دوشنبه 25 اسفند 1393

بنیس سام؛ تاریخ زنده‌ی عکاسی همدان

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :گفتگو ،مطالب در خبر گزاری ها ،

بنیس سام؛ تاریخ زنده‌ی عکاسی همدان

saam.jpg

60 سال عکاسی هنری

یکی از اولین کسانی که به عکاسی هنری در همدان روی آورد «بنیس سام بود»، او بیش از شش دهه از عمرش را صرف آموزش و فعالیت‌های فرهنگی در همدان کرده است و در زمینه‌های عکاسی، تئاتر، سینما و ترجمه تجربه‌های ماندگاری در شهر همدان دارد و این روزها در دهه نهم زندگی همچنان به راهنمایی هنرمندان این شهر می‌پردازد بنیس سام در این گفت‌وگو از تجربیاتش در عکاسی می‌گوید و خاطراتی از عکاسان قدیم همدان روایت می‌کند.

ابتدا از زندگی خود بگویید.
فکر می‌کنم باید از پدر و مادرم شروع کنم، آن‌ها در ارومیه بودند، جنگ اول جهانی درسال 1914 پس از برخوردی که با کردها داشتند پراکنده می‌شوند. یک عده از بستگان به عراق و بغداد می‌روند و عده‌ای هم به تهران و همدان آمدند پدر و مادر من هم از جمله افرادی بودند که در همدان ماندند و در همدان هم ازدواج کردند. پدرم در یک کمپ انگلیسی در قزوین دندانپزشکی را یاد گرفت و البته بعد به دانشگاه تهران رفت و در رشته دندانپزشکی تحصیل کرد، تعریف می‌کرد که آن زمان از تمام ایران تنها 14 نفر دانشجوی دندانپزشکی بود.

پس پدر شما جزء اولین دندانپزشکان ایران محسوب می‌شوند؟
بله پس از بازگشت در همدان مطب دندانپزشکی دایر می‌کند و امام جمعه هم نامه می‌دهد که اگر خانم‌ها برای دندانپزشکی به ایشان مراجعه کنند مشکل شرعی ندارد.

شما در همدان متولد شدید؟
بله هم خواهرم و هم برادر بزرگترم هر سه در همدان متولد شدیم و در دبیرستان «ابن‌سینا» و «پهلوی» درس خواندیم آن زمان که محصل ابن‌سینا بودم یادم می‌آید که میسیونرهای امریکایی و انگلیسی درس می‌دادند. بعد از دبیرستان پهلوی دیپلم گرفتم. فکر می‌کنم سال 1329 بود و یک سال در شرکت نفت کار کردم چون زمان نظام وظیفه رسیده بود به دانشگاه رفتم، وقتی دانشگاه قبول شدم گفتند اگر در رشته معلمی درس بخوانید 150 تومن هم پول می‌دهیم و من هم در رشته معلمی زبان چهارسال درس خواندم، لیسانس گرفتم، بلافاصله استخدام آموزش پرورش همدان شدم. دبیرستان‌های ابن‌سینا و پهلوی اولین مدارسی بود که تدریس می‌کردم. همان سال‌ها پدرم با این که سن زیادی نداشت فوت کرد، چون هپاتیت B گرفت که در بین پزشکان متداول بود.

فعالیت‌های هنری را از چه سال هایی شروع کردید؟
مسایل هنری بعد از لیسانس شروع شد. دهه‌ی سی در دبیرستان‌ها خبری نبود سال های 1334 به بعد که من تدریس را شروع کردم.

چگونه وارد عرصه عکاسی شدید؟
این موضوع بسیار جالب است. عده‌ای در جنگ جهانی دوم یعنی سال‌های 1944و 1945 از روسیه اخراج شدند و به ایران آمدند، این‌ها مسیحیان ایرانی بودند که برای کار به روسیه رفته بودند اما بعد از جنگ به ایران برگشتند از این افراد اغلب کسانی که به همدان آمدند شغلشان این بود که با لاستیک کفش درست می‌کردند به قول معروف «گالش» می‌چسباندند. یکی از آن‌ها «یوتام» نام داشت که تحصیلات دانشگاهی داشت و گرافیک خوانده بود من با او دوست بودم و خیلی نزدیک بودیم البته سن او از من بیشتر بود.
البته یک عکاس دیگر هم در همدان بود به نام «یونان» آن‌ها سه نفر بودند که رشته عکاسی در همدان بیشتر در دست آن‌ها بود. من عکاسی را از یوتام یاد گرفتم و او مرا به عکاسی علاقمند کرد. یوتام در نقاشی هم بسیار توانا بود و در نیم ساعت با مداد نقاشی افراد را می‌کشید. او بعدها عکاسی را به «سورن» داد و به تهران مهاجرت کرد.

غیر از یادگیری عکاسی نزد یوتام شما در آموزشگاه یا دانشگاه هم آموزش دیدید؟
ما سه نفربودیم که رشته عکاسی را به صورت مکاتبه‌ای با لندن ادامه دادیم و یاد گرفتیم و چون شرایط مالی خوبی داشتیم دوربین‌های درجه یک گرفتیم. دوستم دوربین «لینهف» خرید و من «نیکون» خریدم.

به صورت حرفه‌ای عکاسی می‌کردید؟
نه علاقمند بودیم و برای خودمان عکاسی می‌کردیم، خوب یادم است که وقتی مهندسان اتریشی سد «شهناز» همدان را می‌ساختند از عملیات سدسازی عکس گرفتیم، می‌دانید که اتریشی‌ها بعضی‌هایشان سه تا دوربین داشتند اما بهترین عکسی که «دانکل مایر» رییس پروژه انتخاب کرد عکس من بود و گفت کنتراست نور سیمان را خوب نشان داده است. تا سال 1970 به تدریس ادامه می‌دادم تا این‌که بورس امریکا را دریافت کردم و از طرف سفارت برای ادامه تحصیل رفتم.

برای چه بورس گرفتید؟
برای تدریس زبان و در امریکا رشته‌ی «زبان انگلیسی به عنوان یک زبان خارجی» را خواندم.

در امریکا هم دنبال یادگیری عکاسی هم رفتید؟
نه چون فکر نمی‌کردم چیزی اضافه داشته باشند و لازم نمی‌دانستم.

اما گویا عکس‌هایی از امریکا آورده‌اید؟
یک سری اسلاید از امریکا آورده بودم که 6 در6 بود و بعد اسلاید آمد. در امریکا از «هالیوود» هم عکس زیاد گرفتم.

از عکاسی همدان، مورد خاصی در ذهن دارید که نگفته باشید؟
پیرمردی در پیاده‌رو ابتدای خیابان «سیروس» (تختی) عکاسی فوری داشت. این پیرمرد را از روسیه اخراج کرده بودند اما پسر او را که جوان بود نگهداشته بودند چون در روسیه جنگ بود و جوانان می‌توانستند بجنگند. معمولاً من و یوتام با هم به پیاده‌روی می‌رفتیم یک روز وقتی از کنار پیرمرد می‌گذشتیم سلام کردیم و پرسیدیم: «مامو» چکار می‌کنی؟ خوبی؟ گفت؛ دارم زندگی می‌کنم، وضع بهتر شده است، ادامه داد؛ چون گفته‌اند که باید شناسنامه‌ها را عکس‌دار کنند، این است که روستایی‌ها برای عکس‌دار کردن شناسنامه می‌آیند و بازار خوب شده است، امروز 92 عکس از یک نگاتیو گرفته‌ام و داده‌ام به مشتری و هیچ یک از این افراد متوجه نشده‌اند که عکس خودشان نیست.

saamphoto

مگر عکاسی «سیدی» اول خیابان تختی نبود؟

چرا بود اما کار مامو عکس فوری بود که همان‌جا تحویل می‌داد و مشتری خودش را داشت. منظورم از بیان این خاطره این بود که ببینید درک از هنر عکاسی کجا قرار گرفته بود.

به جزء مامو کس دیگری هم بود که عکس فوری بگیرد؟
خیلی‌ها بودند اما همه بعد از جنگ جهانی دوم آمدند. این اواخر یکی هم ابتدای خیابان «شریعتی» بود.

عکس‌هایی که در آن دوره شما می‌گرفتید چه ویژگی‌های داشت؟
آن زمان مد شده بود می‌گفتند عکس سایه‌دار بگیرید که یوتام هم عکس مرا گرفته بود و پشت ویترین گذاشته بود. مورد دیگری که دوست دارم بگویم؛ در همدان یک کتابفروشی بود به نام «بوعلی» که نام صاحبش «جعفر» بود، بسیار آدم خوبی بود اگر می‌دید کسی اهل ذوق است کمک می‌کرد و تشویق می‌کرد. آن زمان شش هزار تومان مبلغ زیادی بود. وقتی گفتم می‌خواهم دوربین بخرم با تهران تماس گرفت و مرا معرفی کرد رفتم دوربین را گرفتم و بعد پولش را دادم.

هیچ اتفاق افتاد که مقام مسئولی به همدان بیاید و از شما بخواهند که از او عکس بگیرید؟

چرا بود اما به من خیلی کم مراجعه می‌شد، چون برای پول عکاسی نمی‌کردم و این موارد دوستانه بود.

http://hmag.ir/fa/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D9%87%D9%86%D8%B1/122-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%B3-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%9B-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%DB%8C-%D8%B9%DA%A9%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86



برچسب ها: همشهری همدان ، همگان ، بنیس سام ، تاریخچه عکاسی همدان ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic