سه شنبه 12 خرداد 1394

یک تهدید تازه برای گنجنامه

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :گردشگری ،زیست بوم ،میراث فرهنگی ،

یک تهدید تازه برای گنجنامه
مسعود بُربُر/ گروه سرزمین

یک خاکبرداری کوچک که کوهنوردان می‌گویند یکی، دو ساختمان در آن جای می‌گیرد، بالاتر از کتیبه و آبشار گنجنامه، در مسیر قله الوند. رئیس جمعیت هلال احمر همدان می‌گوید آنجا قرار نیست اتفاقی بیفتد، تنها قرار است یک زیرزمین کوچک برای پایگاه امداد و نجاتی که آنجا احداث می‌شود ساخته شود. فعالان مدنی اما نظر دیگری دارند. منابع طبیعی نیز به مراجع قضایی شکایت برده است.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان در این باره به «قانون» می‌گوید: «در یک محوطه ۴۵۰ متری در بالای میدان میشان، که با کتیبه‌های گنجنامه ۲ کیلومتر فاصله دارد، یک چهاردیواری بود که از قبل به تربیت بدنی واگذار شده و مخروبه بود. آنجا با توجه به اینکه ایستگاه تله‌کابین است و رفت و آمد کوهنوردان و گردشگران را داریم و بادهای شدیدی که گاهی می‌وزد و مسائلی از این دست، قرار بود جمعیت هلال احمر یک پایگاه امداد و نجات بسازد.»
محمدرضا همتی با تأکید بر اینکه ساخت این پایگاه ضروری بود می‌گوید: «ظاهراً زمانی که خواسته‌اند دیوارها را ترمیم بکنند و ساختمان‌سازی کنند یک مقدار خاکبرداری هم جلوی این بنای مخروبه انجام شده است که مازاد بر آن زمین ۴۵۰ متری بوده است. این موضوع را همکاران ما بررسی کرده‌اند و تشکیل پرونده داده‌اند و اکنون در دادگستری در حال رسیدگی است.»
او با تأکید بر اینکه اداره کل منابع طبیعی اقدام قضایی کرده است می‌گوید: «در واقع موضوع این بود که یک بنای مخروبه‌ای بود برای تربیت بدنی که از سی چهل سال پیش مخروبه شده بود.آن را احیا کردند  اما اشتباهی که کرده‌اند این است که جلوی آن ساختمان حدود ۱۵۰ متر خاکبرداری کرده‌اند که پایین همان ساختمان پارکینگ درست کنند.این قسمت جلویی که خاکبرداری شده در محدوده نبوده و غیرمجاز بوده است.»
با این حال یک فعال میراث فرهنگی و محیط زیست استان همدان در گفت‌وگو با «قانون» ابعاد ماجرا را مهم‌تر ارزیابی می‌کند: «من تماسی با رئیس جمعیت هلال احمر داشتم که گفتنداتفاقی قرار نیست آنجا بیفتد و یک زیرزمین کوچک قرار است بسازیم اما آن حجم خاکبرداری که آنجا صورت گرفته است مربوط به یک زیرزمین کوچک نیست. بخشی از دشت میشان را تخریب کرده است. به لحاظ متراژ نمی‌توانم تخمینی بزنم اما حجم بزرگی است که می‌توان در آن چند ساختمان ساخت. اینجا هر اتفاقی بیفتد چون بالادست کتیبه‌ها و آبشار گنجنامه قرار دارد، هر ساخت و ساز و خاکبرداری و تخریبی انجام شود، آسیبش به کتیبه‌ها و آبشار می‌رسد.» حسین زندی در توضیح پیشینه ماجرا می‌گوید:  «دشت میشان یک دشتی پای قله الوند و بالاتراز کتیبه‌های گنجنامه است که کنار مسیر کوهنوردان به سمت قله الوند قرار دارد. این دشت چمن‌زاری نزدیک به 10هکتار است که بخشی از آن را تله‌کابین گنجنامه به عنوان ایستگاه مقصد ساخت‌و ساز کرده است. یعنی تله‌کابین از کنار کتیبه‌ها و آبشار گنجنامه شروع می‌شود و بالا می‌رود و در میدان میشان گردشگران را پیاده می‌کند. به این ترتیب بخشی از میدان میشان را مجموعه تله‌کابین قبلا خراب کرده است. چند درخت را از میان برده و عشایری که آنجا فعالیت می‌کردند را از آنجا حذف کرده و چمن‌زارها را شخم زده و بخش بزرگی را آن زمان از میان برده است.»
او ادامه می‌دهد: «در این دشت میشان، سه تا ساختمان قدیمی داشتیم که دو تا پناهگاه کوچک است که کوهنوردان ساختند و یک پایگاه امداد و نجات هلال احمر . تقریبا دو هفته پیش هلال احمر همدان اقدام به ساخت و ساز کرده است و برای این کار خاکبرداری و صخره‌برداری و تخریب‌هایی هم انجام داده است.»
زندی با تأیید فاصله زیاد عملیات ساختمانی با کتیبه‌ها، درباره آسیب‌هایی که این فعالیت ایجاد می‌کند توضیح می‌دهد: «درست است که فاصله زیاد است ولی آبی که از اینجا و از چشمه‌های میدان میشان خارج می‌شود به آبشار گنجنامه می‌رسد. وقتی شما مسیر یک چشمه و رودخانه را تغییر می‌دهید، زمستان که برف و بهمن می‌آید، ممکن است این آب با هر بارشی تبدیل به سیل شود، ممکن است آسیب‌های جدی به پایین دست وارد کند و یا موجب فرسایش شود.»
او با تأکید بر اینکه الوند به عنوان میراث طبیعی ثبت شده است پایین دست آن هم کتیبه‌های گنجنامه به ثبت ملی رسیده و کنار آن هم آبشار گنجنامه که ثبت در فهرست آثار ملی است قرار دارد می‌گوید:  «البته عملیات اجرایی با این‌ها آن‌قدر فاصله دارد که میراث نتواند وارد شود اما چون بالادست آن است و آبشار گنجنامه در‌واقع در حوزه آبریز میدان میشان است قطعاً به آن‌ها آسیب می‌زند. مسئله دیگری که آنجا داریم بحث حریم ارتفاعی است. این عملیات در ارتفاع 2600و 2700متری انجام می‌شود و در آن ساخت و ساز می‌کنند. هرگونه ساخت و سازی در این ارتفاع ممنوع است اما متأسفانه مسئولان ارشد استان سکوت کرده‌اند و این اتفاق می‌تواند به بدعتی تبدیل شود تا بعد از این کم کم در ارتفاع ۲۷۰۰ متری هم بروند ساختمان و شهرک بسازند.»
زندی در پایان با اشاره به اینکه اولین اعتراضات در این مورد را کوهنوردان انجام داده‌اند می‌گوید که اعتراضات کوهنوردان هم، چه در مورد ساخت‌و‌سازهای جدید تله‌کابین و خاکبرداری‌هایی که انجام دادند و چه در مورد خاکبرداری جمعیت هلال‌احمر، در این مدت به جایی نرسیده است.  پیش‌تر نیز فعالان میراث و محیط زیست از کوه‌خواری گسترده در الوند همدان و در نزدیکی گنجنامه خبر داده بودند. فعالیت‌هایی همچون جاده‌سازی، ساخت و ساز هتل، تغییر مسیر آب‌های طبیعی (رودخانه‌ها و چشمه‌ها و نهرها) و ... در شرایطی رخ می‌دهد که مسئولان استان این فعالیت‌ها را با مجوز و تحت عنوان «توسعه گردشگری» انجام می‌دهند با این حال مدیرکل میراث استان همدان می‌گوید این نقطه از همدان «محور گردشگری» ماست و می‌خواهیم آن را «ساماندهی» کنیم. 

http://ghanoondaily.ir/News/51116/%DB%8C%DA%A9-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%D9%86%D8%AC%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87



برچسب ها: تخریب گنجنامه ، تخریب الوند ، هلال احمر همدان ، میدان میشان ، روزنامه قانون ،

http://farheekhtegan.ir/fa/news/3033


تاسیسات تله‌کابین گنجنامه کوه الوند را می‌بلعد‎

سود شخصی یا منافع ملی؟

حسین زندی


در اهمیت و زیبایی منطقه گنجنامه همدان، به‌ویژه آبشار گنجنامه همین بس که توانسته است داریوش و خشایار هخامنشی را به آنجا بکشاند تا در کنارش، ماندگارترین آثارشان یعنی کتیبه‌های گنجنامه را حک کنند. قرار گرفتن گنجنامه در مسیر راه شاهی که از همدان به عیلام کهن می‌رسید و وجود ضرابخانه حکومتی در رودخانه گنجنامه نشان از اهمیت این منطقه دارد. کاوش‌های باستان‌شناسی در منطقه می‌توانست نکات بسیاری را روشن کند. کوه‌ها، قله‌ها، چشمه‌ها و دشت‌های آن جذابیتی بود که هر سال کوهنوردان و طبیعت‌دوستان بسیاری را پذیرا بود و شاهان و سیاحان بسیاری از آن سخن گفته‌اند مانند ناصرالدین شاه قاجار، فلاندن، راولینسون و هزاران گردشگری که امروزه طبیعت زیبا و کتیبه‌های باستانی گنجنامه به سوی خود می‌کشاند. این دو پدیده تاریخی و طبیعی در کنار هم به خودی خود جاذبه بی‌نظیری برای گردشگران است و نیازی به ایجاد جاذبه‌های مصنوعی نیست؛ مهم‌تر اینکه در محلی که قابلیت ثبت جهانی را دارد نباید با ساخت‌وساز و تخریب جلوی این فرصت را گرفت.
اما از سال 1378 این منطقه را با نصب پایه‌های بتنی به‌عنوان محل احداث تله‌کابین اختیار کردند. نصب پایه‌های اولیه که بدون موافقت میراث فرهنگی همدان ایجاد شده بود با مخالفت دوستداران میراث فرهنگی و فعالان محیط‌زیست مواجه شد به‌طوری که حسین لقمانیان، نماینده وقت همدان در مجلس این موضوع را پیگیری کرد. با این حال این مخالفت‌ها راه به جایی نبرد و سازندگان تنها محل استقرار پایه‌ها را چند متری دورتر از آبشار و کتیبه‌های گنجنامه در نظر گرفتند و در نهایت فاز نخست آن در دشت میشان اجرا شد و همچنان گسترش تاسیسات و تجهیزات تفریحی ادامه پیدا کرد. همان‌گونه که دوستداران میراث فرهنگی پیش‌بینی کرده بودند ادامه این روند به تخریب کوه الوند منتهی شد، به‌طوری که این روزها حلقه محاصره کتیبه‌ها و آبشار گنجنامه تنگ‌تر می‌شود و پیشروی تجهیزات تفریحی به سوی قله الوند تخریب‌های غیرقابل بازگشتی را به جای می‌گذارد.
خطرات پیش رو
در اینجا به اختصار تنها به تعدادی از خطرات پیش روی ساخت تله‌کابین و پیست اسکی در گنجنامه اشاره می‌کنیم:
- دشت میشان به علت ساخت استخر تفریحی و استفاده از چشمه‌های بالادست این دشت در حال خشک شدن است.
- ورود افرادی که آموزش کوهنوردی ندیده‌اند، منطقه را به محل انباشت زباله تبدیل کرده، به‌طوری تلاش‌های فعالان محیط‌زیست برای پاکسازی تاثیری نداشته است.
- ایجاد تاسیسات باعث تغییر وضعیت اکولوژیکی منطقه شده و پوشش گیاهی و جانوری آن را دچار آسیب جدی کرده و بسیاری از گونه‌ها در حال نابودی است.
- معماری بناهای ساخته‌شده به دلیل ناهمخوان بودن با طبیعت منطقه، منظر طبیعی آن را خدشه‌دار کرده است.
- اما مساله قابل توجه در باره تله‌کابین این است که گفته می‌شود فناوری آن مربوط به چند دهه پیش بوده و به صورت دست دوم تهیه شده است و از آنجا که مکرر دچار نقص فنی می‌شود و حتی افرادی نیز دچار سانحه شده‌اند، به نظر می‌رسد دارای استاندارد کافی و ایمنی مناسبی نیست. دیگر اینکه در مکان‌یابی دچار اشتباه شده‌اند، چراکه منطقه الوند در بادخیز‌ترین نقطه همدان واقع شده و به همین دلیل بیشتر فصول سال تله‌کابین تعطیل است. همچنین فرسایش خاک توسط بادهای منفی چهل درجه در زمستان بسیار زیاد است و مصالح و بتن استفاده شده پاسخگوی این فرسایش نیست. حتی سنگ‌ها و صخره‌های این منطقه دچار فرسایش شدید هستند و تحمل چنین باری را ندارند. آنچه مسلم است این است که آسیب دیدن این تاسیسات موجب تخریب هرچه بیشتر کتیبه‌ها، آبشار و طبیعت گنجنامه خواهد شد. تنها پیشنهادی که امروز می‌توان داد این است که گسترش اماکن و تاسیسات تفریحی را متوقف کنند و بیش از این موجب ویرانی جاذبه‌های الوند نشوند.
آیا تاسیسات تله‌کابین گسترش می‌یابد؟
افزون بر نگرانی‌های همیشگی، این روزها اخباری به گوش می‌رسد که موجب نگرانی فعالان محیط‌زیست و میراث فرهنگی را بیشتر کرده، گفته می‌شود به تازگی مسوولان تله‌کابین بخش دیگری از الوند را برای گسترش تاسیسات به جغرافیای این مجموعه افزوده‌اند.
معاون اداره منابع طبیعی و آبخیزداری همدان اما می‌گوید: واگذاری‌هایی که در حیطه منابع طبیعی انجام می‌شود باید طرح مصوب و موافقتنامه اجرایی داشته باشد، شرکت تله‌کابین هم از سازمان گردشگری کشور و هم اداره میراث فرهنگی استان این موافقتنامه را دارد. اسفندیار خزایی می‌گوید: درباره واگذاری‌ها باید بگویم ما همه مجوز‌ها را نداده‌ایم و مجوز بخش عظیمی را راه و شهرسازی داده است. در اجرای ماده 10 زمین شهری، حریم «راه» را به راه و شهر‌سازی واگذار کرده‌ایم اما در هر حال تفاوتی نمی‌کند. ما کارگروه‌های مشترکی داریم که در این راستا فعالیت می‌کنند. او ادامه می‌دهد: از لحاظ توسعه‌ای طرح‌ها و پروژه‌هایی به استان می‌آید که دارای ردیف اعتباری هستند و این ردیف اعتباری از طریق واحدهای ذی‌ربط رصد می‌شود. اگر این اعتبار و بودجه جذب نشود مشکلاتی برای استان ایجاد می‌شود، ما در چارچوب قانون مجبوریم آن قسمتی که واجد شرایط است، واگذار کنیم.
معاون منابع طبیعی همدان در ادامه می‌گوید: صرف اینکه یک جایی تله‌کابین باشد، نمی‌توان گفت تخریب ایجاد می‌شود، اما طرحی که ایجاد می‌شود باید در راستای حفاظت از زیست بوم و محیط طبیعی باشد. در مورد مجوز باید بگویم تماما قانونی است، البته پرونده تخلف هم دارد که در محاکم مطرح شده است، اخطارهایی هم داده شده که توسعه پیدا نکند، استانداری هم رصد کرده و ما نیز به‌عنوان منابع طبیعی معتقدیم از ارتفاع 2800متر به بالا جایگاه شهر و شهر‌سازی نیست.
اما پرسش اینجاست که این چارچوب‌ها و اتفاق‌های قانونی چقدر در راستای حفظ منافع عمومی جامعه و حفاظت از محیط‌زیست بوده است؟ و آیا می‌توان در تمام کوهستان‌ها تله‌کابین ایجاد کرد؟

فرهیختگان 6بهمن 92شماره 1298


برچسب ها: تله کابین گنجنامه ، تخریب گنجنامه ، منابع طبیعی همدان ، روزنامه فرهیختگان ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic