دوشنبه 18 مرداد 1395

از «نی» تا «نای»

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :روزنامه همشهری ،گفتگو ،موسیقی ،

از «نی» تا «نای»

نویسنده: حسین زندی خبرنگار همشهری -همدان
از «نی» تا «نای»
بهروز بیگی، نوازنده همدانی، پس از ثبت ساز «یسنای» در اداره ثبت اختراعات به سراغ ساخت ساز جدیدی رفته که نام آن را «نای» گذاشته است....
1395/05/18
بهروز بیگی، نوازنده همدانی، پس از ثبت ساز «یسنای» در اداره ثبت اختراعات به سراغ ساخت ساز جدیدی رفته که نام آن را «نای» گذاشته است. اگرچه این ساز در مراحل ابتدایی است و به گفته بیگی هنوز به تکامل نرسیده اما مورد تأیید اهالی موسیقی قرار گرفته و پس از تأیید خانه موسیقی ثبت شده است. بهروز بیگی از کارآفرینان و مخترعان همدانی است. او علاوه بر اینکه نوازنده نی است بیشتر وقت خود را در سال‌های گذشته صرف ابداع سازهای جدید موسیقی کرده است. اولین ساز ابداعی او «یسنای» بود که با استقبال استادان برجسته موسیقی روبه‌رو شد و موفقیت‌های زیادی را برای بیگی به ارمغان آورد. بیگی در گفت‌وگو با همشهری از فعالیت‌های خود می‌گوید.
  •  از فعالیت‌های ساز‌سازی خود بگویید؟
من عضو کوچکی از جامعه موسیقی همدان هستم؛ فعالیت‌هایی در زمینه سازسازی در زمینه سازهای بادی داشتم. اولین ساز ابداعی من «یسنای» است که توسط استادان صاحب‌نام و برجسته مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و تأیید شد.
  •  «یسنای» چگونه سازی است؟
«یسنای» ساز بادی است که صددرصد ابداع من است؛ البته نوع و رنگ صدای آن شباهت‌هایی به بالابان و دودوک دارد اما رنگ اصلی صدای این ساز بسیار نو و جدید است که مورد توجه استادان موسیقی از جمله محمدرضا شجریان، محمدرضا درویشی، حسین علیزاده، محمد موسوی، حسن ناهید، جمشید عندلیبی، کیوان ساکت، محمدعلی کیانی‌نژاد و مجید درخشانی - که آلبومی با ایشان کار کردیم و با استاد کیوان ساکت اجرای زنده داشتیم - قرار گرفته است.
  • یعنی در کنسرت‌ها و آلبوم‌ها از این ساز استفاده می‌شود؟
هرچند فراگیر شدن آن زمان‌بر است، ساختار آن ابتدایی است و صنعتی نیست. همچنین همه کس نمی‌تواند به آسانی با آن کار کنند اما استادان به آن توجه ویژه دارند. برای فراگیر شدن این ساز نیاز به آموزش نوازندگان جدید است که فکر می‌کنم در سال‌های آینده نوازندگان خوبی در این زمینه خواهیم داشت.
  • تولید این ساز در چه مرحله‌ای است؟
من طراحی برای تولید انبوه تهیه کرده‌ام اما امکانات من اجازه نمی‌دهد تولید کنم. تنها جایی که در حد محدود حمایت می‌کند اداره کل میراث فرهنگی استان است و نهادهای دیگر هیچ حمایتی نکردند تا این ساز را تولید کنم.
  •  ساز «یسنای» از نظر صدادهی چه ویژگی‌هایی دارد؟
یسنای در محدوده‌های مختلف از جمله سوپرانو، باس، تنبور و التو ساخته شده است از این جهت نزدیک به ویولن است. به قول برخی استادان در آینده می‌تواند در ارکستر و موسیقی ما نقش و جایگاه بزرگی داشته باشد. موسیقی ما این رنگ صدا را کم داشت چون دارای گستره صوتی بسیار بمی است. موسیقی ما نیاز به این صداها دارد. صدای بم را در موسیقی ما تنها عود و گاهی نی داشت. به قول استادان ما سال‌هاست منتظر چنین صدایی بودیم. به هر حال خداوند لطف کرد و من توانستم از طبیعت و تجربه این صدا را استخراج کنم.
  • یسنای به چه‌ سازی شبیه است؟
این ساز مثل بالابان یا دودوک نیست که با انگشت نواخته شود. با دمیدن و لب فواصل ایجاد نمی‌شود. دارای قمیش پلیمری است و مثل بالابان و دودوک چوبی نیست به راحتی صدادهی دارد. من همچنان تلاش می‌کنم تا تکمیل‌تر شود.
  • برای ساخت ساز جدیدتان «نای» از کجا ایده گرفتید؟
همان‌طور که گفتم چون نوازنده نی هستم دوست داشتم روی نی هم کار کنم. بعد از ثبت یسنای به سراغ نی رفتم مدتی بعد از انواع چوب‌ها انواع نی را ساختم و صداهای گوناگون و چوب‌های مختلف را آزمایش کردم. باز هم با استادان محمد موسوی و جمشید عندلیبی و حسن ناهید در میان گذاشتم که مورد تأیید قرار گرفت. این ساز را با تشکیل پرونده در خانه موسیقی در اداره ثبت اختراعات با نام «نای» ثبت کردم و گواهی ثبت گرفتم.
  • نی چه کمبودی داشت که تصمیم گرفتید چنین ‌سازی بسازید؟
نی یکی از سازهای ایرانی بسیار خوبی است. خیلی‌ها تعصب داشتند که ساختار نی نباید تغییر کند و باید دست نخورده بماند من هم دخالتی در ساز نی نکردم. اما بیشتر نوازندگان نی این تجربه را دارند که نی بر اثر کار زیاد چون مرطوب و خم می‌شود. من به سراغ انواع چوب‌ها رفتم. من معتقدم هر چوب یک رنگ با ویژگی خاصی دارد مثلا می‌گویم صدای چوب عناب مثل صدای استاد شجریان است، صدای چوب گردو رنگ صدایی مثل استاد بنان دارد یا رنگ صدای زردآلو مثل صدای همایون شجریان است.
  • نای از نظر ساختار تکامل یافته‌تر از نی است؟
فرکانس صدایی در زمان نوازندگی افت و خیز خوبی دارد و مقاوم‌تر است. نیم‌پرده‌ای برای این ساز افزوده‌ام. پشت ساز نی یک سوراخ دارد اما من 2 سوراخ به ساز «نای» زده‌ام. نوازندگان بزرگ نی ما نابغه هستند و توان این را دارند که از یک چوب خشک هم صدای کم‌نظیر و سحرآمیز در آورند اما همه این توانمندی را ندارند. به همین دلیل که نوازندگی نی مشکل است نوازنده نی کم داریم. این ساختار چوب صدای خش‌ها و پارازیت را ندارد و صداهای اضافه را می‌گیرد.
  • نواختن آن چگونه است؟
نوازندگی آن مانند نی است وقتی می‌خواهند نت‌گردی کنند یا گام عوض کنند مجبورند با دمیدن، نیم‌پرده بالا یا پایین کنند اما در این ساز جدید نیازی نیست و سوراخ اضافی مسأله را حل کرده است. این گونه نیست که احتمالا نت قبلی یا بعدی تحت تأثیر قرار گیرد و فالشی ایجاد کند. ساختار جدید باعث شده صداسازی زودتر انجام گیرد این ساز قابلیت ساخته شدن در همه کوک‌ها را دارد و من در همه محدوده‌های صوتی ساخته‌ام.
  • چه کسانی این ساز را می‌نوازند؟
به چند نفر از استادان تقدیم کرده‌ام اما در بازار نیست و خودم هم کار می‌کنم.
  • سازی که یکی از نوازندگان در خبرگزاری مهر معرفی کردند چه شباهتی به ساز «نای» داشت که شما معترض آن هستید؟
به تازگی یکی از استادان بسیار محترم این رشته که نوازنده توانمندی است در مصاحبه‌ای که یکی از خبرگزاری‌ها منتشر کرده بود مدعی شد اخیرا ‌سازی با همین ویژگی ساخته بدون اینکه به نای اشاره‌ای کرده باشد. وی در این گفت‌وگو گفته است ساز جدیدی از چوب ساخته و نام همین ساز «نای» را «نی چوبی» گذاشته است که مورد اعتراض من قرار گرفت.
  • مگر این ساز به نام شما ثبت نشده است؟
بله، اعتراض من به همین مسأله است، در حالی که من این ساز را ثبت کرده‌ام و گواهی ثبت را دریافت کرده‌ام، خبرگزاری‌ها پس از ثبت خبر آن را منتشر کرده‌اند، استاد موسوی و محمدرضا درویشی پیشنهاد کردند من اسم این ساز را «نای» بگذارم و به پیشنهاد ایشان نام ساز را انتخاب کردم.
http://ostani.hamshahrilinks.org/Ostan/Iran/Hamedan/Contents/%D8%A7%D8%B2-%C2%AB%D9%86%DB%8C%C2%BB-%D8%AA%D8%A7-%C2%AB%D9%86%D8%A7%DB%8C%C2%BB?magazineid=


برچسب ها: همشهری همدان ، ابداع ساز در همدان ، سازندگان ساز در همدان ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic