یکشنبه 16 خرداد 1395

شهر زیرزمینی سامن، سامان ندارد

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :میراث فرهنگی ،گردشگری ،روزنامه همشهری ،

شهر زیرزمینی سامن، سامان ندارد

نویسنده: حیدر زند خبرنگار همشهری -همدان
شهر زیرزمینی سامن، سامان ندارد
این روزها برخی بی‌توجهی‌ها و تصرفات، مجموعه تاریخی شهر زیرزمینی سامن را تهدید می‌کند...
1395/03/16
این روزها برخی بی‌توجهی‌ها و تصرفات، مجموعه تاریخی شهر زیرزمینی سامن را تهدید می‌کند.
به تازگی مدیران ارشد استان و مسئولان میراث فرهنگی همدان بحث ثبت جهانی شهر زیرزمینی سامن در نزدیکی شهر ملایر را مطرح کرده بودند اما با وجود ساختمان‌ها و بناهای موجود بر بستر این شهر زیرزمینی و استقرار سازه‌های مخرب در حریم و عرصه این محوطه باستانی امکان ثبت جهانی آن مکان از بین خواهد رفت.

 تأسیسات شهری
مدیر پایگاه دستکند سامن و مسئول تیم کاوش در این مجموعه می‌گوید: این مجموعه در زیر بستر شهری واقع شده و در گذشته بر اثر بی‌اطلاعی دستگاه‌های خدمات‌رسان حین اجرای تأسیسات شهری بخش‌هایی از مجموعه آسیب‌دیده و متأسفانه آثار این تخریب‌ها هر از گاهی موجب ریزش سقف‌ها و فرورفتگی‌هایی در سطح معبر می‌شود. این امر علاوه بر خطر برای شهروندان، موجب بر هم زدن سیمای ظاهری مجموعه نیز می‌شود.
علی خاکسار با اشاره به تکمیل پرونده ثبت جهانی سامن ادامه می‌دهد: از آن‌جا که مجموعه سامن نمونه منحصر به فرد دستکند است و برنامه بلند‌مدت سازمان میراث فرهنگی ثبت مجموعه در فهرست میراث جهانی به‌عنوان یک اثر بدیع است حفظ اثر با تمام خصوصیات و رفع تصرف‌ها و آثار تخریبی ضرورت دارد؛ بنابراین مشارکت تمام مردم‌، جامعه محلی و مسئولان نقش تعیین‌کننده‌ای در این تصمیم مهم دارد و روند ثبت جهانی را تسریع می‌بخشد.

 سیاست‌های تشویقی
خاکسار با تأکید بر آزادسازی حریم و عرصه این محوطه می‌گوید: رفع تصرف‌ها با آزادسازی محوطه امکان‌پذیر است و مسئولان ارشد شهرستان و استان با احساس مسئولیت و اعمال سیاست‌های تشویقی و تأمین منابع مالی باید راه پژوهش‌های گسترده و تکمیل مطالعات را هموار کنند؛ البته راه‌اندازی بخشی از مجموعه برای بازدید گردشگران و محققان و برخورداری مردم محلی از مزایای آن نیز بسیار تأثیرگذار است.
وی در پایان به نقش جوامع محلی اشاره می‌کند و می‌گوید: آموزش جامعه محلی و آشنایی آنان با برنامه‌ها، دیدگاه‌های سازمان و همچنین مزیت‌های ثبت یک اثر در فهرست میراث جهانی که آثار مثبت بی‌شماری دارد از برنامه‌های آتی خواهد بود.

درخواست فعالان فرهنگی
حساسیت‌های زیادی بین مردم و فعالان حوزه میراث فرهنگی ایجاد شده و آنان خواهان حفظ این محوطه به عنوان یک ظرفیت مهم گردشگری و یک اثر باستانی از سوی مسئولان ارشد استان هستند. پیش از این فعالان مدنی و هنرمندان همدانی با ارسال نامه‌های جداگانه‌ای خطاب به ریاست جمهوری و استاندار همدان سرنوشت این مجموعه را پیش‌بینی کرده بودند و ضمن گوشزد کردن اهمیت شهر زیرزمینی سامن خواستار اختصاص اعتبار و بودجه ملی برای پاسداری و حفاظت از این سازه دستکند شده بودند.
در این نامه‌ها آمده که اگر ساختمان مخابرات و معابری که روی این سازه قرار گرفته‌اند جمع‌آوری نشوند این اثر کم‌نظیر باستانی به زودی نابود می‌شود. هنرمندان و فعالان حوزه میراث فرهنگی در آخرین نامه خود به استاندار درخواست پیگیری مطالبات و راهکارهای حفاظت از این محوطه تاریخی را داشتند اما این نامه نیز بی‌پاسخ مانده است.
در میان استان‌های کشور همدان بیشترین آثار معماری دستکند را دارد و با فروریختن دستکند تاریخی سامن ملایر، خطر تهدید بالای سر این آثار تاریخی بیش از پیش احساس می‌شود. معماری دستکند روستای آنوچ در مسیر ده کیلومتری سامن، مجموعه دستکند روستای کمره در جاده همدان به ملایر پشت روستای زمان‌آباد، مجموعه‌های دستکند شهرستان بهار که مهم‌ترین آن‌ها در صالح‌آباد کشف شده، مجموعه‌های فامنین و غارهای دستکند خورزنه از مهم‌ترین آثاری هستند که هنوز کار پژوهشی روی آن‌ها صورت نگرفته است. 2 مورد از این آثار مهم‌تر و شناخته‌شده‌تر از سایر مجموعه‌هاست؛ مجموعه دستکند ارزانفود و شهر زیرزمینی سامن که مورد توجه باستان‌شناسان و اصحاب رسانه بوده است.

درباره شهر زیرزمینی سامن
در گویش محلی به مجموعه زیر‌زمینی سامن زاغه گفته می‌شود. شهر زیرزمینی سامن مهم‌ترین سازه دستکند غرب کشور است. این مجموعه تقریبا در فاصله 10 کیلومتری مسیر ملایر به بروجرد واقع شده است. این شهر زیرزمینی در زیر بستری از سنگ گرانیت قرار گرفته که در مرکز شهر سامن است. این اثر باستانی در سال ٨٤ بر اثر حفاری تاسیسات شهری کشف شد و تا سال ٩٤ پنج مرحله کاوش روی آن صورت گرفت و از تابستان گذشته به دلیل کمبود اعتبار عملیات کاوش تعطیل شده است. بیش از ٥٠ اتاق کوچک و بزرگ در زیرزمین با معماری دستکند وجود دارد که در سال‌های اخیر با چالش‌هایی روبه‌رو بوده است از جمله بخش عمده‌ای از شهر زیرزمینی 10 هکتاری در معابر و اماکن مسکونی شهر قرار گرفته است.
یکی از مهم‌ترین ساختمان‌هایی که تخریب جدی به این اثر وارد کرده اداره مخابرات شهر سامن است که دقیقا بر روی شهر زیرزمینی قرار گرفته است. در روزهای اخیر سقف بخشی از این سازه زیرزمینی، که در مجاورت ساختمان مخابرات و در کنار در ورودی این ساختمان قرار دارد، آسیب جدی دید و فرو ریخت. پس از این تخریب تاسیسات مخابرات و کانال‌های مخابراتی دیده می‌شود.
گفته می‌شود این تخریب پس از بارندگی‌های روزهای گذشته صورت گرفته اما آثار تجهیزات مخابرات که از بقایای تخریب بیرون آمده نشان می‌دهد اصلی‌ترین عامل، آثار کلنگ‌های مخابرات است. عملیات خاکبرداری و کانال‌کشی مخابرات برای انتقال سیستم‌های فیبر نوری و غیره پایان‌ناپذیر است و این روند مسلما شهر زیرزمینی سامن را نابود خواهد کرد؛ البته خیابان‌هایی که روی این شهر قرار گرفته و روزانه هزاران خودرو از آن‌ها عبور می‌کند نیز بی‌تأثیر نیست.
سامن شهر کوچکی است که بین 3 شهرستان ملایر، نهاوند و بروجرد قرار دارد و نزدیک‌ترین شهر به آن ملایر است. سامن که از سال 1332 به شهر تبدیل شده، قدمت زیادی دارد؛ اما چون یک شهر مهاجرفرست است، جمعیت آن چندان رشدی نداشته و بین 4 هزار تا 5 هزار نفر در نوسان بوده است.
آثار تاریخی سامن نشان از قدمت این شهر دارد. سامن علاوه بر شهر زیرزمینی یک برج قدیمی نیز به نام خانقلی دارد که در مرکز شهر است و یک امامزاده با سردابه‌ای تاریخی که ساختار بنای آن به دوره ایلخانی می‌رسد. بنای سنتی با ضریح گره‌چینی حدود سال 1100 بازسازی شده است.
مردم محلی در باور عامیانه افسانه‌های زیادی را به شهر زیرزمینی سامن نسبت می‌دهند. از جمله معتقدند در زیرمجموعه باستانی سامن کانال‌هایی بوده که با اسب تا نهاوند می‌رفته‌اند و یک راه زیرزمینی از سامن تا کوه یزدگرد که خرابه‌هایی از دوران گذشته در آن است و مشرف به منطقه است وجود داشته است.
http://ostani.hamshahrilinks.org/Ostan/Iran/Hamedan/Contents/%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF?magazineid=


برچسب ها: شهر زیرزمینی سامن ، ملایر ، همشهری همدان ، تخریب شهر زیر زمینی ،

خیز آب و فاضلاب همدان برای «شهرزیرزمینی سامن»

» سرویس: فرهنگی و هنری - میراث و صنایع دستی
44-27.JPG

«شرکت آب و فاضلاب حق ندارد در مجموعه‌ی «شهرزیرزمینی سامن» در همدان حفاری کند. اگر همه ما یعنی فعالان مدنی و دولتی‌ها به نجات آثاری مانند این شهر دست‌کند ارزشمند تاکید کنیم، معنی‌دار و درست است. ما سخت حساسیت داریم که چنین آثاری حفظ شوند.»

به گزارش خبرنگار میراث فر هنگی ایسنا، حدود یک سال است که مرکز سایت تاریخی شهر زیرزمینی «سامن» را ‌یک ساختمان اداری مخابرات، تهدید می‌کند، ساختمانی که نه تنها امکان هرگونه پیشرفت در کاوش‌ها را می‌گیرد، بلکه همه‌ی تاسیسات مخابراتی مانند سیم‌های تلفن و فیبر نوری این شرکت از زیرِزمین، یعنی درون مجموعه‌ دستکند «سامن» می‌گذرد!

دست‌کم از شش ماه گذشته یکی از اورژانسی‌ترین کارها برای این شهر دوره اشکانی، آزادسازی عرصه و محوطه‌ی آن بوده است، اقدامی که باید با ضرب‌العجل هم انجام می‌شد.

در میان این هشدارها؛ به تازگی اداره آب و فاضلاب شهر نیز تصمیم گرفته برای ایجاد تاسیسات فاضلاب معابر شهر را حفاری کند که در این صورت باید قید این مجموعه بی نظیر را زد و به طورکلی آن را نادیده گرفت، چون با این اقدام شهر زیرزمینی سامن نابود می‌شود.

اگر بخش اعظم شهر زیرزمینی سامن، نابود شود...

به گزارش خبرنگار میراث فرهنگی ایسنا؛ علی خاکسار، معاون گردشگری اداره کل میراث استان و سرپرست کاوش‌های شهر زیر زمینی سامن در نشستی با مسئولان و فعالان میراث و گردشگری استان همدان در حضور «سعید شیرکوند»، معاون برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ضعیت نامناسب و در حال تخریب «شهرزیرزمینی سامن» را کملا تشریح کرد.

او نخست به توضیح وضعیت این محوطه‌ی تاریخی پرداخت و گفت: مجموعه دستکند «سامن» مجموعه منحصر به فردی است که در یک بستر سنگی از جنس گرانیت گل پنبه‌ای ایجاد شده است، ‌اما سال 1384 بر اثر حفاری‌های مخابرات به صورت اتفاقی کشف شده و حدود 5 هکتار از آن را شناسایی کرده‌ایم و بیش از 60 اتاق در عمق 5 متری زیر زمین آماده شده است.

وی در ادامه با بیان این‌که مردم روی این شهر زندگی می‌کنند و بخش‌هایی از این شهر زیرزمینی که معارض نداشته یا در زیر خیابان‌ها قرار گرفته بود، کاوش شده‌اند، تاکید کرد: تاسیسات شهری آسیب بسیاری به این اثر رسانده و اگر حفاری شرکت آب و فاضلاب آغاز شود، آسیب بسیاری به این شهر خواهد زد و بخش اعظم شهر نابود می شود.

خاکسار با بیان این‌که سال 94 آخرین بخش کاوش‌ها در این مجموعه به دلیل نبود بودجه متوقف شد، اضافه کرد: اما پس از پایان کاوش‌ها بررسی و مستندنگاری روی محوطه انجام شد و همه‌ی املاک شناسایی شدند و قیمت منطقه‌ای برآوردِ کارشناسی شد که اگر بودجه و اعتبار ملی در نظر گرفته شود، می‌توان مجموعه را آزادسازی کرد. این مجموعه جزو شش اثری است که برای ثبت جهانی از طرف استان پیشنهاد شده است.

شرکت آب و فاضلاب حق ندارد، در «سامن» حفاری کند

سعید شیرکوند، معاون برنامه ریزی و سرمایه گذاری سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور نیز در این زمینه اظهار کرد: بهتر است مدیران استان با مخابرات و شهرداری وارد مذاکره شوند، موضوع را دنبال کنند وما نیز از طرف وزارتخانه‌ها پیگیری می‌کنیم و اگر بودجه برای جابه جایی لازم باشد بودجه را تامین خواهیم کرد.

وی ادامه داد: ما موظف هستیم میراث فرهنگی را حفظ کنیم، وظیفه ما نیز همین است. باید مسئولان استانی بررسی کنند. اگر این قابلیت را دارد قطعا وارد می شویم. شرکت آب و فاضلاب حق ندارد در این مجموعه حفاری کند.

او افزود: بهتر است مسئولان استان تلاش خود را برای زمینه‌سازی ثبت جهانی بگذارند، چون اگر آثاری از استان همدان به ثبت جهانی برسد، از این وضعیت خارج خواهد شد. اگر همه ما یعنی فعالان مدنی و دولتی‌ها به نجات آثاری مانند «شهر زیر زمینی سامن» تاکید کنیم، معنی‌دار و درست است. ما سخت حساسیت داریم که چنین آثاری حفظ شوند.

معاون برنامه ریزی و سرمایه گذاری سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور تاکید کرد: در همه‌ی حوزه ‌ها تقسیم‌بندی انجام شده و هر گروه و جریان و نهادی نقش خود را دارد. هیچ‌گاه بازیکن فوتبال در یک مسابقه جای داور تصمیم نمی‌گیرد، در همه فعالیت ‌ها اینگونه است. جایگاهی که یک سازمان اداری دارد را نمی‌توان به نهادهای مدنی داد، یا جایگاه سرمایه‌گذار جداست. در کشور ما گاهی این نقش‌ها قاطی می‌شود، که ما به مشکل بر می‌خوریم.

درد دل‌های فعالان میراثی با معاون سرمایه‌گذاری

به گزارش ایسنا، در این نشست همچنین بابک مغازه‌ای، مسئول هماهنگی گروه کاری تشکل‌های گردشگری کشور در این نشست با ارائه گزارشی از وضعیت فعالان میراث فرهنگی در استان همدان گفت: ما درنمایشگاه های سال 1394 تلاش کردیم سرمایه گذارها را دعوت کنیم که با تشکل‌ها وارد گفت‌وگو شوند و از فعالان استان‌های مختلف به عنوان مشاور در طرح‌های خود استفاده کنند چون ارتباط سرمایه اجتماعی و سرمایه مالی می‌تواند منجر به تسریع روند توسعه پایدار در این حوزه شود.

او ادامه داد: کارگروه‌های فعالان میراث و گردشگری در استان شکل گرفته که امیدواریم بتواند در تصمیم سازی‌ها کمک کند. در طول دوسال گذشته از 11 گردهمایی سراسری در این حوزه 4 گردهمایی را در همدان برگزار کرده‌ایم، همدان از نظر فعالیت های میراث فرهنگی و گردشگری استانی نمونه است.

تشکل‌ها نمی‌توانند سرمایه‌گذاری کنند؛ اما اورژانسی‌ها را معرفی می‌کنند

همچنین حسین زندی یکی دیگر از فعالان حوزه میراث فرهنگی در همدان گفت: تشکل‌های حوزه میراث از نظر فعالیت و ظرفیت وضعیت خوبی در استان دارند، اما بستر فعالیت چندان مناسب نیست که امیدوارم نگاه مثبت معاونت برنامه ریزی و سرمایه گذاری سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور این شرایط را برطرف کند.

پیش از این فعالان حوزه‌های میراث فرهنگی و گردشگری با مسئولان استانی چالش اساسی داشتند، چون ارتباطی بین مدیران میراث فرهنگی و اعضای تشکل‌های غیردولتی وجود نداشت، اما خوشبختانه به تازگی با تغییر رویکردها بیشتر فعالان از منش و رفتار انتقادی به سمت و سوی کنش پیشنهادی گام برمی‌دارند و برای حل مشکلات گردشگری و میراث در استان به گفت‌و‌گو می‌نشینند.

او خطاب به شیرکوند افزود: تشکل‌ها نمی توانند وارد حوزه سرمایه گذاری شوند اما در شناسایی و پیشنهاد مناطقی که اولویت بیشتری دارند، می‌توانند پیشقدم شوند در همدان مواردی که اورژانسی‌ترند و نیاز است تا سرمایه گذاری‌ها به این جهت سوق داده شود. یکی از آنها مجموعه دستکند سامن است.

زندی تاکید کرد: همدان ظرفیت‌هایی دارد که می‌تواند به عنوان مهم‌ترین جاذبه گردشگری منطقه معرفی شود اما مستلزم این است که سرمایه گذاری بیشتری در این شهر اتفاق بیفتد. تشکل‌ها طرح‌هایی برای آزادسازی عرصه و حریم شهر دارند. همچنین پیشنهادهایی برای توانمندسازی جوامع محلی و احیاء صنایع دستی دارند که پس از تعطیلات نوروز با مدیران این شهر وارد مذاکره خواهند شد.

انتهای پیام


برچسب ها: شهر زیرزمینی سامن ، میراث همدان ، گردشگری همدان ، سعیدشیرکوند در همدان ، تشکل های گردشگری همدان ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic