http://tehrooz.com/1392/3/18/TehranEmrooz/1188/Page/14/TehranEmrooz_1188_14.pdf

 


سفال چینی بلای جان سفال لالجین

در لاله‌جین چیزی در حدود 1000 كارگاه سفالگری به صورت كارگاه‌های مجزا و خانگی فعال است و چیزی در حدود 280 نمایشگاه و فروشگاه كوچك در زمینه عرضه محصولات این كارگاه‌ها فعالیت می‌كنندو 2000 نفر از این راه ارتزاق می‌كنند مردم این شهر در مقایسه با كشورهایی كه در زمینه تولید سفال فعال هستند

همدان- فاطمه كاظمی: شهر لالجین در همدان از جمله شهرهایی است كه نه تنها در ایران بلكه در سراسر دنیا یك استثنا به شمار می‌رود. این شهر تنها شهری است كه درآمد اقتصادی مردم آن فقط از راه تولید و فروش سفال به دست می‌آید. حتی در بین مردم معروف است كه «لالجینی‌ها به صورت ژنتیكی سفالگر به دنیا می‌آیند.» بر اساس گفته قدما پیشینه تولید سفال در این شهر به دوره پیش از اسلام نیز بازمی‌گردد. در لاله‌جین چیزی در حدود هزار كارگاه سفالگری به صورت كارگاه‌های مجزا و خانگی فعال است و چیزی در حدود 280 نمایشگاه و فروشگاه كوچك در زمینه عرضه محصولات این كارگاه‌ها فعالیت می‌كنند و دو هزار نفر از این راه ارتزاق می‌كنند.مردم این شهر در مقایسه با كشورهایی كه در زمینه تولید سفال فعال هستند پیشرفت‌های شگرفی در هنر سفالگری داشته‌اند و از نظر به‌‌كارگیری تكنیك‌های مدرن در عرصه سفالگری حرف اول را در دنیا می‌زنند. همین ویژگی‌ها باعث شده است كه لالجین سال‌ها عنوان «پایتخت سفال ایران» را با خود یدك بكشد، اما واقعیت این است كه این شهر با مشكلات زیادی دست و پنجه نرم می‌كند. همین مشكلات سبب شده است كه این شهر در حفظ این هنر ارزشمندبا خطراتی روبه‌رو باشد.



بافت هنری لالجین در حال نابودی است

«مهدی كریمی» كارشناس صنایع دستی در گفت‌وگو با تهران امروز درباره تاثیر از بین رفتن بافت هنری این شهر می‌گوید: از آنجایی‌كه خاك استفاده شده در سفال لالجین ویژگی‌های منحصر به فردی دارد از نظر مرغوبیت و كیفیت بالای سفال حرف اول را در دنیا می‌زند. اما به نمایش گذاشتن این كیفیت شرایط خاصی دارد كه می‌توان در زمینه جذب گردشگر نیز برای آن برنامه‌ریزی كرد و آن حفظ شرایط سنتی تولید سفال است. كشوری مانند تركیه تنها با داشتن 50 سفالگری كه دارد توانسته با حفظ شرایط سنتی و بومی این هنر را علاوه بر فروش به موقعیتی برای جذب گردشگر تبدیل كند. این در حالی است كه در لالجین با واردات بی‌رویه دستگاه‌های جدید، این بافت بومی در حال از بین رفتن است. جالب اینجاست كه مسئولان این مسئله را خدمتی به سفال لالجین می‌دانند كه ناشی از سوء مدیریت است.وی در ادامه می‌افزاید: از بین رفتن كارگاه‌های سنتی و رشد قارچ‌گونه كارگاه‌های جدید یك فضای ناهمگون و به هم ریخته در این شهر به وجود آورده است كه باعث شده گردشگران داخلی و خارجی سفال لالجین را خیلی جدی نگیرند. گردشگر وقتی وارد یك شهر هنری می‌شود به‌دنبال یك ویترین هنری است كه به عنوان شناسنامه آن شهر مطرح است اما این ویترین در لالجین دیده نمی‌شود.كریمی نداشتن بینش فرهنگی از سوی مدیران فرهنگی را علت این مسئله می‌داند و می‌گوید: اگر شما عكس‌های لالجین قدیم را ببینید افسوس می‌خورید كه چرا این محیط حفظ نشده است. ورودی لالجین نماد این شهر هنری نیست. علت همه این موارد را باید در یك مدیریت ناصحیح دید. متاسفانه مدیران فرهنگی همدان نمی‌توانند بینش فرهنگی داشته باشند و همین مسئله بافت لالجین را به این روز درآورده است.



واردات سفال مربوط به 8 سال اخیر است

در چند سال اخیر واردات سفال چینی به ایران ضربه‌های بزرگی به این هنر ارزشمند در ایران زد و باعث به حاشیه رفتن سفال لالجین شد. تا جایی‌كه حتی در ویترین فروشگاه‌های لالجین نیز این سفال‌ها دیده می‌شود. كریمی در این باره می‌گوید: پرونده مربوط به واردات سفال به ایران مربوط به 8سال گذشته است. اولین بار در دو ساله دوم دولت نهم واردات سفال از چین به ایران انجام شد. با وجود زحمت زیادی كه تولید كننده برای سفال لالجین می‌كشد اما سفال لالجین ارزان‌ترین سفال در دنیاست. در حالی كه سفال چینی با قیمت بالاتری عرضه می‌شود و همین مسئله رغبت فروشندگان را به سفال چینی بیشتر كرده است. آیا واردات محصولی كه كشور خودمان بزرگ‌ترین تولید كننده آن است كار عاقلانه‌ای است؟ این واردات بلایی بر سر لالجین آورد كه تولید كننده سفال را زمین زد.حالا باید دید كه چرا واردات سفال چین موفق شد و بازار ایران را تصاحب كرد؟

 

 

 بخش دوم

جلوی واردات بی‌رویه باید گرفته شود
سفال چینی بلای جان سفال لالجین

تجربه نشان داده است كه با ایجاد تحول در صنعت گردشگری، بافت تاریخی از آپارتمان‌سازی درآمدزایی بیشتری دارد این در حالی است كه كارشناسان و دلسوزان میراث فرهنگی بارها پیشنهاد داده‌اند این مكان‌ها ثبت ملی شوند

ادامه از صفحه اول: كریمی در این باره گفت: چینی‌ها برای تولید سفال خود از طرح‌های اصیل ایرانی استفاده می‌كنند در حالی كه استفاده از این طرح‌ها در بین تولیدكنندگان داخلی از بین رفته است. ما از نظر سواد فرهنگی هم از چینی‌ها عقب‌تریم چرا كه در كشور ما آموزش نادیده گرفته می‌شود. در گذشته‌های دور تعاونی‌هایی وجود داشت كه بازار سفال لالجین را مدیریت می‌كرد. تولید كننده حق نداشت محصول خود را به هركسی بفروشد تا از ورود سودجو جلوگیری شود. اصلا هركسی حق تولید سفال را نداشت. اما این تعاونی دیگر فعال نیست. در واقع نظارت از بین رفت و مدیریت به دست میراث فرهنگی افتاد كه خودش كلی مشكل دارد.



كارگاه‌های سفالگری در انتظار ثبت ملی هستند

«حسین زندی»  فعال فرهنگی نیز به اهمیت حفظ بافت هنری لالجین واقف است و به تهران امروز می‌گوید: یكی از تدابیری كه جهت حفظ و حراست از میراث تاریخی، طبیعی و معنوی صورت می‌گیرد ثبت آثار در فهرست آثار ملی است تا گامی جهت حفظ و نگهداری برداشته شود و از گزند تخریب و تغییر در امان باشد. كارگاه‌های سنتی سفالگری شهرستان لالجین از جمله این آثار هستند كه از جنبه‌های گوناگون حائز اهمیت هستند. وی می‌افزاید: سازه و بنای كارگاهی، همچنین ابزارها، وسایل و دستگاه‌های سفالگری كه دارای قدمت تاریخی هستند و به عنوان میراث تاریخی و شیوه سفالگری سنتی كه بدون فن‌آوری روز و ابزارهای برقی و ماشین‌های مدرن انجام می‌شود سابقه‌ای چند صد ساله دارد و می‌تواند به عنوان جاذبه‌ فرهنگی و تاریخی مورد توجه قرار گیرد اما به دلیل عدم برنامه‌ریزی و مدیریت شهری آسیب‌های جدی بر پیكره شهر وارد شده است و موجب نگرانی دوست‌داران و فعالان میراث فرهنگی شده است.زندی به از بین رفتن كارگاه‌های سنتی لالجین اشاره می‌كند و می‌گوید: در اواسط دهه شصت بیش از ششصد كارگاه در این شهر گزارش شده است اما امروز كمترازهشتاد كارگاه در این شهر باقی مانده است. از آنجا كه این كارگاه‌ها در درون شهر قرار دارند و با رشد جمعیت شهر و تغییرات بافت‌ها و فضاهای شهری این كارگاه‌ها نیز دچار دگرگونی شده‌اند و چون مدیران شهری نتوانسته‌اند نیازهای مسكونی مردم را مدیریت كنند، قانونی برای حفظ بافت‌های سنتی و كارگاه‌ها وجود ندارد.

از سوی دیگر نبود حمایت‌های دولتی مالكان را ترغیب كرده است این اماكن را تخریب كنند و به جای آن آپارتمان و رستوران بسازند و منافع كوتاه‌مدت را ترجیح دهند. وی تصریح می‌كند: تجربه نشان داده است كه با ایجاد تحول در صنعت گردشگری بافت تاریخی از آپارتمان‌سازی درآمدزایی بیشتری دارد این در حالی است كه كارشناسان و دلسوزان میراث فرهنگی بارها پیشنهاد داده‌اند این مكان‌ها ثبت ملی شوند و تبدیل به فرهنگسرا و موزه سفال شوند اما كارگاه‌های ثبت شده به تعداد انگشتان یك دست هم نمی‌رسد و به گفته یكی از اعضای شورای شهر تنها دو كارگاه ثبت شده است در حالی كه كارگاه‌های با سابقه چهارصد ساله نیز در این شهر شناسایی شده‌اند.

تولید زیاد و برداشت بی‌رویه از خاك

این فعال محیط‌زیست به از بین رفتن خاصیت خاك لالجین نیز اشاره می‌كند و می‌گوید: مسئله مهم دیگر برداشت بی‌رویه از خاك اطراف شهر است كه به زودی دچار كمبود خواهد شد و از آنجا كه حجم تولیدات بسیار بالاست، كیفیت روز به روز پایین می‌آید. از طرفی با واردات سفال چینی تولیدات لالجین روی دست تولید كننده می‌ماند و ضایعات و پسماندهای سفال‌ها هر روز افزون‌تر می‌شود در واقع سفالگران جدید خاك لالجین را تبدیل به سفال شكسته و زباله می‌كنند كه در گرداگرد شهر تلنبار شده است و چهره زشتی به این شهر می‌بخشد.



سخن پایانی

اگر از ظرفیت‌های لالجین به درستی وباكارشناسی و مدیریت صحیح استفاده شود جایگاه واقعی‌اش را به عنوان پایتخت سفال و سرامیك ایران باز می‌یابد. دانشگاه سفال لالجین از جمله مراكز آموزشی در كشور است كه از دهه پنجاه با وجود ابزار تولید پیشرفته متاسفانه كمتر مورد توجه واقع شده تاجایی‌كه در سال‌های اخیر پذیرش دانشجو در رشته سفال سرامیك كمتر از برخی رشته‌های غیرمرتبط مانند معماری و...بوده است. این دانشگاه می‌تواند با توجه به امكانات وموقعیت ممتازوابزار ووسایلی كه در اختیار دارد نقش پر رنگ‌تری در آموزش داشته باشد به‌طور كلی ایجاد مراكز آموزشی و پژوهشی همچنین توانمندی‌های شهروندان را نباید نادیده گرفت.

 

 


برچسب ها: لالجین ، سفال ، همدان ، گفتگو ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic