با همکاری عوامل صحنه دکور ساده‌ای تهیه کرده‌ایم.
  • نقش علی گندابی را چه کسی بازی می‌کند؟
سهراب نیک‌فرجاد هم نقش علی گندابی را بازی می‌کند، هم مشاور من در زمینه کارگردانی و نویسندگی بودند. درواقع نوشتن متن نمایشنامه را مدیون سهراب نیک‌فرجاد هستم.
  • با توجه به بومی‌بودن قصه، گویش و بازیگران، پیش‌بینی شما از استقبال کار چیست؟
افراد از اصناف و اقشار خاصی هم نسل قدیم و هم نسل جدید علاقه‌مند به علی گندابی هستند و فکر می‌کنم از کار استقبال کنند. شخصیت جذابی است و مردم نسبت به او یک ذهنیت خاص دارند و دنبال شناخت او هستند.
 جالب است که بیشتر مردم او را می‌شناسند و به ویژه سال‌های اخیر در فضای مجازی بسیار به او توجه شده است.
  • نمایش از چه تاریخی اجرا می‌شود؟
تلاش ما این است که برای ۲۶ تیرماه اجرا را آغاز کنیم اما نهایتا از اول مردادماه اجرای نمایش آغاز خواهد شد.

   بازی نقش علی گندابی
سهراب نیک‌فرجاد، کارگردان و بازیگر همدانی، این بار در کنار محمدجواد کبودراهنگی در نقش یک لوطی ظاهر می‌شود. سهراب نیک‌فرجاد با اشاره به اهمیت شخصیت علی گندابی به همشهری می‌گوید: گاهی وقت‌ها به قهرمان‌های منطقه‌ای یا قومی توجه چندانی نمی‌شود؛ در حالی که بسیار تأثیرگذارند و به دلیل تحولی که در زندگی دچار می‌شوند سرنوشت تأثیرگذاری پیدا می‌کنند. علی گندابی از جمله این افراد است؛ اما چون شخصیت برجسته‌ای نبوده، به او پرداخته نشده است. وی می‌افزاید: تحولی که در زندگی آدمی در حد علی گندابی اتفاق می‌افتد بسیار مهم است. او فرد لات یا لوطی بوده که می‌توانسته با گردن‌کلفتی بخشی از شهر را کنترل کند. زمان زندگی او اوایل دوره رضاشاه، اوج لوطی‌گری و به قول معروف لات‌بازی بوده. او نه یک اسطوره و نه یک قهرمان است. بلکه در حد یک لوطی می‌توان از او نام برد که مانند خیلی از جاهل‌های آن دوره اگر در طول سال مرتکب خلاف می‌شدند در ماه‌های محرم، صفر و رمضان خلاف نمی‌کردند و حتی کمک و دستگیری از محرومان هم می‌کردند. نیک‌فرجاد ادامه می‌دهد: علی گندابی یک خصیصه دیگری هم داشته که نسبت به دیگران برجسته‌تر است. در دوره جوانی او روس‌ها وارد خاک ایران شده بودند و تعدی، ظلم، ستم و تجاوز زیادی در شهر می‌کردند. او در زمان ورود روس‌ها اسلحه به دست می‌گیرد و با روس‌ها می‌جنگد.  این بازیگر ادامه می‌دهد: آما آنچه او را برجسته‌تر از دیگر لوطی‌ها می‌کند تحولی است که تا آخر عمر پیدا می‌کند.
در شبی از شب‌های سال با دوستانش در کنار دروازه شهر در حال مستی بودند که به شیخ‌حسن روضه‌خوان بر می‌خورد. شیخ به آن‌ها می‌گوید لااقل حرمت محرم را نگه می‌داشتید و در شب اول محرم مست نمی‌شدید. آنجاست که گندابی متوجه می‌شود دچار گناهی بزرگ شده و متوجه آمدن ماه محرم نشده است. قسم می‌خورد و از شیخ می‌خواهد برای آن‌ها روضه بخواند و تحت تأثیر قرار می‌گیرد.‌‌ همان کار و احساس گناه باعث می‌شود ترک دیار کند. به نجف می‌رود و مجاور می‌شود.
در آنجا نیز بعد از سال‌ها از دنیا می‌رود. این دگرگونی در نجف به قدری بوده که از او یک شخصیت متفاوت می‌سازد و به یک فرد معتمد، انسان خداجو و معتقدی که همه مردم به او اعتماد داشتند تبدیل می‌شود. نیک‌فرجاد با اشاره به علت پذیرفتن نقش علی گندابی در این نمایش می‌گوید: باور من این است که بازیگر باید بتواند هر نقشی را بازی کند. حال اینکه گاهی با فیزیک، جسم، قد و قواره هماهنگ نباشد موضوع دیگری است اما توانایی را نباید نادیده گرفت. هرچند من هر نقشی را نمی‌پذیرم و بازی نمی‌کنم، از آنجا که گندابی یک شخصیت همدانی و انسانی عیارگونه بوده برای من جالب بود که نقش او را بازی کنم. این هنرمند همدانی ادامه می‌دهد: گندابی به لحاظ شخصیت‌پردازی بسیار خاص است و بومی بودن شخصیت او هم برای من جالب بود.
 امیدوارم تماشاگران نیز در کنار لذت بردن از کار از انسانی که کارهای بد و زشت بسیاری داشته اما داشتن قلب مملو از ایمان و انسانیت توانسته او را دگرگون کند تأثیر بپذیرند.
گفتنی است به غیر از سهراب نیک‌فرجاد، سیدمهرداد کاووسی‌حسینی، احمد جلیلوند، سعید باغبانی‌نیر، یاسر محمدی، ندا هادیان، سعید محمودیان، میلاد سلوکی، اکبر اسلامی، سعید متعبد، محمد طالبی، سپهر مسافران، نگار فیروزی، محسن صلواتی، محسن رضانیا، مبین خانیان، علی پاشاپور و زهرا بختیاری بازیگران این نمایش هستند. نیما بیگلریان به عنوان مدیر تولید، نگار فیروزی منشی صحنه و سودابه طاهری طراحی پوستر نمایش را بر عهده دارند. تهیه‌کننده نمایش حوزه هنری است و به زودی توسط گروه نمایش بوعلی به روی صحنه خواهد رفت.
http://ostani.hamshahrilinks.org/Ostan/Iran/Hamedan/Contents/%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B5%D8%AD%D9%86%D9%87?magazineid=


برچسب ها: همشهری همدان ، نمایش در همدان ، تئاتر همدان ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Mobile Traffic | سایت سوالات