23

تره‌باری‌ها و قیرفروشان جای صنایع‌دستی را در بازار گرفته‌اند!

تغییر کاربری بازار‌ تاریخی همدان

http://www.hamedanpayam.com/shownews/specific/0x6a499d6f3b425cae.html

گردشگری

همدان‌پیام: بازار همدان مانند

 

 

 

 بازار اغلب شهرهای قدیمی مسقف است و بافت معماری اسلامی دارد كه می‌توان گفت جملگی بازمانده دوره قاجاریه هستند.
بازار همدان در مرکز شهر قرار دارد و هر یک از راسته‌بازار‌های آن مختص یک نوع مال‌التجاره است که دارای حرفه مشترکی هستند از این رو مردم بنا بر احتیاجات خود از قدیم‌الایام می‌دانستند برای تهیه نیازمندی‌های خود به کدام قسمت از این بازار مراجعه کنند، اما امروز دیگر کمتر رد پایی از این راسته‌بازارها زیر سقف بازار تاریخی همدان به جا مانده است و حالا تغییر کاربری بخش‌های بازار سنتی و تاریخی همدان بسیاری از رشته‌های اصیل صنایع ‌دستی را به حاشیه کشانده است و این شرایط تا به جایی نامتعارف است که با گذری در این راسته‌بازارها دیده می‌شود.
بازار فرش همدان به میدان تره‌بار، دباغ‌خانه به قیرفروشی و مصالح ساختمانی و بازار خامه‌فروشان به انبار فروش برنج پاکستانی تبدیل شده است. فعالان میراث‌فرهنگی و صنایع‌دستی همدان با اعتراض به تغییر کاربری‌ بخش‌های عمده‌ای از بازار‌ تاریخی همدان خواستار احیای بازار‌ و رشته‌های صنایع‌دستی شده‌اند.
به‌ اعتقاد آنان، هم‌اکنون در برخی از سراهای بازار همدان بیش از 2 یا 3 مغازه فرش باقی ‌نمانده، فرش‌هایی که دیگر دستبافت نیستند و غالب آنها را فرش‌های ماشینی تشکیل داده است.
حسین زندی، فعال میراث‌ فرهنگی با انتقاد از بازارچه‌های فصلی همدان و اینکه هم‌اکنون این شهرستان نیاز به بازارچه دائمی صنایع ‌دستی دارد در این زمینه در گفتگو با میراث ‌فرهنگی گفت: در حال‌ حاضر در شهرستان همدان حتی یک بازارچه دائمی صنایع ‌دستی وجود ندارد. این ‌در حالی است که برخی از تولیدکنندگان ناگزیر هستند کالاهای خود را در بازارچه‌های فصلی و کوتاه‌مدت و در ازای پرداخت مبلغ یک میلیون تومان به نمایش بگذارند.
این فعال میراث ‌فرهنگی اعتقاد دارد، در حال‌ حاضر یکی از مشکلات تولیدکنندگان خانگی نبود فضای مناسب و دائمی برای فروش تولیداتشان است. بازارچه‌های فصلی هم به‌مدت یک هفته یا 15 روز برگزار می‌شوند که آن‌ هم رایگان نبوده و دغدغه‌ فروش را برای هنرمندان به ‌دنبال دارد.
این در حالی است که همدان در گذشته به‌ دلیل قرار داشتن در موقعیت جغرافیایی مناسب مرکزی برای مراسلات تجاری محسوب می‌شده، و دستبافته‌هایی چون گلیم و جاجیم و حتی لبا‌س‌های پشمی به‌ صورت گسترده به ‌فروش می‌رسیده است.
اما حالا فعالان میراث ‌فرهنگی اعتقاد دارند، مدیریت نادرستی که در این سال‌ها در پیش گرفته شده بازار همدان را دچار چالش جدی کرده‌ است.
زندی می‌گوید: میراث‌ فرهنگی به ‌دلیل آنکه نتوانسته از بافت قدیم بازار حفاظت کند، اولین مقصر شمرده می‌شود و شهرداری که در این سال‌ها اجازه ساخت و ساز را داده و اتحادیه اصناف که به مشاغل جدید مجوز داده دیگر مقصران این اتفاق محسوب می‌شوند.
هم‌اکنون بازار فرش همدان به سبزه‌میدان و تره‌بار، دباغ‌خانه به قیرفروشی و مصالح ساختمانی و بازار خامه‌فروشان به انبار فروش برنج خارجی تبدیل شده است و غالب کاروانسراهای قدیمی که محل صادرات کالاهای سنتی بوده به انبار جنس چینی و کالاهای جدید تبدیل شده است.
زندی می‌افزاید: پیشنهاد ما این است که بازارچه‌های جدید میوه فروشی و مصالح ساختمانی را می‌توان به محله‌ها و شهرک‌های جدید انتقال داد تا به ‌صورت بازارچه‌های محلی، فعالیت كنند.
در این صورت کالاهای صنایع‌دستی هم به بازار قدیم و جایگاه اصلی خود باز می‌گردند و حتی دیگر نیاز به بازارچه‌های فصلی و کوتاه مدت در مکان‌هایی چون باباطاهر و آرامگاه بوعلی نیست؛ چراکه این بنا‌ها با احداث بازارچه‌ها و حجم ورودی بازدیدکنندگان و نصب تجهیزات، آسیب‌های بسیاری متحمل شده‌اند.





برچسب ها: صنایع دستی ، بازار همدان ،

سفال‌های لالجین سمی شده‌اند

 

نامیده شدن شهر لالجین به پایتخت سفال ایران به‌تدریج تبدیل به طنزی تلخ می‌شود. این روزها در همان پایتخت سفال ایران، سفال چینی می‌فروشند و لالجین را این‌روزها «لاله‌چین» می‌خوانند. چرا؟ چون فروشندگان تمایل کمتری به سفال لالجین دارند و تولید‌کنندگان هم با مشکلات فراوان دست‌و‌پنجه نرم می‌کنند.


روزگاری سفال لالجین به تمام اروپا صادر می‌شد اما اکنون اتحادیه اروپا دیگر اجازه ورود سفال لعاب‌دار لالجین به کشورهای عضو این اتحادیه را نمی‌دهد.

صادرات سفال لالجین به آلمان نیز که مهم‌ترین خریدار سفال ایران بود، قطع شده است؛ نه به‌دلیل تحریم بلکه موضوع اصلی، کیفیت سفال ایرانی است. در سال‌های اخیر در لعابکاری سفال‌ها از لعاب‌های آماده که برای ساخت کاشی و سرامیک ساختمانی استفاده می‌شود و دارای ترکیبات سرب است، استفاده شده است.لعاب‌های آماده سمی هستند و آسیب‌های جبران‌ناپذیری به استفاده‌کنندگان از ظروف سفالی‌ای که با چنین لعاب‌هایی ساخته می‌شوند، می‌رسانند.

دیگر اینکه برای پخت سفال در کوره‌ها حرارتی بیش از یک هزار درجه نیاز است تا ظروف سفالین سم‌زدایی شوند که به‌علت گران‌شدن مواد سوختی و حامل‌های انرژی، تولید‌کنندگان ناچارند در حرارتی کمتر از 700درجه سفال‌ها را بپزند. این اقدام کیفیت کالاها را پایین آورده و سلامت مصرف‌کنندگان را نیز تهدید می‌کند.تولید چنین کالاهایی در حالی انجام می‌شود که هیچ نهادی تاکنون بر این موضوع نظارت نداشته و به‌ویژه وقتی خطر استفاده از ظروف لعابدار سمی بیشتر می‌شود که برخی خریداران صنایع‌دستی سفالی از ظروف سفالی با هدف تهیه مواد غذایی و پخت‌وپز استفاده می‌کنند.

مهدی کریمی، کارشناس سفال و مدرس دانشگاه درخصوص سفال‌های سمی تولید‌شده در برخی کارگاه‌های صنایع‌دستی در لالجین می‌گوید: در ترکیب لعاب همیشه سرب وجود دارد اما در سال‌های اخیر از این ماده بیش‌از حد مجاز استفاده می‌شود که موجب خطرناک‌شدن لعاب‌ها شده است.

کریمی می‌گوید: سفالگران برای پایین‌آوردن دمای ذوب، ترکیب سرب را افزایش می‌دهند و متأسفانه دستگاه‌های نظارتی نیز در این خصوص سکوت کرده‌اند. البته اگر حمایت‌های بیشتری از تولیدکنندگان صنایع‌دستی در بخش سفال انجام می‌شد و یارانه صنعت و سوخت آنها حذف نمی‌شد سفالگران دست به این اقدام نمی‌زدند.

لالجین البته با بیش از 400سال سابقه در صنعت سفال هنوز در جهت برندسازی گام برنداشته است؛یعنی به‌دلیل اینکه تولید سفال درخور نیازهای روز نیست و کیفیت فدای کمیت شده، نشان معتبری از صنعت سفال در این شهر کمتر دیده می‌شود.با آنکه لالجین را پایتخت سفال ایران نامیده‌اند اما این شهر و محصولاتش نقش کمرنگ‌تری در جشنواره‌ها و فستیوال‌ها به‌خصوص در دوسالانه سفال کشور دارند و هرگز دوسالانه سفال ایران در این شهر برگزار نشده است.

تا دهه60 بیش از 600 کارگاه ساخت سفال به شیوه سنتی در شهر لالجین فعالیت می‌کردند اما امروز بیشتر این کارگاه‌ها قربانی توسعه شهر شده‌اند. پایتخت سفال ایران حتی در طراحی شهری لالجین نیز لحاظ نشده و شهرک صنعتی که به‌منظور سازماندهی این کارگاه‌ها ایجاد شده است، توانایی پاسخگویی به تمامی تولیدکنندگان را ندارد. سفالگران نیز توان خرید کارگاه در این شهرک را ندارند و از آنجا که کارگاه‌های سنتی در بافت قدیم و اصلی شهر قرار گرفته‌اند، شرایط مناسبی برای تولید سفال وجود ندارد. باوجود این مشارکت نهادهای مردمی در تصمیم‌سازی‌‌ها به‌منظور حل مسائل این شهر ضعیف است. ایجاد پژوهشگاه و مراکز مطالعات سفال، استفاده از نخبگان و هنرمندان، مسئولیت‌دادن به شهروندان، تبلیغات صحیح، نظارت بر کیفیت توسط یک نهاد بی‌طرف و تخصصی، مدیریت پسماند و نوآوری و سرمایه‌گذاری در صنعت سفال کشور می‌تواند پایتخت سفال ایران را از مشکلات موجود در آن و ورشکستگی صنعت سفال (به‌عنوان یکی از رشته‌های صنایع‌دستی کشور) رها کند.

حسین زندی
دوستدار‌ میراث فرهنگی همدان

http://www.hamshahrionline.ir/details/224160 لینک مطلب:


برچسب ها: لالجین ، پایتخت سفال ایران ، سفال سمی ، صنایع دستی ، سفال سربی ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic