نگذارید «پایتخت تاریخ و تمدن» فقط یك عنوان باشد

نویسنده: حسین زندی/خبرنگار
نگذارید «پایتخت تاریخ و تمدن» فقط یك عنوان باشد
این‌كه همدان جاذبه‌های طبیعی و تاریخی بسیاری دارد، دیگر جمله‌ای نام‌آشناست و همه ساله هزاران گردشگر را به سوی خود می‌خواند.
1394/01/24
این‌كه همدان جاذبه‌های طبیعی و تاریخی بسیاری دارد، دیگر جمله‌ای نام‌آشناست و همه ساله هزاران گردشگر را به سوی خود می‌خواند.اما نكته قابل توجه میزان محافظت در وهله نخست و معرفی كامل به شهروندان و گردشگران است. بحث حفاظت و نگهداری درست بناها و آثار تاریخی معمولا با دلیل نبود بودجه توسط اداره میراث فرهنگی همدان توام است. اما برای نگهداری از این آثار نه تنها فرصتی نیست، بلكه بناهای بسیاری در همدان و در استان هستند كه با داشتن شرایط كامل ثبت شدن در فهرست میراث فرهنگی به شكل‌های مختلفی تهدید شده اند و خطر تخریب را بالای سر خود می‌بینند.
در این‌خصوص با «آیدا شاكر» یكی از فعالان حوزه میراث فرهنگی در همدان و از راهنماهای گردشگری گفت‌وگویی داشتیم.
تأثیر برج‌سازی بدون ضوابط علمی و منطقی به‌عنوان یكی از عوامل اصلی تخریب منظر شهری همدان، بارها در رسانه‌ها مطرح شده است، آیا می‌توانید با توجه به تجربه خود به شكل مصداقی این موضوع را توضیح ‌دهید؟
لابه لای آپارتمان‌های بلند و برج‌های جدیدی كه هر روز از دل زمین همدان سر بر می‌آورند بنای كوچك كهنی وجود دارد كه سال‌هاست از دید گردشگران شهر همدان دور مانده است. این بنای كوچك معروف به «برج قربان» مقبره‌ای است آجری با گنبدی مخروطی مربوط به دوران سلجوقیان در قرن 6 هجری قمری. این بنا كه زمانی در كنار خانه‌های كوتاه‌قامت همدان برجی محسوب می‌شد امروزه با ساختمان‌سازی‌های بی‌رویه و نادرست بدون توجه به حریم این بنای تاریخی دیگر جلوه‌ای ندارد و اغلب گردشگران از حضورش در شهر همدان بی‌اطلاع هستند. این اثر كهن كه از سال 1354 شمسی در فهرست آثار تاریخی و ملی ایران ثبت شده، امروز تنها و مهجور مانده و‌گویی سازمان میراث فرهنگی نیز این بنا را به دست فراموشی سپرده است. ساخت ساختمان‌های بلند در اطراف این بنا بر خلاف قوانین میراث فرهنگی و به مهجور ماندن آن دامن زده است. بی‌شك اگر این روند ادامه یابد این بنا به زوال نزدیك خواهد شد.
ضرورت مرمت آثار تاریخی به‌خصوص مرمت بناهایی كه هنوز ثبت نشده‌اند، چگونه است؟
شهر همدان دارای بناهای تاریخی ثبت نشده بسیاری است كه به علت نبود توجه و مراقبت نابود شده‌اند و  یا در معرض نابودی قرار دارند. تلاش‌ها برای نجات این میراث كهن در برخی موارد ناكام مانده است، اما انتظار می‌رود بناهایی كه در فهرست آثار ملی میراث فرهنگی قرار دارند از مراقبت و توجه مناسب برخوردار باشند. متأسفانه چنین امری در بیشتر بناهای ثبت شده همدان نیز فراموش شده است. مجسمه شیرسنگی از نمادهای شهر همدان و از یادگارهای اواخر عصر سلوكیان و اوایل دوران اشكانیان است. اما اكنون بدون هیچ‌گونه حفاظی در وسط میدانی به همین نام رها شده  و سازمان میراث فرهنگی به نصب توضیحات كوتاهی درباره این مجسمه بسنده كرده است. این اثر كه در سال 1310 شمسی به ثبت رسیده تا مدت‌ها وسیله بازی كودكانی بود كه به پارك مجاور می‌آمدند. اكنون با قرار‌دادن این مجسمه روی یك پایه سنگی ـ بتنی وضع بهتری از قبل دارد. اما مسلما این پایه مجسمه را از گزند زمستان‌های سرد همدان و گرمای تابستان در امان نمی‌دارد.
در مورد شرایط محوطه تاریخی هگمتانه با توجه به تجربه‌های بازدید خود ‌بگویید؟
مجموعه تاریخی تپه هگمتانه در شرایط مساعدی به سر نمی‌برد. اغلب بخش‌های این مجموعه فاقد حفاظ مناسب است و به دنبال بازدیدهای گردشگران از بین می‌رود. نگهداری این مجموعه كهن نیازمند شرایط ویژه‌ای است كه تأثیرات مخرب شرایط جوی و بازدید گردشگران را به حداقل برساند.
در فاصله‌ای نه چندان طولانی از این محوطه تاریخی، گنبد علویان قرار دارد. اوضاع این بنای تاریخی را چگونه می‌بینید؟
تا همین سال‌های اخیر مدرسه‌ای در محوطه‌ گنبد علویان قرار داشت. این بنا امروز هرچند از هیاهو و آسیب كودكان مدرسه نجات یافته اما همچنان از مراقبت‌های معمول بناهای ارزشمند بی‌بهره‌است. از بازدیدكنندگان مبلغی برای ورود به محوطه گرفته می‌شود، اما بودجه‌ای مناسب برای این بنا هزینه نمی‌شود. علاوه بر این به گردشگر این بنا باید اخطار داده شود در محوطه داخلی بنا عكس‌برداری نكند چرا كه فلاش دوربین روی گچبری‌های كهن این بنا در دراز مدت تأثیر منفی می‌گذارد. به علاوه در بحث مرمت تدبیری برای بخش‌های از بین رفته گچبری‌های این بنا نشده است.
و اما بحث تغییر كاربری‌ اماكن تاریخی، چه مواردی دراین‌باره سراغ دارید؟
گذشته از بحث بی‌توجهی به بناهای موجود در فهرست آثار ملی، تغییر كاربری نادرست این بناها در دراز مدت باعث تخریب این بناهای ارزشمند می‌شود. مثال بارز این مسأله بنای «حمام قلعه» است. این بنا معروف به «حمام‌حاج محمد سعید» در اواخر دوران قاجار بنا شده و از حمام‌های قدیمی شهر همدان به شیوه «گرم و سرد» ساخته شده است. هرچند تأسیس موزه مردم شناسی در این بنا اتفاق خوبی است، اما برپایی یك قهوه‌خانه سنتی در این بنا باعث تغییر كاربری آن شده، زیرا  این بنا را از یك بنای تاریخی- فرهنگی به بنای قهوه‌خانه‌ای و تفریحی تبدیل كرده است. این نحوه كاربری در دراز مدت باعث فرسودگی این بنا شده است و می‌شود.
نكته پایانی؟
یكی از مهم‌ترین دلایل ثبت یك بنای تاریخی و باستانی به‌عنوان اثری ملی، محافظت از آن اثر است. این مهم در بسیاری از بناهای ارزشمند ثبت شده به دست فراموشی سپرده شده است. نباید فراموش كرد كه «پایتخت‌تاریخ و فرهنگ و تمدن ایران» بدون این بناهای ارزشمند یك عنوان بیشتر نخواهد بود. سازمان میراث فرهنگی همدان در حفظ این عنوان مسئولیت نخست را برعهده دارد.
http://ostani.hamshahrilinks.org/Ostan/Iran/Hamedan/Contents/%D9%86%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AF-%C2%AB%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AA%D8%AE%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%88-%D8%AA%D9%85%D8%AF%D9%86%C2%BB-%D9%81%D9%82%D8%B7-%DB%8C%D9%83-%D8%B9%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF


برچسب ها: همشهری همدان ، هگمتانه ، تاریخ و تمدن ، میراث فرهنگی همدان ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic