شنبه 3 مهر 1395

آموزش؛ گمشده بهداشت محیط همدان

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :روزنامه همشهری ،زیست بوم ،

آموزش؛ گمشده بهداشت محیط همدان

نویسنده: حسین زندی خبرنگار همشهری -همدان
آموزش؛ گمشده بهداشت محیط همدان
زباله و فاضلاب و مدیریت آنها دو چالش اساسی در همدان محسوب می‌شوند. اگرچه سرمایه‌گذاری‌های خوبی در بحث‌های فاضلاب، زباله و تفکیک آن انجام شده اما هنوز ضعیف است و کافی نیست. باید محرک و انگیزه بیشتری برای شتاب دادن به این مسأله وجود داشته باشد...
1395/07/03
زباله و فاضلاب و مدیریت آنها دو چالش اساسی در همدان محسوب می‌شوند. اگرچه سرمایه‌گذاری‌های خوبی در بحث‌های فاضلاب، زباله و تفکیک آن انجام شده اما هنوز ضعیف است و کافی نیست. باید محرک و انگیزه بیشتری برای شتاب دادن به این مسأله وجود داشته باشد.
مصطفی لیلی متولد سال 1360 در روستای کرفس از توابع شهرستان رزن استان همدان است. او دانش آموخته رشته بهداشت محیط در مقطع دکترا‌ست. دکتر لیلی انگیزه زیادی دارد تا بتواند در کاهش معضلات و مشکلات موجود در حوزه بهداشت محیط قدم مؤثری بردارد. در این گفت‌و‌گو لیلی راه‌حل‌هایی برای مدیریت بهتر زباله و فاضلاب همدان دارد.
  • در دانشگاه به چه فعالیتی مشغول هستید؟
در دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی همدان فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی دارم. یعنی هم کار تدریس دروس مرتبط با بهداشت محیط زیست و هم کار تحقیقاتی در زمینه تمامی مسائل محیط زیست شامل پسماند و آلودگی هوا و منابع آبی که دغدغه جمعی است و موضوعات مشابه انجام می‌دهم.
  • یکی بحث وجود نیترات زیاد در آب‌های زیرزمینی همدان است و دیگری بحث تصفیه پسماندها و انتقال فاضلاب همدان به امزاجرد و تصفیه در آنجا و انتقال مجدد به بخش کشاورزی است که در این مسیر از این فاضلاب توسط کشاورزان منطقه به نوعی دزدی می‌شود و برای زمین هایشان استفاده می‌کنند. به نظر شما این مسأله تا چه حد می‌تواند در بحث بهداشت محیط دخیل باشد؟
متأسفانه چند دلیل می‌تواند برای بروز چنین اتفاقاتی وجود داشته باشد. یکی این‌که کشاورزان ما آموزش کافی ندیده‌اند و دیگر این که بحث فاضلاب اثرات مخرب آن بلافاصله با چشم دیده نمی‌شود و منجر به بروز بیماری‌های گوارشی می‌شود. بنابراین یکی از راهکارهای موثر، آموزش و اطلاع رسانی از طریق رسانه‌ها در مورد فاضلاب و بیماری‌های معلول آن، پسماندها ،آلودگی هوا و سایر معضلات زیست محیطی است. مردم ما اطلاعات کافی و زمینه ای ندارند تا رفتار مناسبی در برابر این معضلات از خود نشان دهند. بنابراین ممکن است به آلودگی‌های انگلی گوناگونی دچار شوند که در صورت مراجعه نکردن به مراکز درمانی متوجه بیماری نشده و در طولانی مدت این مسأله باعث تحمیل هزینه‌های درمان می‌شود. کشاورز ما به خاطر نداشتن آموزش‌های لازم از فاضلاب استفاده نادرست می‌کند، در حالی که فاضلاب باید مراحل تصفیه لازم را حتی برای استفاده مجدد در کشاورزی طی کرده و در نهایت از پساب‌ها نمونه‌برداری شده و از نظرجنبه‌های مختلف از جمله میکروبیولوژی کنترل شود.
  • آیا در همدان این اتفاق می‌افتد و شما پیگیری کرده اید؟
تقریبا بله.صنایع و تصفیه‌خانه‌هایی در همدان هستند که استانداردهای محیط زیستی تعیین شده را رعایت نمی‌کنند. پسابشان وارد محیط می‌شود و یا این‌که کشاورزان از فاضلاب به صورت غیرمجاز استفاده می‌کنند. مستند عرض می‌کنم که این معضل را در همدان داریم.
  • یکی از نگرانی‌های فعلی این است که فاضلاب بیمارستان‌ها یا ساختمان‌های پزشکان همدان تفکیک نشده است و به همراه فاضلاب عمومی شهر به سمت تصفیه می‌رود. ارزیابی شما از این مسأله چگونه است؟
این مسأله خالی از اشکال نیست. فاضلاب‌های حاصل از مؤسسات که فاضلاب‌های بیمارستانی هم جزو آنهاست اگر قرار است وارد فاضلاب شهری شوند باید در ابتدا پیش تصفیه شده، تا تقریبا به استانداردهای لازم برای فاضلاب شهری برسند و در مرحله بعد وارد این فاضلاب شوند. البته ایده آل است که بیمارستان برای خود یک سیستم تصفیه فاضلاب کامل داشته باشد اما در شرایطی که امکان راه‌اندازی چنین سیستم مستقلی وجود ندارد راهکار عملی سیستم‌های تصفیه مقدماتی و پیش تصفیه است اما با رعایت این شرایط نیز باز هم این تفکیک نشدن مشکل‌ساز است.
  • با توجه به این‌که سطح وسیعی از زمین‌های کشاورزی همدان از این آب‌ها استفاده می‌کنند تا چه حد خطرناک است؟
ببینید دو مشکل در اینجا مطرح است؛ یکی این‌که سیستم فاضلاب شهری اساسا برای تصفیه فاضلاب بیمارستانی طراحی نشده است. چراکه یکسری عوامل عفونی در فاضلاب‌های بیمارستانی هستند که باعث می‌شوند این فاضلاب‌ها خطرناک باشند چون در بیمارستان‌ها پساب‌ها و پسماندهای تولید شده خاص هستند و با ورود به فاضلاب شهری مشکلات خود را ایجاد می‌کنند. دومین مشکل در فاضلاب‌‌های بیمارستانی ایجاد گونه‌های مقاوم یا ایجاد مقاومت باکتریایی است. فاضلاب‌های بیمارستانی چه وارد تصفیه‌خانه‌های فاضلاب شهری و چه وارد محیط شوند چون یکسری آنتی‌بیوتیک‌هایی هستند که یا استفاده نشده اند یا مراحل متابولیزه را در بدن بیمار طی نکرده و در نتیجه ایمن نیستند، با ورود به محیط یا سیستم تصفیه شهری باعث ایجاد گونه‌های مقاوم می‌شوند. در نهایت گونه‌های مقاوم اگر به چرخه موادغذایی وارد شوند بیماری‌هایی ایجاد خواهند کرد که دیگر به آنتی بیوتیک مربوط به آن بیماری جواب نخواهد داد.
  • آیا بیمارستان‌های همدان سیستم پیش‌تصفیه ندارند؟
دارند اما مواردی بوده است که استانداردها را رعایت نکرده‌اند.
  • پسماندهای مطب پزشکان هم تفکیک نمی‌شود و وارد پسماندهای شهری می‌شود. با توجه به این‌که جامعه پزشکی می‌تواند این تفکیک را به عنوان مثال به بخش خصوصی سپرده و این معضل را مدیریت کند جنابعالی چه پیشنهادی در این زمینه دارید؟
بهترین راهکاری که در بسیاری از کشورها در حال اجراست تفکیک پسماندهای خاص است که پسماندهای حاصل از کلینیک‌ها و بیمارستان‌ها در نقطه تولید تفکیک شده و با پسماندهای عمومی تلفیق نشوند. چراکه معمولا بیشترین سهم پسماندها در بیمارستان‌ها پسماندهای عمومی هستند اما وقتی با پسماندهای عفونی مخلوط می‌شوند، به طور کلی از دیدگاه محیط زیست و بهداشت محیط خطرناک می‌شوند. پس بهترین راهکار تفکیک و جمع‌آوری این پسماندها توسط پیمانکار است نه شهرداری. این سیستم باید تا آخر دنبال و پیگیری شود چراکه یکی از مشکلات کنونی ما در این زمینه، کارشکنی پیمانکاران باوجود دریافت هزینه است یعنی هزینه را دریافت کرده اما کار را به آخر نمی‌رسانند. در نهایت این‌که روش دفع و نه دفن آنها مجزا باشد، مطمئن شویم که ایمن سازی دفع این زباله‌های خاص صورت پذیرفته است.
  • بحث زباله‌سوز چقدر در دنیا متداول است؟
در کل دنیا زباله سوز استفاده می‌شود اما نه برای هر زباله ای. در کشور ما متأسفانه در یک برهه زباله‌سوزها خریداری شدند حتی برای زباله‌های شهری. در حالی که ما برای همه زباله‌ها به این سیستم احتیاج نداریم چراکه اصلا مقرون به صرفه نیست. سیستم زباله‌سوز برای زباله‌های خاص از جمله زباله‌های عفونی و بیمارستانی در همه جای دنیا استفاده می‌شود. حتی در بعضی کشورها مانند آلمان این سیستم برای زباله‌های شهری هم استفاده می‌شود چراکه ترکیب پسماندهایشان با ما متفاوت است و زباله را سوزانده و از انرژی آن هم استفاده می‌کنند. اگر زباله‌سوز درست راهبری شود هیچ مشکل زیست محیطی نخواهد داشت و باعث آلودگی هوا نخواهد شد . دو مشکل در این زمینه وجود دارد یکی این‌که ما تصور می‌کنیم زباله‌سوز برای همه زباله‌ها قابل استفاده است و با همین دیدگاه در یک دوره مقدارزیادی زباله‌سوز وارد کشور شد دوم این‌که راهبری زباله‌سوز نباید به دست هرغیرمتخصصی سپرده شود. در این صورت نه تنها به از بین بردن زباله‌های خطرناک کمکی نکرده ایم حتی باعث آلودگی هوا و محیط و ایجاد مشکل برای افراد نزدیک زباله سوز هم شده ایم.
  • رستوران‌های مسیر کوه الوند و تله‌کابین گنجنامه فاضلاب دارند و ما سیستم هدایت این فاضلاب‌ها به تصفیه‌خانه را نداریم. یک سری ابزار با عناوینی مانند سپتیک تانک، اینهاف تانک و...استفاده می‌شوند که این ابزارها هم پاسخگو نیستند. برای مثال یک مخزن کوچکی ایجاد کرده اند و روزهای بارانی که این ابزار جوابگو نیستند فاضلاب را در رودخانه می‌ریزند. برای حل این مشکل چه کاری می‌توانیم انجام دهیم؟
اصطلاحا به این سیستم‌ها می‌گوییم سیستم‌های غیرمتمرکز فاضلاب یا سیستم‌های تصفیه فاضلاب در محل که این سیستم‌ها در همه جای دنیا استفاده می‌شوند و سیستم‌های خوبی هستند و می‌توانند فاضلاب را به استانداردها و حدود مجاز تخلیه برسانند. مشکلی که ما داریم این است که برای رواناب‌ها یا آب‌های سطحی سیستم تصفیه مجزایی نداریم. بنابراین خواه ناخواه این فاضلاب هم به فاضلاب اصلی اضافه شده و اصطلاحا باعث شوک یا وارد شدن بار بیش از حد به این سیستم می‌شود. در نتیجه قطعا تصفیه آن به مشکل برخورده و تصفیه به شکل مناسبی انجام نخواهدشد و اگر پساب این فاضلاب وارد محیط شود باعث آلودگی خواهد شد و بنابراین باید در انتخاب اندازه و جانمایی سیستم‌های تصفیه و انتخاب حجم مفیدی که باید داشته باشد دقت عمل بیشتری داشته باشیم. در نهایت باید راهکاری اتخاذ کنیم برای این‌که نگذاریم رواناب‌ها به فاضلاب اضافه شوند چراکه در این صورت خودشان هم آلوده شده و با ایجاد بار اضافه پساب‌ها آلوده خواهند شد. بنابراین سیستم تصفیه ای برای این رستوران‌ها نمی‌توانم پیشنهاد دهم اما باید این سیستم‌ها را درست استفاده کنیم و عملکردمان طوری باشد که رواناب‌ها وارد سیستم تصفیه نشوند. متاسفانه این روند به خوبی راهبری نمی‌شود و تنها برای گریز از عواقب بازدید کارشناس سازمان بهداشت محیط یک سرمایه‌گذاری اولیه انجام می‌شود و همچنین برای راهبری این سیستم هزینه‌ای صرف نمی‌شود.
  • به عنوان آخرین سوال ارزیابی شما از وضعیت آلودگی‌های مربوط به آب و فاضلاب و به طورکلی آلودگی‌های محیط زیستی در همدان چگونه است؟ آیا رو به بهبود خواهد بود یا خیر؟
خوشبختانه سرمایه‌گذاری‌های خوبی در بحث‌های فاضلاب، زباله و تفکیک آن صورت پذیرفته اما هنوز ضعیف است و کافی نیست باید محرک و انگیزه بیشتری برای شتاب دادن به این مسأله وجود داشته باشد. در همدان خوشبختانه بحث آلودگی هوا را نداریم به غیر از بحث ریزگردها که در همدان هم مطرح است. در زمینه آلودگی آب و فاضلاب‌ها و زباله‌ها خوشبختانه سرمایه‌گذاری شده است اما به کندی صورت می‌پذیرد و اجرای هر پروژه‌ای دراین زمینه آن قدر طول می‌کشد که شاید دیگر آن سیستم اجرایی به روز نباشد. در نتیجه برای شتاب دادن به اجرای پروژه‌ها و حل این مشکل باید نیروها و امکانات بییشتری را به کاربگیریم و بودجه بیشتری صرف کنیم.
http://ostani.hamshahrilinks.org/Ostan/Iran/Hamedan/Contents/%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4%D8%9B-%DA%AF%D9%85%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7-%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86?magazineid=
چاپ


برچسب ها: همشهری همدان ، بهداشت و محیط همدان ، محیط زیست همدان ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic