تبلیغات
همدان نامه (همدان بلاگ) - زخم خشکسالی بر چهره محیط زیست همدان
دوشنبه 29 آذر 1395

زخم خشکسالی بر چهره محیط زیست همدان

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :روزنامه همشهری ،زیست بوم ،توسعه پایدار ،

زخم خشکسالی بر چهره محیط زیست همدان

نویسنده: حسین زندی خبرنگار همشهری -همدان
زخم خشکسالی    بر چهره  محیط زیست همدان
کاهش بارندگی و خشکسالی از عوامل بحران‌زا در یک دهه گذشته بوده که استان همدان را با چالش اساسی روبه‌رو کرده است. کم‌شدن منابع آبی پدیده بیابانزایی، به وجود آمدن ریزگردها، از بین رفتن پوشش گیاهی و جانوری، فرسایش خاک و حتی گرمایش زمین را به دنبال داشته که به گفته کارشناسان در صورت ادامه این روند استان همدان با تغییر اقلیم روبه‌رو خواهد شد....
1395/09/28
کاهش بارندگی و خشکسالی از عوامل بحران‌زا در یک دهه گذشته بوده که استان همدان را با چالش اساسی روبه‌رو کرده است. کم‌شدن منابع آبی پدیده بیابانزایی، به وجود آمدن ریزگردها، از بین رفتن پوشش گیاهی و جانوری، فرسایش خاک و حتی گرمایش زمین را به دنبال داشته که به گفته کارشناسان در صورت ادامه این روند استان همدان با تغییر اقلیم روبه‌رو خواهد شد. کارشناسان جلوگیری از قطع درختان، حفظ مراتع و پوشش‌های گیاهی طبیعی و مصنوعی، افزایش فضاهای سبز شهری و ایجاد کمربند سبز در اطراف شهرها، کنترل رواناب و مدیریت صحیح منابع آب، اختصاص حقابه به تالاب‌ها و رودخانه‌ها، استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر، تصویب و اجرای قوانین در رابطه با ریزگردها، تعامل با کشورهای همسایه در این خصوص، شخم زدن خاک در امتداد خطوط تراز و کرت‌بندی و کاشت خطی گیاهان را از راهکارهای مقابله با پدیده ریزگردها می‌دانند.

یکی از چالش‌های موجود در استان همدان تشدید پدیده ریزگردها است. طبق گزارش‌های رسمی در سال 1383 تنها 3 استان کشور درگیر این پدیده بودند اما در حال حاضر ۲۶ استان کشور کم و بیش تحت تاثیر این پدیده قرار دارند که حداقل ۲۰ استان از این مناطق در جنوب، جنوب غرب، غرب، شمال غرب و بخش‌هایی از نواحی مرکزی کشور قرار گرفته‌اند و همدان هم از جمله  استان‌های در آستانه بحران است.

سدسازی بیمارگونه
هوشنگ جمشیدآبادی، فعال محیط زیست در همدان از اولین کسانی بود که در باره این بحران هشدار داد.
وی می‌گوید: سدسازی‌های بیمارگونه در ترکیه باعث قطع شدن شریان‌های آبی سوریه و عراق شده است.وجود جنگ در منطقه باعث شده سوریه و عراق توان مطالبه حقابه خود از ترکیه را نداشته باشند. بیابان‌های منطقه موجب تولید ریزگرها شده که نتیجه آن را در فصولی از سال در بیشتر استان‌های کشور می‌بینیم. جمشیدآبادی می‌افزاید: علاوه بر این که بخشی از ریزگردهای سوریه و عراق به غرب کشور می‌رسد، در یک دهه گذشته استان همدان با یک عامل داخلی نیز روبه‌رو شده که بسیار خطرناک است. بیابانی شدن بخشی از شمال استان به دلیل برداشت از ذخایر آبی و حضور بی رویه عشایر در استان موجب تشدید این پدیده شده است.

عشایر غیرمجاز
این فعال محیط زیست ادامه می‌دهد: جهاد کشاورزی و منابع طبیعی در استان درست عمل نکرده اند. ورود احشام و دام عشایر به استان در برخی از روزهای سال بیش از 13 برابر ظرفیت مراتع استان است. در طول سال به طور میانگین چرای دام عشایر در استان همدان3 برابر حد معمول در سایر استان‌های کشور است. متاسفانه نه تنها اداره منابع طبیعی و آبخیزداری استان از ورود عشایر جلوگیری نکرده بلکه در اراضی طبیعی مانند کوه‌های جنوب همدان مسیر و جاده اتومبیل رو احداث کرده است. ایجاد جاده در مسیر قله یخچال از سمت کوه‌های تخته رستم نمونه‌ای از این تخریب‌هاست که باعث نابودی منابع طبیعی شده است
جمشیدآبادی می‌گوید: این تخریب‌ها عوامل طبیعی ندارند و بیشتر آنها عوامل انسانی دارند. وقتی پوشش گیاهی منطقه‌ای با چرای دام عشایر از بین می‌رود و شما به جای گیاهان طبیعی با خاک روبه‌رو می‌شوید کوچک‌ترین وزش بادی آن را به هوا می‌برد و ریزگرد تولید می‌شود. یا وقتی دام‌ها بیش از ظرفیت منطقه در آن حضور دارند و رفت وآمد می‌کنند باعث فرسایش خاک می‌شود و این فرسایش خاک پوشش گیاهی را نابود می‌کند و باعث جاری شدن سیل می‌شود.
وی تاثیرات خشکسالی و عوامل انسانی روی گونه‌های گیاهی را همزمان دانسته و می‌گوید: خشکسالی باعث شده عشایر از جنوب کشور پیش از موعد به همدان بیایند و ماندگاری بیشتری نیز در همدان داشته باشند. این ماندگاری بیش از حد نتیجه‌ای جز چرای بی‌رویه ندارد و همین عامل موجب نابودی بسیاری از گونه‌های گیاهی شده تا جایی که گونه‌های نادری که در همدان وجود دارند در آستانه انقراضند.

فرسایش خاک در سد اکباتان
محمد درویش مدیرکل دفتر آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست کشور در پاسخ به این پرسش که خشکسالی و کاهش بارندگی‌ها چه تاثیری بر فرسایش خاک در استان همدان داشته است، می‌گوید: قصه غم انگیز سد اکباتان یکی از مصداق‌های بارز عدم توجه به ملاحظات محیط زیستی در استان همدان است. ما بعد از منطقه فیله خالصه در زنجان - میانه که به پشت سد سفید رود می‌رسد در حوزه آبخیز بالادست سداکباتان یکی از بالاترین نرخ فرسایش خاک را داریم.این مشکل ناشی از سهل‌انگاری در مدیریت معادن سیلیس همچنین عدم تعادل دام و مرتع است.
درویش می‌افزاید:اداره منابع طبیعی در آنجا خیلی ضعیف عمل کرده و این باعث شده تا سد اکباتان پر شود. ما به جای این که برویم و ریشه مشکل را پیدا کنیم ارتفاع سد را بالا می‌بریم. متاسفانه این خودش نشان‌دهنده این است که به جای این‌که به علت‌ها بپردازیم خودمان را با معلول‌ها سرگرم می‌کنیم و این فوق‌العاده خطرناک است. مثل یک بیماری می‌ماند که درد دارد و ما به جای این‌که ریشه درد را پیدا کنیم به آن مسکن می‌دهیم تا متوجه درد نشود. این مساله می‌تواند آن‌قدر بحرانی شود که دیگر نتوانیم کاری بکنیم.

منشأ ریزگردها در همدان
وی به منشأ استانی ریزگردها اشاره و اظهار می‌کند : برخی از مناطق استان متاسفانه آشکارا به دلیل کاهش رطوبت سطح خاک تبدیل به چشمه‌های تولید گردوخاک می‌شود و این می‌تواند میزان ذرات کوچک‌تر از 2 میکرون را در فضای استان افزایش دهد. این ذرات فوق‌العاده خطرناک می‌توانند از مویرگ‌ها عبور کنند و فشار اسمزی خون را تغییر دهند وبه سرطان منجر شوند. این می‌تواند یک هشدار خیلی جدی برای مدیریت حاکم بر استان همدان باشد.
مدیرکل دفتر آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست کشور یکی از راه‌های برون‌رفت از بحران را تقویت بنیه آموزش‌های محیط زیستی می‌داند و می‌گوید: اگر این اتفاق بیفتد و این تغییر رفتار محسوس را در چیدمان توسعه و رفتار مردم و همچنین مدیران آن ببینیم می‌توانیم امیدوار باشیم که در طول 2 دهه آینده روندها دوباره به سمتی برود که توان تاب‌آوری همدان به آن برگردد.
وی اضافه می‌کند : یکی از مهم‌ترین شاخص‌ها یا نشانه‌ها، عزم مدیران همدان برای تاسیس مدارس محیط زیستی و مدارس طبیعت است. اگر این عزم جدی باشد و این مدارس راه بیفتند به این معنی است که مدیران همدان برای افق 20ساله برنامه‌ریزی می‌کنند تا میزان حساسیت مردمی که در همدان زندگی می‌کنند نسبت به آموزه‌ها و ملاحظات محیط زیستی افزایش پیدا کند.

برداشت‌های بی‌رویه از سفره‌های زیرزمینی
یک عضو شبکه محیط زیست استان همدان می‌گوید: ما به برکت برداشت‌های بی‌رویه از سفره‌های زیرزمینی و ذخایر آبی امروز با پدیده بیابان‌زایی در همدان روبه‌رو هستیم. وقتی منطقه‌ای بیابانی داریم و سرعت وزش باد در آنجا به 85 کیلومتر در ساعت می‌رسد قطعا با پدیده ریزگرد هم روبه‌رو خواهیم بود.
حمیدرضا حق نظری می‌افزاید: آثار خشکسالی‌های استان از اواخر دهه 80 نمایان و این زخم تازه با ورود ریزگرد از کشورهای همسایه همزمان شد. خشکسالی تالاب‌ها را نیز گرفتار خود کرد. بیشتر تالاب‌های استان خشک شدند و تداوم این رویه موجب بروز ریزگرد شد. با توجه به خشک شدن تالاب‌ها، جابه‌جایی خاک سطح تالاب با اندک وزش باد تسهیل شد و این موضوع  به علاوه دلایل خارجی،  وجود آمدن ریزگرد را نیز موجب شد.

راه‌حل‌ها
این فعال محیط زیست در همدان اظهارمی کند: پدیده گرد وغبار از دهه گذشته کشور را فراگرفت و با وجود افزایش بارندگی و احیای برخی تالاب ها همچنان ادامه دارد. باید برای کاستن اثر ریزگردهایی که منشأ داخلی دارند تلاش و با مدیریت صحیح از ایجاد کانون‌های جدید گردوغبار جلوگیری کرد و میزان آلودگی‌های کانون‌های موجود را نیز کاهش داد.
وی ادامه می‌دهد: افزایش سرانه فضای سبز و برنامه‌ریزی برای جلوگیری از فرسایش خاک در اراضی ملی از جمله کپه‌کاری از سوی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان در کاهش اثر کانون‌های ریزگرد موثر است. در حال حاضر ۲۶ استان کشور کم و بیش تحت تاثیر این پدیده قرار دارند و تنها 6 استان کشور از یورش این پدیده ناخوشایند در امانند.
حق‌نظری اضافه می‌کند : خشکسالی مانند تمام پدیده‌های عالم هستی دارای قاعده و قانون است. اما زمانی که این عامل تشدید می‌شود و اقلیم به سمت گرمی می‌رود بر گونه‌های مناطق کوهستانی که مقاوم به سرما و در مقابل خشکی و گرما ضعیف هستند اثر منفی می‌گذارد و سبب فقر و نابودی آنها می‌شود. همین‌طور فقر و نابودی گیاهان سبب فرسایش شدید خاک شده و این خود عامل ایجاد چشمه‌ها و کانون‌های ریزگرد در مناطق می‌شود در نتیجه آلودگی شدید هوا را به همراه دارد.

 خسارت  دیدن باغ‌ها
وی از بیماری‌های تنفسی و قلبی گرفته تا مشکلات اقتصادی را نتیجه این بحران می‌داندو می‌گوید: ریزگرد‌ها می‌توانند ضربات سنگینی به باغداری یک منطقه وارد کنند بدین شکل که با ایجاد لایه گرد و غبار روی برگ درختان سبب اختلال در عملیات فتوسنتز، ضعیف شدن درختان در مقابل آفات و بیماری‌ها و کاهش محصول و عمر درختان می‌شود. این تاثیر منفی بر مناطق روستایی و باغداری بیشتر است.
حق نظری با اشاره به عوامل انسانی در بروز خشکسالی می‌گوید: اثرات انسانی مانند مدیریت نادرست منابع آب، خاک، پوشش گیاهی، بهره برداری ناپایدار از اراضی و تغییر کاربری سدها باعث تشدید این پدیده شده و انحراف مسیر رودخانه‌ها و برداشت بی‌رویه آب به آن دامن زده است
http://ostani.hamshahrilinks.org/Ostan/Iran/Hamedan/Contents/%D8%B2%D8%AE%D9%85-%D8%AE%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7-%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86?magazineid=


برچسب ها: همشهری همدان ، خشکسالی همدان ، محیط زیست همدان ،

Why is my Achilles tendon burning?
پنجشنبه 16 شهریور 1396 04:03 ب.ظ
My relatives all the time say that I am wasting my time here at net,
except I know I am getting know-how everyday by reading such nice content.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر