چهارشنبه 29 مهر 1394

ضرورت تاریخ نگاری محلی در همدان

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :روزنامه همشهری ،میراث فرهنگی ،

ضرورت تاریخ نگاری محلی در همدان

نویسنده: حسین زندی همدان – خبرنگار همشهری
ضرورت تاریخ نگاری محلی در همدان
دکتر «پرویز اذکایی» پژوهشگر و تاریخ‌نگار همدانی در مقدمه کتاب «همدان‌نامه» از ضرورت تحریر تاریخ محلی سخن می‌گوید و آن را به مثابه امری ادبی به شمار می‌آورد...
1394/07/29
 دکتر «پرویز اذکایی» پژوهشگر و تاریخ‌نگار همدانی در مقدمه کتاب «همدان‌نامه» از ضرورت تحریر تاریخ محلی سخن می‌گوید و آن را به مثابه امری ادبی به شمار می‌آورد. او همچنین می‌نویسد: «وطن دوستی انگیزه دیگر نوشتن تاریخ محلی است.» اما به جز آثار گرانسنگ این پژوهشگر همدانی، اثر درخور توجهی در زمینه تاریخ محلی همدان نمی‌توان نام برد که اصول روش‌شناسی و پژوهش دانشگاهی را به جا آورده باشد و نیز اطلاعات موثق و معتبری را در کتاب خود برای مخاطبان به جا گذاشته باشد.
اگرچه تجربه‌هایی از نوع دوم در این زمینه یعنی پژوهش‌های شخصی منتشر شده است، اما در این آثار نویسندگان از روش تحقیق و پژوهش کمتر بهره جسته‌اند و این کتاب‌ها بیشتر در حد انشا و خاطره‌های شخصی است. در نبود آثار معتبر پژوهشی همین اندک نوشتار و کتاب که توسط علاقه‌مندان به نویسندگی به صورت ناشیانه ضبط و ثبت شده در خور تامل و احترام است.
اما چرا در این زمینه، یعنی تاریخ محلی و به طور کلی همدان‌شناسی تولیدی علمی صورت نمی‌گیرد و اثری خلق نمی‌شود؟
آیا در این شهر سوژه تحقیق وجود ندارد؟ یا تعداد نویسنده‌ها و پژوهشگرها در حوزه همدان‌شناسی اندک است؟
به نظر می‌رسد موارد و دلایل مختلفی در این استان دست به دست هم داده است تا اتفاقی در این عرصه نیفتد. یکی از اصلی‌ترین علت‌ها این است که این حوزه در استان متولی ندارد، بدین معنی که هیچ نهاد، پژوهشکده یا دانشگاهی دغدغه و برنامه‌ای برای تحقیق در مورد تاریخ محلی، آداب و رسوم و فرهنگ عمومی استان و مردم همدان ندارد و ضرورتی نیز برای طرح موضوع احساس نمی‌کند. به طور مثال در دانشگاه‌های همدان پایان‌نامه‌های حوزه علوم اجتماعی، مردم‌شناسی و موضوعات فرهنگی کمتر به سمت استان سوق داده می‌شود.
به همین سبب کار معتبری در دوره‌های ارشد و دکتری نمی‌بینیم. در حالی که مدرسان دانشگاه‌هایی مانند گیلان موضوع پایان‌نامه‌های دانشجویان دوره ارشد ایران‌شناسی را تنها در حوزه گیلانشناسی می‌پذیرند.بنیاد ایرانشناسی در بیشتر استان‌های کشور، حتی در شهرستان‌ها نمایندگی دارد، اما مسئولان استان به درخواست‌های مردمی در زمینه ایجاد بنیاد ایرانشناسی پاسخی نداده‌اند و اقدامی در این مورد صورت نگرفته است.
هرچند با نگاهی به آثار منتشر شده از سوی این نهاد می‌توان دریافت که این بنیاد هم کارنامه چندان درخشانی در زمینه تولید و نشر آثار ندارد، اما به هر حال بودنش بهتر از نبودن است.
به تازگی حوزه هنری همدان در قالب پروژه‌ای، در حال گردآوری 110 جلد کتاب باعنوان دائره‌المعارف استان همدان است که بر اساس شواهد و قراین ناچارم در اینجا قضاوت و پیشداوری کنم که تعداد بسیاری از این کتاب‌ها در صورت انتشار هیچ باری از روی همدان‌شناسی برنخواهد داشت.
انتشار چنین کتاب‌هایی که به صورت سفارشی و دستوری از طرف نهادهای دولتی صورت می‌گیرد فقط برای تقویت کارنامه مسئولان استان است.
اگرچه نام‌هایی مانند دکتر علیرضا ذکاوتی‌قراگوزلو و دکتر پرویز اذکایی در فهرست اصلی این مجموعه به چشم می‌خورد، اما آیا از نظرات تخصصی ایشان استفاده شده است.
از سوی دیگر از گفتار متولیان امر و سفارش‌دهندگان این دائره المعارف چنین بر می‌آید که گویی چارچوب و قالبی ساخته شده تا هر آنچه در زمینه همدان وجود دارد در همین 110 جلد با تعدادی نویسنده خاص جا بگیرد و از سویی دیگر گویی هرآنچه را که دیگران انجام داده‌اند بی‌ارزش است.
تجربه دیگران نشان می‌دهد که اگر قرار باشد در این زمینه اتفاقی بیفتد، قطعا نیازمند مراکز پژوهشی مستقل و مردمی است. پژوهشگاه‌ها، بنیادها، موسسه‌ها و دائره‌المعارف‌هایی با تخصص‌های گوناگون می‌تواند زمینه‌ساز حفظ و انتشار آثار قابل قبولی در این زمینه باشد. واگذاری عرصه فرهنگ به بخش خصوصی و اهل فرهنگ مهم‌ترین کاری است که مدیران فرهنگی و مسئولان ارشد استان می‌توانند انجام دهند.
تنها تسهیل در زمینه صدور مجوز بنیادها و موسسه‌های همدان شناسی کافی است و به نظر این بار را باید بخش خصوصی و نهادهای غیر دولتی به دوش بکشند.
نباید فراموش کرد که با فراگیر شدن فناوری از یک سو و از بین رفتن راویان فرهنگ شفاهی و سالخوردگان از سوی دیگر این روزها آخرین فرصت برای ضبط و ثبت تاریخ محلی و شفاهی است.  
http://ostani.hamshahrilinks.org/Ostan/Iran/Hamedan/Contents/%D8%B6%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86


برچسب ها: همشهری همدان ، تاریخنگاری محلی ، تاریخ شفاهی همدان ، دکتر پرویز اذکایی ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic