ویژه نامه گردشگری استان همدان1

برگرفته از ویژه نامه 6و7 روزنامه همشهری پنجشنبه 5بهمن 1391

همدان شهر میدان ها و فلکه ها

صدو هشتاد سال پیش وقتی کارل فریش معماری اتریشی طرح جدید شهر همدان را ترسیم کرد رد پایی را از خود بر جای گذشات که هر شهر سازی برای توسعه این شهر را کگارل فریش را ادامه دهد . شهری با معماری رینگ سیستم ( حلقوی ) . حلقه اول با شعاع بزرگتر از میدان اصلی جدا شده و حلقه های بعدی به همین صورت همراه با توسعه شهر با حلقه های بزرگتری ادامه پیدا کرده  و تکرار شد هاست . همدان امروزه نیز به این روش رشد کرده و میدان ها و فلکه های زیبایی با تندیس ها نشانه ها و نمادهای زیبایی مزین شده است  . اگر پایه ستون مرکزی میدان اصلی تخریب نمی شد ودر رینگ دوم پل هوایی احداث نمی شد میدان مرکز شهر در فهرست  میراث یونسکو ثبت می شد اما نمی توان به همدان سفر کرد واز تماشای این اثر منحصر به فرد گشذت و بهتر است بازدید از شهر را از این میدان که نقطه آغازین شهر است شروع کرد و پس از دیدن آثار و جاذبه های تاریخی و فرهنگی ومذهبی اطراف  آن لذت ببرید که به و.سیله شش خیابان از اینمیدان منشعب می شوند و گردشگران را به دیدنی های این شهر رهنمون می کنند

مجسمه شیر سنگی :

مجسمه شیر سنگی همدان اثری است که در میدانی به همین نام قرارگفته است در مورد  علت وتاریخ ساخت آن هنوز توافق نظری بین پژوهشگران وجود ندارد در گذشته تصور کردند این مجسمه طلسم شهر است و آداب ورسوم خاصی را در کنار آن برگزار می کردند و نذورات خود را تقدیم این شیر می کردند ، یکی از این آیین ها ریختن روغن شیره عسل و.. برروی شیر جهت بر آورده شدن حاجات بود که اغلب سیاحان و مورخان در دیدار از همدان به این رسم اشاره کرده اند این رسم را دکتر پرویز اذکایی مراسم تدهین می داند که از همسایگان غربی همدان وارد شده است ، اما به نظر نگارنده این رسم از آیین ساغر ریزی که در بین مهر پرستان متداول بوده است به جا مانده است .

این مجسمه را پیش از دهه 30 بر روی تپه رها شد بود اما در سال 1328 بر روی پایه ای قرارداده شد و در سالهای گذشته اتفاق مثبتی افتاد که شیر سنگی را بر روی سکویی به ارتفاع دو متر قراردادند که از تخریب بیشتر در امان   بماند و کودکان نتوانند بر روی آن سوار شوند !  

مجموعه بازار همدان :

مجموعه تاریخی بازار همدان در مرکز شهر در محدوده خیابان های اکباتان شهدا ، باباطاهر واقع شده است که از راسته بازارها کاروانسراها ، سراهایی مانند صحافخانه ، کفشدوزخانه ، زرگر ها ،  مشگرها ، دباغ خانه ، سمسار خانه ، چلنگرها و.. ده ها مورد دیگر است که هر یک از نظر تاریخی حائز اهمیت است ودیدنی است در صورت خرید کردن از این بازار ها زیبایی های این آثار مسافران را به مجذوب خود می کند مجموعه تاریخی بازار همدان دارای بیش از 30 راسته 25 سرا و چندین کاروانسرا است از آن جا که همدان درز مسیر آمد وشد و بازرگانان وزائران بوده همواره مورد توجه قرار گرفته است .

مجموعه تاریخی و طبیعی گنجنامه :

حدود شش کیلومتر که به سمت جنوب غربی شهر همدان حرکت کنید پس از پشت سر گذاشتن عباس آباد به آبشار زیبای گنجنامه می رسید که معمولاً در این فصل یخ می زند و بسیار دیدنی است همچنین در ضلع شرقفی آبشار کتیبه های گنجنامه قراردارند  که یکی کتنعلق به خشایار شاه و دیگری متعلق به داریوش هخامنشی است با آغازی به این شکل :

به نام خدایی که شادی را آفرید :

در سالهای گذشته جشنواره زمستانی د رپارک گنجنامه برگزار می شد وامسال نیز یکی از محل هایی است که این جشنواره در ان برگزار خواهد شد .

 

مجموعه تاریخی هگمتانه :

محوطه تاریخی هگمتانه در انتهای خیابان اکباتان واقع شده است این تپه باستانی با وسعتی بیش از 40 هکتار در  شمال بافت قدیمی شهر قرار گرفته است و در پی کاوشهای صورت گرفته در بخش های مختلف این تپه باستانی آثار شهری کهن بیرون آمده است با معماری منظم و ساختمان هایی موازی و قرینه که نشان از تمدنی کهن می دهد .

در فصل های کاوش آثاری از دوره های مادی هخامنشی و اشکانی به دست آمده است ودر این مجموعه تاریخی دو کلیسای قدیمی ارامنه گورستان  ارامنه و مدرسه ای که امروز به عنوان موزه هگمتانه از آن استفاده می شود اگر چه این موزه با استاندارهای جهانی فاصله دارد. آثار گرانبهایی از دوره های مختلف تاریخی در آن نگهداری می شود در بخش تاریخی آثار فلزی و سفالی هزاره اول ودوم قبل از میلاد به نمایش در امده است که این آثار متعلق به تمام شهرستان های استان همدان  است از جمله تپه پیسا ، تپه کوریجان ، رزن ، ملایر ، نهاوند و تپه هگمتانه .

بخش بعدی مربوط به دوره اسلامی است که انواع ظروف سفالین و فلزی است آثار دوره تاریخی که اخیراً به نمایش در آمده بیشتر از تپه گیان به دست آمده که هنوز فلز کاری باستانی را نمایان می کند .

در انتهای موزه یک گور به روش تدفین چمباتمه ای که از تپه کوریجان به دست آمده به نمایش در امده است که اشیاء متعلق به وی همراه یک لاک پشت دفن شده است . لاک پشت موجودی است که وقتی از تخم در می آید به سوی نور میرود و به نظر می رسد این لاک پشت را به عنوان وسیله ای برای رهنمون ساختن فرد در روز حشر  به سوی نور در کنار وی دفن کرده اند .

آرامگاه بوعلی سینا ( فیلسوف شرق )

یکی از شاهکارهای بناهای یادمانی ایران ارامگاه بوعلی سینا در همدان است این بنا در میدانی به همین نام به مناسبت هزارمین سال تولد بوعلی به سال 1330 به سفارش انجمن آثار ملی و به دست توانای معمار بزرگ ایرانی هوشنگ سیحون ساخته شد . جالب است که این بنا نخستین اثر سیحون است ووی در این اثر از همه عناصر و هنرهای ایرانی بهره برده است وتوانایی ها ودانش بوعلی سینا را به صورت نمایدن در طراحی بنا نشان داده شده است .

 تاثیر علوم ریاضی بر هندسی بودن عناصر سازه ، تاثیر گنبد از گنبد قدیمی تر « گنبد کاووس » تاثیر از معماری ایران با ستان « تخت جمشید » در ستون های ، در نظر گرفتن فضای سبز با نگاهی به باغ ایرانی و استفاده از سنگ معادن بومی ( گرانیت همدان ) از ویژگی های این مجموعه بی نظیر است . این مجموعه در بر گیرنده حیاطی زیبا است وساختمان از قسمت هایی مانند آرامگاه ، کتابخانه ، تالار اجتماعات ، سالن موزه  ساخته شده است . تراش سنگ ها ی بنا و ساخت آبنما های این مجموعه اثر دستان هنرمندان همدانی است ودر داخل ساختمان سنگ مزاری قدیمی بوعلی سینا و ابوسعیددخدوک دوست و میزبان وی قرا رگرفته است .

شاهکار دیگری که در این مجموعه به چشم می خورد در ضلع شمالی میدان نصب شده است مجسمه بوعلی سینا ست که اثر هنرمند با ارزش ابوالحسن صدیقی است .

استر و مرد خای  

یکی از آثار تاریخی و کهن همدان بقعه استرومردخای زیارتگاه یهودیان است این اثر تاریخی در ابتدای خیابان شریعتی در کوچه استر واقع شده است قدمت بنای اصلی به پیش از اسلام بر می گردد که در قرن هفتم هجری گنبدی بر روی آن ساخته شده است در داخل ساختمان کتیبه ای به خط عبری وجود دارد که گفته می شود بخشی از ده فرمان موسی است و دو قبر که بر روی آنها دو اثر منبت کاری شده است قرار گرفته است  ومربوط به قرن هشتم و نهم ه . ق است قبرها یکی متعلق به « استر » ملکه مشهور خشایار شاه هخامنشی ودیگری « مرد خای » عموی استر است . گذشته از اهمیت این مکان در بین یهودیان اهمیت تاریخی آن در بین ایرانیان است که برخی پارا فراتر گذاشته و آن را بقایای معبد باستانی الهه ایشتار و خدای مردوک دانسته اند . اما اگر قصد بازدید از این بنای تاریخی را دارید طوری برنامه ریزی کنید که روز شنبه به آنجا نروید . چرا که روز تعطیل یهودیان است . همچنین از ورود افراد مجرد به این مکان جلوگیری می کنند و به شما اجازه عکاسی از این بنای تاریخی را هم نخواهید داشت

عارف قزوینی :

از خون جوانان وطن لاله دمیده                                                       ا زماتم سروقدشان سرواخمیده

شاید بارها این تصنیف به یاد ماندنی را شنیده باشید و ا زخود پرسیده باشید چه کسی آن را سروده است و یا مز ار سراینده آن کجاست ؟

عارف قزوینی « شاعر ملی » تصنیف ساز خواننده ومبارز مشروطه خواه آفریننده این اثر است که در کنار آرامگاه فیلسوف شهیر بوعلی سینا آرام گرفته است  عارف به دستور  رضا خان از تهران به همدان تبعید شد و سالهای واپسین عمر را در این شهر سپری کرد و در روز دوم بهمن 1312 خورشیدی  در میان حلقه دوستانش زندگی را وداع گفت . این شاعر ملی را بسیار با شکوه تا کنار آرامگاه بوعلی تشییع کردند ودر این مکان به امانت گذاشتند تا بنای یادمان شایسته ای برای او بسازند که تا امروز این مهم صورت نگرفته است اما در ورودی بنای یادمانی بوعلی سینا سنگ مزار این شاعر ملی هراهل سفر ی را به سوی خود می خواند . همان طور که بر سنگ مزارش نوشته شده است .

عمرم گهی به هجر و گهی در سفر گذشت                                             تاریخ زندگی همه در  درد سرگذشت

اگر چه ساختن آرامگاه برا ی این شاعر میهن پرست محقق نشده است اما یاد او باآثار و تصنیف هایش همواره     د ر دل وجان مردم ایران ماندگار دارد .

عین القضات « شهید راه حقیقت »:

سخن گفتن از عارفی چون عین القضات همدانی کاری آسان نیست به همین دلیل در این یاد داشت از سخنان بزرگی چون دکتر پرویز اذکایی وام می گیریم : « حکیم الاهی و عارف صمدانی شهید راه حقیقت و اسوه تقوی و فضیلت عین القضصات ابوالمعالی عبدالله بن) میانجی( همدانی که در سال 490 ه . ق  /1096 م در همدان زاده شد و شب چهار شنبه هفتم جمادی الثانی سال 525 ه .ق /1130 م به درجه رفیع شهادت رسید. این نوشته بخشی از متن سنگ مزار وی است که قرار است در بنای یادمانی این عارف بزرگ نصب شود .  مقبره این عارف شهید پانصد سال پس از مرگش در همدان توسط جاهلان ویران شد اما در اواخر دوره پهلوی زنده یاد ملا علی معصومی همدانی میدان تازه تاسیس را در نزدیک منزل خود به نام پارک عین القضات مزین کرد و اخیراً تندیس عین القضات بر آن نصب شده است و همچنین به پیشنهاد دکتر پرویز اذکایی بنای یادمانی به نام این عارف والا مقام در کنار باغ ایرانی احداث گردیده است . .

 شاهزاده حسین ( مقبره الشعراء )

بنا به روایتی نام وی حسین بن علی النقی می باشد که در مرکز شهر همدان در ابتدای خیابان شهدا کوچه شاهزاده حسین قراردارد این امامزاده از اماکن متبرکه قدیم همدان بوده است ومزار بزرگان شهر در دوره های مختلف از جمله سه تن از علویان در این مکان است این بنا و گنبد زیبایش مربوط به دوره صفوی است مدفن اباقاخان فرزند هولاکوخان مغول در یکی از حجره های این امامزاده بوده که از بین رفته است و شایع است سرشاه سلطان حسین صفوی در این مکان دفن شده و نیز مزار حاج سید عبدالمجید گروسی مجتهد و شاعرانی چون یوسف زاده غمام همدانی و پدرش و آزاد  همدانی در این مکان می باشد به همین دلیل به آن مقبره الشعرا هم گفته اند متاسفانه در سالهای اخیر به خاطر توسعه ساختمان بقعه این قبور از بین رفته است .

درخت کهنسالی در حیاط شاهزاده حسین وجود دارد که قدمت آن را 800 سال تخمین زده اند که برای مردم شهر بسیار محترم است اما در اثر کم توجهی اخیراً آسیب دیده است و به حدی در بریدن شاخ وبرگ های آن افراط شدهاست که انتظار نداشته باشید در سایه آن بنشینید .

 

امامزاده فرزند علی :

کسانی که به زیارت باباطاهر می روند در ضلع غربی آرامگاه می توانند بنای امامزاده ای را ببینید با گنبدی آجری زیبا که مربوط به هادی بن علی السجاداست و معروف به فرزند علی می باشد . دکتر پرویز اذکایی وی را از از سادات علوی ( حسنی ) همدان می داند . فرزند علی در گورستانی قدیمی   همدان واقع شده که عرفا وبزرگان دیگری مانند ابوالوفا در آن مدفون بوده اند وپس از احداث میدان باباطاهر و پارک جدید تنها این بنا به یادگار مانده است ساختمان و گنبد این بنا را محمد تقی مصطفوی از آثار تاریخی دوره سلجوقی دانسته است که دارای محراب کوچکی است که به شیوه دو گنبد خضر و علویان ساخته شده است .

قله یخچال :

( در صعود به قله یخچال از مرتفع ترین کتابخانه جهان دیدن کنید )

رشته کوه الوند از جاذبه های طبیعی همدان است که در هر چهار فصل از زیبایی های  برخوردار است یکی از ویژگی های این رشته کوه چشمه های آن است که می گویند در این کوهها هرگز کسی تشنه لب نیست چرا که در هر چند صد متر یک چشمه پر آب وجود دارد . قله های زیبای این رشته کوه همه ساله کوهنوردانی از سراسر جهان را به سوی خود می کشاند . یکی از این قله ها قله یخچال است که در ارتفاع 3570 متری از سطح دریا قرار دارد ودر زمستان زیبا تر از هر فصلی است  قله یخچال به دلیل این که در اواخر فصل بهار برف هایش آب نمی شود یخچال نام گرفته است برای رفتن به یخچال باید از سمت جنوب شهر همدان وروستای دره مراد بیگ گذشت دره های زیبا را پشت سرگذاشت و پناهگاه ایزدی را پشت سر گذاشت و به پناهگاه یخچال رسید . اگر اهل شب مانی باشید می توانید از کتاب های مرتفع ترین کتابخانه جهان در این پناهگاه بهره ببرید صبح قبل از طلوع آفتاب به قله بروید وبر آمدن آفتاب را از آنجا تماشا کنید .

امامزاده کوه ( محسن ) :

امازاده کوه حدود 15 کیلومتر با همدان فاصله دارد و برای رسیدن به آن از جاده همدان کرمانشاه به سمت غرب از روستاهای مریانج ، سولان ، تویین ، مویین و برفین وگذشت واز تماشای دره های زیبا مسیر لذت برد . امازاده محسن بن حسن الاثرام بن حسن در جنوب شرقی روستای برفین یا و فرجین واقع شده است وبه روایت حمد الله مستوفی ابودجانه انصاری نیز دراین محل مدفون شده اند ابودجانه از فرماندهان سپاه اعراب در فتح همدان و ایران بوده است در داخل صحن امامزاده سنگ قبری وجود دارد که سه نام از صحابه پیغمبر اسلام که گفته می شود آنان نیز از فرماندهان عرب در فتح همدان بوده اند بر آن حک شده است .

امامزاده یحیی :

اگر از میدان آرامگاه بوعلی چند صدمتر به طرف چهار راه تختی بروید در سمت چپ بلوار مدنی به آرامگاه امامزاده یحیی بین علی بن علی بن سعید بن علی الارزق سلمان بن عبداله بن موسی مدعیان زیادی دارد و از جمله مسیحیان و یهودیان که ادعا می کنند مزار به   « نحیما » ی نبی تعلق دارد که عالمان دینی این ادعا را رد کرده اند ضریح قدیمی حرم متعلق به دوره ایلخانی و قرن نهم بوده است وحتی در دوره های صفوی و قاجاریه ومعاصر بازسازی شده است و آینه کاری داخل حرم و شبستان اطراف آن بسیار دیدنی است .

 

بابای همدان

باباطاهر عریان همدانی :

کمتر کسی را در این سرزمین می توان یافت که شعری از باباطاهر در حافظه نداشته باشد یا نشنیده باشد و کمتر کسی را می توان سراغ گرفت که به همدان سفر کند و به زیارت این عارف بزرگوار نرود . سراینده دو بیت های شور انگیزی که به دلیل نوع گویش به فهلویات معروف است . در مورد زندگی زمان باباطاهر داستانهای زیادی وجود دارد اما   زمان حیات او را به اواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم هجری نسبت می دهند .قرن ها آرامگاه او خانقاه پیروانش بوده است و اواخر دوره قاجار زبیده خانم نوه دختری فتحعلی شده بنای جدیدی بر مزار او می سازد اما در سال 1344 انجمن آثار ملی تصمیم می گیرد بنای جدید را به جای بنای قدیمی تر احداث کند و ساخت این بنا به مهندس محسن فروغی واگذار می شود این بنا در بوستانی به نام میدان باباطاهر در غرب شهر همدان قرار دارد ودر تاریخ 21/2/1376 به شماره 1780 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است . آرامگاه باباطاهر در میان گورستان قدیمی شهر قرا ر گرفته بود که پس از ساختن این بنا و طراحی بوستان جدید گورستان مذکور از بین رفت .

در این گورستان بزرگان ، شاعران ، و عرفای نامی مدفون بودند که از جمله  به ابو الوفای کرد می توان  اشاره کرد که سنگ مزار ارزشمند او هم اکنون در موزه ایران باستان نگهداری می شود .پس اگر به همدان سفر کنید زیارت باباطاهر را فراموش نکیند .

 

 


برچسب ها: همدان ، گردشگری ، روزنامه همشهری ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic