پنجشنبه 7 بهمن 1395

زنان خانه‌دار همدان هنر خود را به نمایش گذاشتند

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :مشاغل ،روزنامه همشهری ،

زنان خانه‌دار همدان هنر خود را به نمایش گذاشتند

نویسنده: حسین زندی خبرنگار همشهری -همدان
زنان خانه‌دار همدان هنر خود را به نمایش گذاشتند
نگارخانه شهر در همدان از 2 تا 5 بهمن ماه شاهد برگزاری نمایشگاهی بود که در آن کالایی به فروش نرسید و آثار ارائه شده تنها جنبه نمایشی داشت. بیشتر اعضای برگزار‌کننده این نمایشگاه زنان خانه دار و بازنشسته ای بودند که از مواد بازیافتی آثار هنری و صنایع دستی ساخته و در معرض دید عموم قرار داده بودند....
1395/11/06
نگارخانه شهر در همدان از 2 تا 5 بهمن ماه شاهد برگزاری نمایشگاهی بود که در آن کالایی به فروش نرسید و آثار ارائه شده تنها جنبه نمایشی داشت. بیشتر اعضای برگزار‌کننده این نمایشگاه زنان خانه دار و بازنشسته ای بودند که از مواد بازیافتی آثار هنری و صنایع دستی ساخته و در معرض دید عموم قرار داده  بودند.

تجربه‌های به اشتراک گذاشته‌شده
اشرف منطقی فعال مدنی و از برگزارکنندگان این نمایشگاه می گوید: برای سومین بار است که هنرمندان حوزه صنایع دستی را گردهم آوردیم. از یکدیگر تجربه کسب می کنیم، یاد می گیریم و انرژی می گیریم. تجربه‌هایی در حوزه نمایشگاه صنایع دستی و غذاهای سنتی در سال های گذشته از جمله در تالار معلم داشته‌ایم که استقبال خوبی را از سوی همشهریان شاهد بودیم.
وی با اشاره به اعضای گروه می‌گوید: دوستان من بیشتر فرهنگیان بازنشسته هستند. این همراهان برای دل خود کار می کنند و قصد پول درآوردن و کسب درآمد ندارند. برای کارهایی که جنبه نیکو کاری دارد من از این دوستان خواهش می کنم، آنها نیز می پذیرند و مردم هم استقبال می کنند. من همیشه از مسئولان می‌خواهم از افرادی که جنبه مادی فعالیت ها برایشان مهم نیست و موضوع هنر را مدنظر قرار می‌دهند به گرمی استقبال کنند.

توجه به محیط زیست
منطقی ادامه می دهد: از حضور و همکاری همه زنان جامعه استقبال می کنیم تا در فعالیت‌ها ما را همراهی کنند به شرط آن که موارد محیط زیستی را رعایت کنند. بیشتر آثاری که در نمایشگاه ارائه شده تکه‌دوزی، نمد، سفال، ویترای، کار روی چوب، تهذیب و دیگر صنایع‌دستی است. در این نمایشگاه کالایی برای فروش نداشتیم اما اگر کسی بخواهد دوستان سفارش او را می گیرند و بعدا در اختیارش قرار می دهند.
این فعال مدنی در همدان می گوید: در این نمایشگاه جنبه هایی از جمله حس همکاری و آموزش های شهروندی برای ما بسیار مهم بود. در نمایشگاه ما کسی با کیسه پلاستیکی وارد نمی شد، در تولیدات نیز مسائل محیط زیستی رعایت شده مثلا دوستان هنرمند من قالی های پاره شده را ترمیم می کنند، آثاری درست می‌کنند و تزئین می کنند و در معرض دید قرار می‌دهند. خوشبختانه زنان همدان ذوق خوبی دارند اما زمان کمتری صرف این کار می کنند.
 منطقی می گوید: تلفیق محیط زیست و فرهنگ برای ما یک برنامه است و هدف این است که محیط زیست را با تولیدات هنری پیوند دهیم. موادی را که قابل بازیافت است جمع می‌کنیم. به طور مثال خیاط‌ها و پرده دوزها تکه پارچه ها را در اختیار ما قرار می دهند و ما آنها را تبدیل به صنایع دستی قابل استفاده می کنیم و با آنها تکه‌دوزی و ساک دستی درست می کنیم.

تشویق بانوان هنرمند
نیره رنجبر همدانی یکی دیگر از برگزارکنندگان این نمایشگاه می‌گوید: ما پیش تر تشکلی به نام خانه هودانا داشتیم که در سال های قبل غیرفعال شد. پس از این اتفاق در قالب گروه ها و انجمن‌های محیط زیستی فعالیت و پروژه‌هایمان را با همکاری این انجمن‌ها اجرا می‌کنیم. در نمایشگاه ها محصولات و صنایع دستی زنان خانه‌دار را به نمایش می گذاریم تا آنان با بازخورد کارهایشان روبه‌رو شوند و متوجه نقاط قوت و ضعف کارها و ارزش آثارشان باشند.
رنجبر همدانی با اشاره به نمایشگاه اخیر ادامه می دهد: در نمایشگاه امسال کارهای بازیافتی را اضافه کرده‌ایم. با پارچه، کاموا، فرش و موکت آثاری جدید تولید شده که قابل استفاده است. هدف این است که به همراهان بگوییم بیاییم زباله کمتر تولید کنیم.
وی به تاثیر برگزاری این نمایشگاه ها در جامعه اشاره کرده و توضیح می‌دهد: ممکن است تاثیر بسیار اندکی داشته باشد اما ما باید حرکت کنیم و نمی توانیم بی تفاوت باشیم و سکوت کنیم. همیشه فکر می‌کنم حتما کسانی هستند که مقصود ما را متوجه شوند. امروز محیط زیست نیاز به تک تک مردم کشور دارد و همه باید در راه حفظ آن قدم برداریم.

کار فرهنگی
این فعال فرهنگی می‌افزاید: تاثیر کارهای گروهی در همگرایی و حتی زندگی خصوصی ما بسیار است. ما می خواهیم با گروه و جمعی که شکل داده ایم قدم کوچکی برداریم و بگوییم مقصود ما تنها عرضه کردن کارها نیست. می‌خواهیم روحیه همیاری و همکاری را بیشتر تجربه کنیم. فداکاری و گذشت در این کارها تجلی پیدا می کند.
رنجبر همدانی علاوه بر تولید صنایع‌دستی فعالیت های دیگری از جمله فعالیت‌های خیریه را در کارنامه خود دارد. وی در این باره می گوید: ما معتقد به کارهای فرهنگی هستیم. در روستاها کتابخانه ایجاد می‌کنیم، برای برخی زنان روستا با خرید چرخ خیاطی و ابزار کار شغل ایجاد می کنیم و در قالب سفرها به  امور آموزشی  می پردازیم.

تاثیر بر خانواده‌ها
اعظم اصفهانی یکی دیگر از اعضای این گروه می گوید: من از سال 1382 فعالیت مدنی را آغاز کردم   که  با گروه خانه خورشید برنامه ای برای کمک به کودکان بهزیستی داشتیم. با زنانی که برای محک(موسسه حمایت از بیماران سرطانی) کار می‌کردند همیاری داشتم و در نمایشگاه های مختلفی که برای کودکان محک برگزار شده شرکت کرده ام.
در فعالیت‌های فرهنگی و محیط زیستی مختلف روستایی از جمله تاج آباد هم حضور داشته‌ ام.اصفهانی با اشاره به بازخورد چنین کارهایی در جامعه تشریح می‌کند : این فعالیت های کوچک ما در خانواده و فرزندان بی‌تاثیر نبوده و بازخورد آن را بین افراد فامیل و نزدیکان دیده ام. وی ادامه می دهد: من بخش فرهنگی نمایشگاه را بر عهده داشتم و خوشنویسی، فعالیت تبلیغی و اطلاع‌رسانی بر عهده من بود. در نمایشگاه نیز تعدادی از کارهایی که از مواد بازیافتی ساخته ام به نمایش درآمد.

تلفیق محیط زیست و فرهنگ
مریم زیوری عضو انجمن توسعه محلی بهارستان که عروسک های ساخته شده از سوی دانش‌آموزان روستای ورکانه را در این نمایشگاه عرضه کرد، می گوید: هدف ما از حضور در نمایشگاه و به نمایش گذاشتن عروسک های ساخته شده از سوی کودکان روستای ورکانه ایجاد تلفیق و ارتباط محکم تر بین محیط زیست و فرهنگ است.
وی می‌افزاید: در اصل توسعه پایدار و حفظ محیط زیست مدنظر ماست. هدف بعدی استفاده صحیح از مواد بازیافتی موجود در منازل است. ما باید به کودکان آموزش بدهیم که بیشتر اشیای کوچک و بی‌ارزش برای ما قابل استفاده است و این  کار باعث بیشتر شدن خلاقیت ذهن در کودکان می شود. ساخت عروسک، بچه‌ها را متوجه سنت های قدیمی و آداب، رفتار و طرز پوشش گذشتگان می‌کند .
  در قدیم عروسک به غیر از این‌که وسیله بازی بچه ها بوده به  عنوان نماد سنت‌های پیشینیان و آیین های کهن نیز مطرح می‌شده است.


برچسب ها: همشهری همدان ، صنایع دستی همدان ،

دوشنبه 21 تیر 1395

۴ سال فرصت برای جهانی ماندن لالجین

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :روزنامه همشهری ،میراث فرهنگی ،صنایع دستی ،

۴ سال فرصت برای جهانی ماندن لالجین

نویسنده: حسین زندی خبرنگار همشهری -همدان
۴ سال فرصت برای جهانی ماندن لالجین
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان روز شنبه از موافقت نهایی داوران برای ثبت جهانی لالجین پرده برداشت؛ اما این پایان راه نیست و عنوان شهر جهانی سفال فقط تا ۴ سال اعتبار دارد و در طول این ۴ سال اگر مسئولان و هنرمندان این شهر از استاندارد‌ها و اصولی که داوران اعلام کرده‌اند خارج شوند این عنوان از لالجین پس گرفته خواهد شد به همین دلیل برای حفظ این عنوان باید بیشتر از گذشته تلاش شود...
1395/04/21
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان روز شنبه از موافقت نهایی داوران برای ثبت جهانی لالجین پرده برداشت؛ اما این پایان راه نیست و عنوان شهر جهانی سفال فقط تا ۴ سال اعتبار دارد و در طول این ۴ سال اگر مسئولان و هنرمندان این شهر از استاندارد‌ها و اصولی که داوران اعلام کرده‌اند خارج شوند این عنوان از لالجین پس گرفته خواهد شد به همین دلیل برای حفظ این عنوان باید بیشتر از گذشته تلاش شود.
علی مالمیر، مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، در نشست خبری گفت: این موفقیت را به تمامی هنرمندان و لالجینی‌ها و مسئولان تبریک می‌گوییم. شورای جهانی صنایع دستی اقرار به توانمندی و شایستگی هنر و ظرفیت هنرمندان لالجین کرده و موفق شدیم ‌برای لالجین عنوان جهانی شدن را کسب کنیم.
حدود ۴ ماه است هنرمندان لالجینی، مسئولان شهرستانی و استانی، خبرنگاران و فعالان مدنی در استان همدان همه تلاش خود را برای این رویداد مهم صرف کرده‌اند.

 دومین برند گردشگری
محمودرضا عراقی، معاون عمرانی استاندار همدان، در نشست خبری گفت: ثبت جهانی لالجین اتفاق بزرگی است. شهرهایی مانند اصفهان، مشهد و تبریز به عنوان شهر جهانی ثبت شده‌اند و قرار گرفتن لالجین در کنار این کلانشهر‌ها بسیار پراهمیت است و بعد از این لالجین می‌تواند در مطرح شدن استان همدان مؤثر باشد.
عراقی ادامه داد: پیش ازاین ما فقط یک برند در زمینه گردشگری داشتیم؛ اما امروز می‌توانیم شهر لالجین را به عنوان دومین برند گردشگری استان همدان معرفی کنیم. لالجین پیش از این هم مهم بود اما امروز با این اتفاق بیشتر شناسانده می‌شود و این شهر در زمینه جذب گردشگر، جذب سرمایه و ایجاد شغل پیشرو خواهد بود.
وی با تشکر از تلاش همه کسانی که در این موفقیت نقش داشتند گفت: برای اینکه لالجین ثبت جهانی شود خبرنگاران، هنرمندان، سازمان‌های مردم‌نهاد، نهادهای مختلف در شهرستان و استان مؤثر بودند و زحمات زیادی را متحمل شدند؛ اما امروز باید همه دغدغه ما این باشد که عنوان شهر جهانی سفال برای لالجین حفظ شود و برای حفظ این عنوان و ارزش کار دوستان میراث فرهنگی باید برنامه جامعی ارائه کنند.
عراقی ادامه داد: ما در دولت وظیفه داریم هزینه کنیم و بخش خصوصی را هم به همکاری دعوت کنیم. رویکرد استان ما در امر سرمایه‌گذاری و توسعه، گردشگری است. باید در این زمینه هزینه کنیم. اگر حداقل‌ها را رعایت نکنیم و برای حداقل‌ها اعتبار صرف نکنیم و بودجه نگذاریم، نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم اتفاق مهمی درحوزه گردشگری استان بیفتد.
معاون عمرانی استاندار همدان اضافه کرد: ما از مسئولان خواهیم خواست رویکردشان را به این مقوله تغییر دهند. سال گذشته حدود یک میلیارد تومان در زمینه زیرساخت‌های این شهر هزینه شده که از طریق استان تأمین شده و در سال آینده نیز اعتبار استانی به این شهر تخصیص خواهد یافت.

فاضلاب گنجنامه
یکی از مشکلات گردشگری استان وجود پسماند‌ها در مسیر گردشگران و بوی تعفن در رودخانه‌هاست. در سال‌های اخیر رستوران‌های در مسیر تله‌کابین گنجنامه فاضلاب خود را در رودخانه گنجنامه‌‌ رها می‌کنند و برخی از مردم و گردشگران به دلیل بی‌اطلاعی از این آب برای مصارف مختلف استفاده می‌کنند. در روزهای تعطیلات عید فطر به دلیل بروز ترافیک و ورود حجم زیاد گردشگر، آمدوشد تانکرهای انتقال فاضلاب با مشکل روبه‌رو بود. در نتیجه فاضلاب تله‌کابین گنجنامه به رودخانه سرریز شد که گردشگران نیز از آن استفاده می‌کردند و این اتفاق با اعتراض فعالان مدنی استان روبه‌رو شد.
عراقی در پاسخ به پرسش خبرنگار همشهری که از سرریز فاضلاب مجتمع گردشگری تله‌کابین گنجنامه به رودخانه گنجنامه در تعطیلات عید فطر پرسید، گفت: حق با شماست؛ در تعطیلات هفته گذشته و تعطیلات مشابه تخلیه فاضلاب از تصفیه‌خانه‌ها با دشواری انجام می‌گیرد و این معضل در منطقه وجود دارد. موضوع فاضلاب مجتمع تله‌کابین گنجنامه باید حل شود و ما طرحی را با شرکت آب و فاضلاب همدان پیگیری می‌کنیم که به زودی با اعتبار ملی و استانی اجرا می‌شود.
وی اضافه کرد: یکی از مهم‌ترین کار‌ها و برنامه‌های ما در گنجنامه ساماندهی فاضلاب است؛ هرچند اجرای طرح انتقال فاضلاب در مسیر صخره‌ای گنجنامه بسیار دشوار است، چاره‌ای غیر از انتقال آن به فاضلاب شهری نیست.

صدور مجوز مراکز گردشگری
معاون عمرانی استاندار همدان با اشاره به صدور مجوزهای هتل و مراکز گردشگری در منطقه گنجنامه گفت: به دلیل همین مشکلاتی که گفته شد در منطقه عباس‌آباد و گنجنامه کمتر مجوز می‌دهیم تا مجوزهای مراکز تفریحی و گردشگری در دیگر مناطق شهر توزیع شود. به طور مثال منطقه باغ میوه در کنار فرودگاه یا مسیر سد اکباتان از مناطقی است که مجوز‌ها را به آن‌ سمت سوق می‌دهیم. در منطقه گنجنامه هم تشکل‌های محیط زیستی حساس هستند و هم مشکلات زیرساختی وجود دارد؛ همچنین باید هویت تاریخی و طبیعی گنجنامه را حفظ کنیم.
علی مالمیر، مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان، نیز در این زمینه گفت: یکی از سرفصل‌های ما که باید در برنامه‌ها دیده شود، مسأله آموزش نیروی انسانی است تا به تأسیسات حوزه گردشگری بپردازند. یکی از برنامه‌های ما در حوزه اعتباری کمک به تأمین اعتبار زیرساخت‌هاست و امسال پروژه‌ای را برای سیستم تصفیه گنجنامه در دست داریم که به زودی وارد عقد قرارداد می‌شود.
وی ادامه داد: علاوه بر مجموعه تله‌کابین، فاضلاب یکی از اردوگاه‌ها نیز به رودخانه سرازیر می‌شد که با پیگیری‌های صورت‌گرفته قرار شد تصفیه‌خانه نصب شود. مسأله فاضلاب تله‌کابین گنجنامه یکی از سرفصل‌های مهم است و تا حصول نتیجه، آن را پیگیری خواهیم کرد.
http://ostani.hamshahrilinks.org/Ostan/Iran/Hamedan/Contents/%DB%B4-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D9%81%D8%B1%D8%B5%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86-%D9%84%D8%A7%D9%84%D8%AC%DB%8C%D9%86?magazineid=


برچسب ها: همشهری همدان ، ثبت جهانی شهر سفال ، لالجین شهرجهانی سفال ، صنایع دستی همدان ،

دوشنبه 23 فروردین 1395

ریشه‌های فرش همدان

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :مشاغل ،فرهنگ عامه ،روزنامه همشهری ،میراث فرهنگی ،

ریشه‌های فرش همدان

نویسنده: حیدر زند خبرنگار همشهری -همدان
ریشه‌های فرش همدان
«عباس زند» آموزگار بازنشسته آموزش و پرورش همدان و پژوهشگر حوزه همدان‌شناسی است. از وی تاکنون 2 کتاب و چندین مقاله منتشر شده و سال‌هاست با نشریات مختلف محلی در همدان همکاری می‌کند...
1395/01/22
«عباس زند» آموزگار بازنشسته آموزش و پرورش همدان و پژوهشگر حوزه همدان‌شناسی است. از وی تاکنون 2 کتاب و چندین مقاله منتشر شده و سال‌هاست با نشریات مختلف محلی در همدان همکاری می‌کند.
عباس زند کتاب « قالیبافی هنر ملی ایران- نگاهی به قالی ایران و قالیبافی دراستان  همدان» درباره تاریخچه پیدایش قالی را در سال 92 وارد بازار نشر کرد. درباره این اثر و تاریخچه قالیبافی در شهر همدان با وی گفت‌وگو کردیم.
  • ایده تهیه کتاب از کجا شکل گرفت؟
ما در محله زندی‌های همدان زندگی می‌‌کردیم. 12 سال در مدرسه سعدی و دبیرستان ابن‌سینا تحصیل کردم. هر روز از کوچه شرکت فرش همدان عبور می‌کردم، به مدرسه می‌‌رفتم و می‌‌آمدم. علاقه خاصی به این ساختمان داشتم تا اینکه پسر شخصی به نام عرب، که رئیس شرکت فرش همدان بود، با پسر من دوست شد. روزی تعدادی از اسناد شرکت فرش را به من نشان داد و این اسناد باعث شد من یک تحقیق کلی درباره قالیبافی همدان انجام دهم؛ البته درباره دیگر مناطق ایران قبلا تحقیق شده بود و من هم به صورت خلاصه در این کتاب آورده‌ام؛ اما بیشتر تاکیدم روی قالیبافی همدان بود.
  • شرکت فرش از چه زمانی در همدان ایجاد شد؟
شرکت فرش توسط شخصی به نام سیسیل ادواردز انگلیسی، فرزند چارلز ادواردز که جزو کمپانی شرق بود، در سال 1290 شمسی تاسیس شد. او ابتدا خانه‌ای در همدان اجاره و خانمی به نام کبری را استخدام می‌کند تا با 8 دستگاه دار قالی کارگاهی را راه‌اندازی کند. او ادعا می‌کند اولین کسی است که در شهر همدان کارگاه قالیبافی دایر کرده است؛ البته تا آن زمان در روستاها کارگاه زیاد بوده است. فردی به نام رابرت سیمون مدیرعامل شرکت سیسیل ادواردز می‌شود که از متفقین بوده و بعدها خود را سرهنگ ارتش انگلستان معرفی می‌کند. آن زمان به 7 کشور قالی صادر می‌کردند.
  • در کتابتان بیشتر به چه جنبه‌هایی از فرش پرداخته‌اید؟
من در کتابم ریشه و پیدایش قالی را آورده‌ام.  اشاره کرده‌ام که در گذشته بیشتر مردم چادرنشین بودند و از قالی به عنوان زیرانداز استفاده می‌کردند. این حرفه کم‌کم پیشرفت کرد و به صورت یک هنر ملی در آمد و در دوره صفویه به اوج خود رسید.
  •  مصالح و مواد اولیه‌ای که در قدیم استفاده می‌شد چه تفاوتی با زمان حال دارد؟
در کتابم مصالحی که در قالیبافی استفاده می‌شود مانند پشم، پنبه و ابریشم را بررسی کرده‌ام. برای رنگرزی و طراحی بیشتر از الیاف و مواد گیاهی مانند پوست گردو، مازو، پوست انار، برگ مو و موارد دیگر استفاده می‌شد. رنگرزی سنتی در بازار همدان تا سال‌های پیش رواج داشت که متاسفانه از بین رفته است.
  • قالی‌های روستایی چه تفاوتی با قالی شهر داشت؟
بافت روستاها مرغوب‌تر از شهرها بود.
  • فکر می‌کنید برای تحقیق در این زمینه اسناد دیگری هم هست و چقدر جا دارد که کار انجام شود؟
بله اسناد زیاد است و من درخواست بازدید آنها را کردم اما مدیرعامل شرکت سهامی فرش کشور موافقت نکرد.
  • اینکه گفته می‌شود شرکت فرش ابتدا در همدان تاسیس شده تا چه حد درست است؟
شرکت سهامی فرش ابتدا در همدان تاسیس شده و در کرمان هم شعبه‌ای داشته، اما به تدریج دفتری در تهران دایر می‌شود و بعدها این دفتر مستقل می‌شود. این شرکت ابتدا در خیابان ناصرخسرو بوده و سپس به خیابان فردوسی در موسسه ارباب‌جمشید که زرتشتی بوده منتقل می‌شود. می‌گفتند این ساختمان به سفارت روسیه راه دارد.
  • برجسته‌ترین ویژگی قالی همدان از نظر شما چیست؟
قالی استان همدان ضخیم و سنگین است و پشم بسیار خوب و بافت محکمی دارد. دوام آن هم تقریبا بسیار زیاد است و طبیعتا متقاضی خاصی هم دارد.
  • منبع کتاب شما تنها اسناد شرکت فرش همدان بود؟
سیسیل ادوارد کتابی به نام «قالی ایران» دارد که علاوه بر اسناد شرکت فرش همدان از این کتاب هم استفاده کردم.
  • قالیبافی در کدام منطقه از همدان بیشتر رواج داشته است؟
وقتی از بالای چهار قله یا الوند همدان نگاه کنید همه روستاها و شهرستان‌ها از اسدآباد و تویسرکان تا بهار و کبودراهنگ قالیبافی داشته‌اند. هر منطقه هم نقشه خاص خود را دارد. به طور مثال قالی‌های انجلاس خوب بود و روستاهای اطراف انجلاس بر اساس نقشه این روستا می‌بافتند. اطراف کبودراهنگ از جمله منطقه مهربان و خمسه علاوه بر قالیبافی بخشی از پشم قالیبافان استان را تامین می‌کرد چون پشم آن منطقه مرغوب و بیشتر سنتی بود. در واقع قالیبافی همه جا بوده اما به تدریج از بین رفته است.
  • علت از بین رفتن قالیبافی منطقه چه بود؟
اول اینکه فرش ماشینی جایگزین قالی شد و تبلیغات زیاد تلویزیونی به این مسأله دامن زد. دیگر اینکه فرش ایرانی رقیب پیدا کرد از جمله پاکستان و چین کپی‌برداری کردند و بازار جهانی را در دست گرفتند. همچنین برخی سیاست‌های نادرست کشور نیز بر این زمینه تاثیر زیادی داشت.


برچسب ها: صنایع دستی همدان ، همشهری همدان ، فرش همدان ، عباس زند ، تاریخچه فرش همدان ، قالی بافی در همدان ،

چهارشنبه 19 اسفند 1394

همدان؛ مرور 94 ـ افق 95

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :روزنامه همشهری ،صنایع دستی ،هنر ،موسیقی ،

همدان؛ مرور 94 ـ افق 95

نویسنده: حسین زندی خبرنگار همشهری -همدان
همدان؛ مرور 94 ـ  افق 95
سالی که گذشت رویدادهای مختلفی، خوب یا بد، در زمینه‌های فرهنگی، اجتماعی، هنری استان رخ داد. به سراغ برخی فعالان و کارشناسان حوزه‌های فرهنگی و اجتماعی همدان رفته ایم تا از آنچه در سال 94 گذشت بگویند و دورنمایی از حوزه فعالیت خود در سال آینده ترسیم کنند...
1394/12/19
سالی که گذشت رویدادهای مختلفی، خوب یا بد، در زمینه‌های فرهنگی، اجتماعی، هنری استان رخ داد. به سراغ برخی فعالان و کارشناسان حوزه‌های فرهنگی و اجتماعی همدان رفته ایم تا از آنچه در سال 94 گذشت بگویند و دورنمایی از حوزه فعالیت خود در سال آینده ترسیم کنند.

نیاز میراث فرهنگی به اعتبار
معاون گردشگری اداره‌کل میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان سال 1394 را سال رکود ارزیابی می‌کند و می‌گوید: سال 94 سال پرفراز و نشیبی برای کل کشور بود و این وضعیت در همدان نیز مانند سایر نقاط کشورحاکم بود.
علی خاکسار می‌افزاید: علی‌رغم وجود برنامه‌ها و اعلام رسمی مسئولان استانی مبنی برتوسعه گردشگری، به دلیل شرایط بد اقتصادی کشور حمایت خوبی از میراث فرهنگی و گردشگری استان صورت نگرفت و به علت رکودی که در یک دهه گذشته حاکم بود بخش خصوصی هم نتوانست در این حوزه وارد شود و درآمدزایی کند.
خاکسار ادامه می‌دهد: مهم‌ترین اتفاق سال 94، نزدیک شدن بخش خصوصی و دولتی در حوزه میراث‌فرهنگی و گردشگری بود که نمود آن‌را در نمایشگاه بین‌المللی گردشگری کشور شاهد بودیم و امیدواریم نتیجه آن را در نوروز امسال ببینیم.
وی شرایط سال آینده را مثبت پیش بینی می‌کند و می‌گوید: برای سال 1395 برنامه‌های خوبی منطبق بر برنامه توسعه‌ای کشور و برنامه‌های استانی در نظر داریم.
خاکسار اضافه می‌کند : نیاز اصلی ما برای سال آینده تزریق اعتبار است. در بخش تبلیغات، مطالعات، آموزش و ایجاد زیرساخت برای تاسیسات گردشگری نیازمند اعتبار هستیم تا هم کمبودهای سال گذشته را جبران کنیم و هم برنامه‌ها به خوبی اجرا شود.

صنایع دستی و مشکل عرضه
مریم کیانوشی فعال حوزه صنایع دستی درهمدان می‌گوید: سال گذشته صنایع دستی ازلحاظ فروش داخلی در همدان وضعیت خوبی نداشت، ولی فروش خارج از همدان بهتر بود. ما از نظر تولید در استان مشکل چندانی نداریم اما وقتی تقاضا کم باشد گرایشی به تولید نیز دیده نمی‌شود.
این کارشناس صنایع‌دستی ادامه می‌دهد: باتوجه به این‌که صنعت گردشگری درایران درحال رونق است وهمدان نیز جزو شهرهای تاریخی و توریست‌پذیر به شمار می‌آید، انتظار می‌رود در سال 1395 فروش صنایع دستی وضعیت بهتری داشته باشد.
کیانوشی که سال 94 بیشتر در حوزه نقاشی روی سفال فعال بوده، می‌گوید: در حال حاضر که بخش خصوصی کم رمق است پیشنهاد می‌کنم فروش زیرنظر اداره صنایع دستی ومیراث فرهنگی صورت گیرد تا هنرمندان دراین زمینه باخیال آسوده تراقدام به تولید کنند و دغدغه فروش نداشته باشند. در شرایط فعلی بهتر است، تبلیغات و بازاریابی هم حالت دولتی پیدا کند تا مانع سوءاستفاده افراد سودجو شود.
این هنرمند صنایع‌دستی مهم‌ترین مشکل را در حوزه عرضه می‌داند و ادامه می‌دهد: انتظار داریم سال آینده حداقل نمایشگاه‌ها به صورت رایگان برگزار شود. بخش دولتی و خصوصی باید باهم همکاری داشته باشند تا محصولات به خوبی به فروش برسد.

نبود تخصص‌گرایی در باستان شناسی
باستان‌شناس همدانی می­‌گوید: باستان‌شناسی همدان، به پیروی از وضعیت کلی باستان‌شناسی در ایران سال خوبی را پشت سر نگذاشت. عدم اختصاص بودجه کافی برای اجرای حفاری‌ها و پروژه‌های علمی، نبود برنامه‌ریزی کوتاه‌مدت و بلندمدت، نبود همکاری بین سازمان میراث‌فرهنگی با دیگر ارگان‌ها به ویژه دانشگاه‌ها و غیره منجر به درجازدن باستان‌شناسی همدان بوده و هست.
میلاد وندایی ادامه می‌دهد: مهم‌ترین مشکل، عدم تخصص‌گرایی در سازمان به ویژه مدیریت کل سازمان میراث‌فرهنگی بود.
وندایی می‌گوید: مدیریت سازمان در 2 ماه گذشته تغییر کرده و حضور مدیریت جدید، می‌تواند با شناخت و آسیب‌شناسی مناسب آینده بهتری را برای میراث‌فرهنگی و باستان‌شناسی همدان رقم بزند.

جان تازه در میراث فرهنگی
مدیرعامل انجمن پویشگران سفر پاک در همدان از رویدادهای سال 94 در حوزه میراث ابراز رضایت می‌کند و می‌گوید: خوشبختانه در سالی که گذشت میراث فرهنگی همدان جان‌ تازه‌ای گرفت و تغییر رویکرد و نگاه باعث شد قدم‌هایی برای شناخت، احیا و حفظ‌ میراث فرهنگی برداشته شود.
راحله خاکباز ادامه می‌دهد: تشکیل کارگروه‌های کاری حوزه گردشگری و میراث‌ فرهنگی و برگزاری همایش‌هایی با موضوع‌های متفاوت از جمله برگزاری همایش گردشگری ادبی آن هم برای اولین بار و دعوت از فعالانَ حوزه گردشگری و میراث فرهنگی از سراسر کشور از جمله اتفاقات مثبت سال 94 بود.
 این مردم‌شناس همدانی با اشاره به دیگر برنامه‌های این حوزه می‌گوید: برگزاری تورهای محلی و استانی در مسیر معرفی و شناخت‌ بیشتر‌ همشهریان از میراث‌ فرهنگی استان، برگزاری روز «همدان» و بسیاری دیگر از فعالیت‌های این‌چنینی حاصل دلسوزی مسئولان میراث فرهنگی بود.
وی ادامه می‌دهد: این همکاری دوسویهی تشکل‌های مردم‌نهاد و مسئولان‌ استانی با همه نقاط‌ ضعف و قدرتش بی‌شک برگ زرین و با ارزشی است که باید قدرش را دانست و خوشبختانه هردو، ضرورت این هم‌صدایی را برای مانایی میراث با ارزش شهرمان درک کرده‌اند.
خاکباز درمورد سال آینده بیان می‌کند : امیدوارم در سال‌ پیش‌رو در کنار‌ هم همچنان نگاهبانان‌ دلسوز‌ امانتی که به ما سپرده‌اند باشیم و این امر محقق نمی‌شود مگر با هم‌اندیشی و همکاری آگاهانه.

ورود بخش خصوصی به موسیقی
 جواد مرادیان کارآفرین برتر حوزه موسیقی در استان می‌گوید: سال گذشته وضعیت موسیقی نسبت به هنرهای دیگر عقب‌تر بود. در شرایط فعلی انجمن موسیقی عملا غیر فعال است، مجوز کنسرت‌ها تا دقیقه90 مشخص نیست، عوامل غیرمتخصص در اجرای کنسرت‌ها دخیل هستند و جشنواره‌های موسیقی مانند کنسرت‌های هنرجویی برگزار می‌شود.
این مدرس موسیقی برای بهتر شدن وضعیت موسیقی استان در سال آینده پیشنهاد می‌دهد دولت بخش خصوصی را تقویت کند و می‌گوید: پیشنهاد می‌کنم جلسه­ای با سرپرست‌های گروه‌ها برگزار شود و برنامه‌ها را به بخش خصوصی واگذار کنند. جشنواره موسیقی طوری برنامه‌ریزی شود که مانند تهران گروه‌های مطرح برنامه اجرا کنند.

هنرمندان در اقلیت
مدیر گروه فرهنگی هنری سنجاقک در مورد وضعیت فرهنگی و هنری استان می‌گوید: در برخی از قسمت‌ها شاهد رشد فرهنگی بودیم. در مبحث حفظ محیط زیست شاهد رشد گروه‌های مردمی بودیم. مشارکت‌های مردمی در اعتراض به تخریب آثار باستانی نیز نشان از رشد فرهنگی مردم دارد؛ هرچند در گروه‌های هنری این وضعیت را شاهد نبودیم.
مجتبی خوش‌صفت اضافه می‌کند : فشارهای اقتصادی بی تاثیرنیست و بر اخلاق جامعه تاثیر می‌گذارد. فاصله طبقاتی تاثیرات سوء فرهنگی را به دنبال می‌آورد و دیگر کار با شعار دادن حل نمی‌شود.
خوش‌صفت ادامه می‌دهد: از سهم مردم که بگذریم سهم مسئولان همچنان کمرنگ است. شاید به ظن خودشان بودجه‌ای را صرف فرهنگ می‌کنند اما این بودجه آن‌قدر اشتباه خرج می‌شود که دیده نمی‌شود.
در جامعه هنری رکود شدیدی دیده می‌شود و با توجه به مشکلات اقتصادی حتی نشانه‌های پس‌رفت را مشاهده می‌کنیم.
این کارگردان تئاتر می‌گوید: هنرمندها معمولا در اقلیت هستند اما نقش پررنگی می‌توانند داشته باشند البته اگر حمایت همه جانبه دولتی حاصل بشود.
هنرمند باید حمایت دولتی بشود اما خط مشی آزاد داشته باشد تا بتواند نقش پررنگی داشته باشد.

 تغییر نگاه به سمن‌ها
دبیر انجمن قلم همدان می‌گوید: فعالان مدنی در سالی که گذشت گرچه کارنامه پرباری نداشتند اما نسبت به سال‌های قبل شاهد فعال شدن دوباره و رویکرد همگرایانه آنها بودیم. برگزاری چند همایش و کارگاه و همچنین نگارش دونامه اعتراضی درباره وضعیت میراث فرهنگی و آب استان به ریاست جمهوری از جمله اقدام‌های مثبت و قابل دفاع فعالان استان در سال 94بوده است.
محسن قراگزلو می‌گوید: با روی کار آمدن مجلس همسو با دولت، امید به تغییر نگاه به سمن‌ها و فعالان مدنی در سال آینده و مساعد شدن فضای فعالیت برای آنها وجود
 دارد. امیدواریم سال آینده سال شکوفایی دوباره فعالیت‌های مدنی باشد که این امر بدون تلاش، ممارست و همگرایی بیشتر فعالان محقق نخواهد شد.

چند پیشنهاد
حمید نوروزی فعال محیط زیست در همدان نیز می‌گوید: در سال 94 چندان تغییری نداشتیم اما امیدوارم با تسلط بیشتر مدیر کل اداره حفاظت از محیط زیست استان و مشارکت مردمی تغییراتی را شاهد باشیم. این مهم تلاش شبانه‌روزی را از هر دو سو می‌طلبد.
وی می‌افزاید: پیشنهاد من این است که ابتدا محدودیت برای عشایر ایجاد شود تا بیش از این مراتع را نابود نکنند. دیگر این‌که از اردوها و گل‌گشت‌های غیر تخصصی حتی از سوی افراد متخصص جلوگیری شود.
این فعال محیط زیست در پایان می‌گوید: تغییر نحوه سرشماری‌های سالانه حیات وحش و امکان آموزش برای شکارچیان پروانه‌دار و جوامع محلی از مواردی است که امیدوارم سال آینده شاهد باشیم.
http://ostani.hamshahrilinks.org/Ostan/Iran/Hamedan/Contents/%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%9B-%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1-94-%D9%80-%D8%A7%D9%81%D9%82-95?magazineid=


برچسب ها: همشهری همدان ، صنایع دستی همدان ، موسیقی همدان ، گردشگری همدان ، تشکل های مدنی در همدان ،

نگذارید امسال محوطه‌های تاریخی همدان آتش بگیرند

» سرویس: فرهنگی و هنری - میراث و صنایع دستی
23-534.jpg

«ما در مکان‌های تحت اختیار سازمان میراث فرهنگی مختار هستیم تا نمایشگاه صنایع‌دستی برگزار کنیم، اگر بخواهیم از این اماکن خارج شویم نیاز به همکاری شهرداری است که آن‌هم منوط به پرداخت میلیون‌ها تومان پول است.»

به گزارش خبرنگار میراث فرهنگی ایسنا، اداره‌کل میراث فرهنگی استان همدان چند سالی است که برگزاری نمایشگاه صنایع‌دستی در نوروز را جزو اولویت‌های خود قرار داده است، نمایشگاهی که برای برگزاری آن به جز بناهای تاریخی جای دیگری ندارند، و هر سال هم در کنار این نمایشگاه‌ها اتفاقاتی نه چندان مناسب برای آن بناهای تاریخی رخ می‌دهد.

نمونه‌ی بارز آن را می‌توان در برگزاری نمایشگاه نوروز سال گذشته در محوطه‌ی ارزشمند «هگمتانه» و در کنار آرامگاه «باباطاهر» دید که با آتش گرفتن چادرهای نمایشگاه در محوطه‌ی هگمتانه بخش‌هایی از این محوطه‌ی تاریخی نیز آسیب دیدند و نمایشگاه میدان باباطاهر نیز به دلیل طوفانی که در نوروز در همدان وزیدن گرفت، چند چادر از غرفه‎‌های نمایشگاه در محوطه‌ی آرامگاه افتادند.

با این وجود به نظر می‌رسد یا نباید دیگر نمایشگاهی از این صنعت کهن اما مهجور در همدان برپا کرد، یا هر سال برای محوطه‌های تاریخی دوران مادها همین آش و همین کاسه است!

حسین زندی، فعال میراث فرهنگی همدان در این زمینه به خبرنگار میراث فرهنگی ایسنا گفت: یکی از عناصر و فرصت‌هایی که می‌تواند درخدمت توسعه گردشگری باشد و به گردشگری پایدار کمک کند، صنایع دستی است، اما در ایران متاسفانه از این فرصت و ظرفیت به درستی استفاده نشده است و گاهی روش بهره‌گیری از آن به دلیل نادرست بودن، باعث آسیب‌های جبران ناپذیری شده است.

وی با تاکید بر حمایت نشدن فعالان صنایع‌دستی این استان و نبود مکان و فرصت مناسب برای عرضه تولیدات و محصولات آنها، اظهارکرد: بازار سنتی همدان دستخوش مشاغل جدید شده است و جایگزینی هم نداشته که به صورت بازارچه‌های دایمی صنایع دستی، بتوانند آن چه تولید می‌کنند به دست خریداران برسانند، بنابراین تنها زمان برای عرضه صنایع دستی در نمایشگاه‌هاست که بیشترتولیدکنندگان هم منتظر می‌مانند تا تعطیلات نوروز از راه برسد شاید بتوانند بخشی از کارهای خود را به فروش برسانند.

هجوم افراد به نمایشگاه‌ها، محوطه‌های تاریخی را تخریب می‌کند

او ادامه داد: مسلما زمانی‌که فرصت عرضه محصول نباشد، انگیزه‌ای هم برای تولید نیست و کیفیت کارها نیز افت می‌کند. به نظر می‌رسد اصلی‌ترین نیاز فعالان صنایع دستی ایجاد بازارچه‌های دایمی برای فروش این محصولات است و با شعار نمی‌توان از این سرمایه‎ها دفاع کرد و مدافع تولید داخلی به ویژه صنایع دستی شد.

زندی در ادامه درباره‌ی اتفاقاتی که درطول چندسال گذشته در فضاهای نمایشگاهی که معمولا در بناهای تاریخی بوده، نیز توضیح داد: در چند سال گذشته فضایی که به عنوان غرفه فروش صنایع دستی توسط معاونت صنایع دستی استان در اختیارتولید کنندگان و هنرمندان این حوزه قرار می‌گیرد، فضاهای در داخل اماکن تاریخی شهر همدان مانند آرامگاه «باباطاهر»، «بوعلی»، تپه «هگمتانه» و گنبد «علویان» بوده که عواقب بسیار بدی برای این آثار داشته است. آتش‌سوزی بازارچه صنایع دستی محوطه هگمتانه در نوروز 1393 نمونه‌ای از این آسیب‌هاست. هجوم همزمان افراد به نمایشگاه‌های موقتی که در اماکن تاریخی برپا می‌شود نیز باعث تخریب آثار می‌شود و عواقب پیش‌بینی نشده‌ای را به دنبال دارد.

این فعال میراث فرهنگی همدان افزود: نباید این نکته را از ذهن دورداشت، گردشگرانی که به شهرهای مختلف کشور سفر می‌کنند علاقمند به تهیه‌ی سوغات محلی هستند و چه بهتر که این سوغات هنرهای دستی مردم محلی آن مناطق باشد تا به راحتی در دسترس گردشگران قرار گیرد، اما شایسته نیست مزارعارف بزرگی مانند «باباطاهر» یا تپه تاریخی «هگمتانه» تبدیل به مرکز خرید و فروش اجناس شود، به ویژه که در این نمایشگاه‌ها غرفه‌های اجناس چینی بیشتر از صنایع دستی خودنمایی می‌کند.

او درباره‌ی دلایل اصرار میراث فرهنگی برای برگزاری نمایشگاه در بناهای تاریخی نیز گفت: معمولا بهانه‌ای که از سوی مدیران میراث فرهنگی همدان مطرح می‌شود این است که ما در مکان‌های تحت اختیار سازمان مختار هستیم تا نمایشگاه برگزار کنیم و اگر بخواهیم از این اماکن خارج شویم، نیاز به همکاری شهرداری است. ظاهرا همکاری شهرداری منوط به پرداخت میلیون‌ها تومان پول است که ازیک سو از عهده میراث فرهنگی خارج است و ازسوی دیگر فعالان و تولید کنندگان صنایع دستی قدرت پرداخت چنین مبالغی را ندارند.

30 میلیارد بودجه دارند، اما فقط تبلیغات می‌کنند!

وی اضافه کرد: گفته می‌شود بودجه فرهنگی شهرداری همدان بیش از 30 میلیارد تومان است و در سال 93 هفتاد درصد افزایش داشته است، اما معاونت فرهنگی- اجتماعی شهرداری فعالیت ملموس و ماندگاری انجام نداده است و بیشتر کارهای انجام شده تبلیغاتی بوده است.

وی ادامه داد: مجموعه‌ی شهرداری در سال‌های گذشته به نیازها و ضرورت‌های مدیریت شهری توجه نکرده است و به جز مجوزهای برج سازی چیزی در کارنامه‌ی این نهاد نمی‌توان یافت. به طورمثال سال‌هاست میدان تاریخی همدان و خیابان‌های منشعب از این میدان با چالش دست‌فروشان روبه‌روست، اما شهرداری هنوز نتوانسته برای دستفروشان که جمعیت زیادی را در همدان شامل می‌شوند، چاره‌ای بیندیشد و مکانی دایمی در اختیار آنها قرار دهد، در حالی که پدیده دستفروشی با این حجم عظیم در مرکز یک شهر تاریخی که از آن به عنوان پایتخت تاریخ و تمدن یاد می‌شود، ضد اهداف گردشگرپذیری است که مدیران ارشد استان به دنبال آن هستند.

زندی در پایان اظهار کرد: معاونت فرهنگی اجتماعی شهرداری و شورای شهر همدان می‌توانند فضاهای مناسبی را به نمایشگاه‌های صنایع دستی در نزدیک‌ترین نقاط به اماکن پربازدید تاریخی و طبیعی اختصاص دهند. شهرداری نیز در یک برنامه‌ی دراز مدت می‌تواند انتظار چندین ساله تولیدکنندگان صنایع‌دستی را برآورده کند و با ایجاد بازارچه‌ی دایمی برای فروش صنایع دستی در همدان این مشکل را برای همیشه حل کند.

http://isna.ir/fa/news/93122615323/%D9%86%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%AD%D9%88%D8%B7%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%AA%D8%B4


برچسب ها: ایسنا ، محوطه های تاریخی همدان ، صنایع دستی همدان ،

هنرمندی که با حلبی یادگاری می‌سازد

روزگار فراموش شده پیرمرد «حلبی‌ساز»

حسین زندی


در طول یک قرن گذشته و با ماشینی شدن جوامع صدها حرفه و شغل و هنر دستخوش تغییر و نابودی شده و اهمیت ندادن به این حرفه‌ها روند از بین رفتن آنها را تسریع کرده است. در حالی که برخی از این مشاغل قابلیت تقویت صنایع‌دستی، گردشگری و موزه‌داری را دارند. حلبی‌سازی یکی از این موارد است که به مرور در حال فراموشی است، اما به تازگی یکی از پیشکسوتان این حرفه در همدان اقدام به بازیابی و تولید ده‌ها نمونه از این اشیا کرده تا مردم را با مشاغل و یادگارهای گذشتگان آشنا کند. محمدباقر ضرابیان متولد سال 1313 همدان است. او تا سال 1332 به شغل پدری، یعنی حلبی‌سازی مشغول بود، اما این کار را رها کرد و فروشندگی وسایل ماشین را پیش گرفت. او 56 سال از شغل حلبی‌سازی دست کشیده بود ولی سال 1390 تصمیم گرفت نمونه‌ای از اشیا و آثار حلبی که در گذشته استفاده می‌شد را بسازد و در مجموعه‌ای به میراث فرهنگی اهدا کند. او در طول دو سال توانست 110 قطعه از این ابزار و اشیا را بسازد. ویژگی کارهای ضرابیان در ظرافت آنهاست که با نمونه‌ای دیگر قابل مقایسه نیست. به همین مناسبت گفت‌وگویی با او انجام داده‌ایم که در پی می‌آید:

‌ چه چیزی شما را به سمت این کار کشاند؟
سال 1390 روزی با خودم گفتم خدایا به من کمک کن تا چند قطعه‌ از میراث قدیم بسازم تا این میراث به کلی نابود نشود چون دیگر قابل استفاده نبودند. وقتی شروع کردم تعدادی از این آثار و وسیله‌ها را ساختم مورد تایید و تشویق میراث فرهنگی قرار گرفتم و در 12 نمایشگاه شرکت کردم. سه لوح از 12 لوح تقدیری که دریافت کردم لوح برتر است و مقام اول کشور را در این رشته به دست آوردم.
‌شغل شما چه بود؟
شغل پدرم حلبی‌سازی بود و شغل من هم تا سال 1332 همین بود، اما تا سال 90 از این کار دست کشیدم چون این کار کمرنگ شده بود. در این مدت مشغول فروش قطعات ماشین بودم. اما می‌خواستم این یادگار را از خود بجا بگذارم، بنابراین 110 قطعه وسیله و ابزار حلبی ساختم و به میراث فرهنگی اهدا کردم.
‌آثاری که به میراث داده‌اید کجا قرار است نگهداری شود؟ به موزه خاصی می‌رود؟
این آثار را به میراث فرهنگی اهدا کردم که قرار است موزه‌ای درست کنند و اینها را در آنجا به نمایش بگذارند تا اینکه نسل‌های بعد متوجه شوند ما با چه وسیله‌هایی زندگی می‌کردیم.
‌کارهای شما شامل چه وسیله‌هایی است؟
وسایلی از قبیل زیرآب حمام، زیرآب حوض، چراغ فتیله‌ای و نماد آرامگاه بوعلی و... .
‌چه مدت‌زمانی را برای ساختن این قطعات صرف کردید؟
از سال 1390 تا اوایل 1392 روی این آثار کار کردم. یعنی حدود دو سال که مهم‌ترین آنها نماد آرامگاه بوعلی است که پنج ماه روی آن کار کردم و آنها را اهدا کردم به میراث فرهنگی همدان.
‌هنوز هم این کار را ادامه می‌دهید؟
فعلا نه اما امیدوارم بتوانم قطعات دیگری را هم بسازم.
‌اسامی همه قطعات و کاربردشان را نوشته‌اند؟
بله همه فهرست شده است. قرار است یک کتاب به نام چهره ماندگار همدان منتشر کنند و این آثار و کاربردشان را در آن بیاورند.
‌همه این وسایل کاربردی و قابل استفاده بوده‌اند؟
بله همه اینها را آن زمان استفاده می‌کردیم به جز چند قطعه مثل نماد آرامگاه. اما امروز اینها به صورت شیء تزئینی است. هرچند امروز هم قابل استفاده است اما با وسایل و نمونه‌های جدید، دیگر از اینها استفاده نمی‌کنند.
‌چرا کسی تمایلی به حلبی‌سازی نشان نمی‌دهد؟ و چرا حلبی‌سازخانه همدان از بین رفته است؟
گفتم که نمونه‌های جدید آمد، خریدار کم شد و این روزها هم جنس چینی اجازه فعالیت به سازندگان ایرانی را نمی‌دهد. استادکارها هم یا از دنیا رفتند یا از این کار دست کشیدند.
‌چرا شما اقدام به تولید انبوه نمی‌کنید؟
باید بگویم مشکل زیاد است. ارائه کردن سرمایه، کارگاه، سوله، ابزار آموزشی برای دانش‌آموزان و امکانات مناسب بهداشتی که کار کردن در آن جا میسر باشد، کار یک فرد نیست. باید نهاد یا اداره‌ای این وظیفه را به عهده گیرد.
‌این روزها حلبی‌سازخانه‌های همدان چه وضعیتی دارند؟
همه شده است بوتیک لباس و دیگر کسی کار نمی‌کند.
‌تا زمانی که شما فعالیت می‌کردید چه تعداد حلبی‌سازی در همدان فعال بود؟
بیش از 60، 70 کارگاه با چندین کارگر و شاگرد فعال بودند.
‌تولیدات شما در همدان فروش می‌رفت یا به جزء همدان به جاهای دیگر هم صادر می‌شد؟
اطراف همدان، روستاها و برخی شهرهای همجوار خریدار این اجناس بودند، چون مرغوب‌تر از کارهای شهرها و استان‌های دیگر بود.
‌مواد اولیه از کجا تامین شد؟
بعد از جنگ جهانی دوم یعنی شهریور 1320 که من حدود هشت سال داشتم، پدرم مغازه را ترک کرد و آمد منزل و در منزل کار می‌کرد. من هم پیش او در خانه این حرفه را آموختم. بعد از جنگ یعنی پس از سه سال به مغازه پدر رفتم و حلبی‌ساز شدم. این کار تا سال 1332 ادامه داشت اما پس از آن از این کار دست کشیدم. آن زمان نفت از روسیه و انگلیس در داخل بشکه‌های حلبی می‌آمد. نفت را خالی می‌کردند، می‌فروختند و ما حلبی‌ها را می‌خریدیم و این ابزار و وسیله‌ها را می‌ساختیم.
‌تاریخچه حلبی‌سازی به چه دوره‌ای برمی‌گردد؟
من تا جایی که اطلاع دارم به 200 سال قبل برمی‌گردد. البته همیشه مواد اولیه از خارج می‌آمد تا اینکه ورق گالوانیزه وارد شد.
‌حلبی‌سازی چه تفاوتی با آهنگری داشت؟
آهنگری مساله جدایی است که با کوره، دم و... سروکار دارد اما حلبی‌سازی ابزار دیگری دارد.
‌فرزندان شما با این حرفه آشنا هستند؟
یکی از دخترانم و پسرم پزشک هستند و یک دخترم دبیر آموزش و پرورش. کسی را ندارم که این کار را ادامه دهد.
‌آرم و نشانه‌ای که روی کارهای شما حک شده چیست؟
از جنس لاتون بوده که فلز خیلی نرمی است و با چکش و مهر سازگاری دارد و پرس می‌شود.

http://farheekhtegan.ir/fa/news/4817


فرهیختگان 28 بهمن 92

شماره 1316

روزنامه همشهری همدان 61 91


برچسب ها: روزنامه فرهیختگان ، حلبی سازی ، محمد باقر ضرابیان ، صنایع دستی همدان ، همشهری همدان ،

روزنامه تهران امروز

 

کد خبر: 136591

تاریخ خبر: ﺳﻪشنبه, 29 مرداد 1392

 http://tehrooz.com/1392/5/29/TehranEmrooz/1247/Page/14/

آموزش سفال در لالجین پاسخگوی هنرمندان نیست

آموزش؛ فوت فراموش شده كوزه‌گری در لالجین

از آنجا كه سفالگری بسیار گسترده است و پوشش دادن همه ابعاد آن مستلزم تلفیق سال‌ها تجربه در كنار مطالعات گسترده و تحقیق مستمر محققان است و از حدود توانایی افراد معمولا خارج است، بهترین راه برای بهره گیری كامل از توانایی علمی و عملی استفاده از هنرمندان سنتی و بومی در كنار محققان و تحصیلكردگان رشته‌های هنری است. اگرچه تا به حال آموزش در این زمینه به صورتی سطحی و رفع تكلیفی اعمال شده است، اما می‌توان با برنامه‌ریزی دقیق در این زمینه به نتایج خوبی رسید. در سال‌های گذشته فارغ‌التحصیلان زیادی در رشته صن

 

حسین زندی - همدان: سفال وسفالگری در همدان به‌‌ویژه لالجین شهر سفال مشكلات متعددی دارد. چرا كه برای توسعه صحیح صنعت سفال در همدان، علاوه بر حمایت نهادهای دولتی، آگاهی مردم، آموزش سفالگران، تولیدكنندگان و حتی فروشندگان مسئله‌ای مهم وضروری به نظر می‌رسد. اكنون، شیوه‌های سنتی آموزش با ابزار و فن‌آوری فعلی همخوانی ندارد و دانشگاه علمی- كاربردی شهر هم نتوانسته موفقیت چندانی در آموزش به‌دست آورد. از سوی دیگر شیوه آموزشی آموزشگاه‌های خصوصی هم پاسخگوی سفالگران شهر لالجین نیست و به نظر می‌رسد كه فقط گاهی برای رفع تكلیف خود را نشان دهد. از این رو،د برای رشد و نجات سفالگری لالجین تغییر وتحول در امر آموزش بسیار ضروری به نظر می‌رسد.

ظلم به آموزش سفالگری

«مهدی كریمی‌منسوب» مدرس دانشگاه و كارشناس سفال در پاسخ به این سوال كه چه نهادهایی رسالت و وظیفه آموزش سفالگری در همدان را به عهده دارند، گفت: به‌رغم اینكه سفال و سفالگری از صنایع دستی این استان است و لالجین پایتخت همیشگی سفال كشور محسوب می‌شود، باید بیش از این مورد توجه مسئولان استان همدان قرار می‌گرفت. اما این صنعت به‌ویژه در زمینه آموزش بسیار مظلوم واقع شده است و فقط به چند مورد بسیار محدود در حد طرح‌های آموزشی اداره صنایع دستی و گردشگری میراث فرهنگی محدود شده است. براین اساس بیشتر علاقه‌مندان به صورت موردی و خصوصی به افراد شاغل در این رشته كه گاهی ضعف‌هایی هم در امر آموزش دارند مراجعه می‌كنند. در شهرستان لالجین نیز از گذشته مركزی وجود دارد كه امروزه با عنوان دانشگاه علمی - كاربردی سفال و صنایع دستی لالجین شناخته می‌شود. این مركز در گذشته محركی بسیار مفید در آموزش فرزندان لالجین و همچنین علاقه‌مندان سفال و سفالگری از همه نقاط ایران بود. اما امروزه فعالیتی بسیار كمرنگ دارد و رشته سفالگری كه محور فعالیت این دانشگاه در گذشته بود و از اهداف اصلی فعالیت این مركز به شمار می‌رفت، از رشته‌های آن حذف شد. در دانشگاه‌های استان نیز متاسفانه دانشگاه دیگری متولی این رشته نیست.

موفقیت آموزش‌های خصوصی

كریمی درمورد تفاوت‌های شیوه‌های آموزشی در آموزشگاه‌های خصوصی نسبت به دانشگاه علمی- كاربردی گفت: از آنجاكه هنر، امری ذاتی است و مربوط به علاقه درونی فرد است، افراد پیگیر و علاقه‌مند ولو اینكه به صورت آكادمیك نیز آموزش ندیده باشند، می‌توانند موفقیت‌های چشمگیری داشته باشند؛ در نتیجه آموزش خصوصی گاهی جواب بهتری گرفته است و افراد علاقه‌مند را به خود جذب می‌كند. این افراد الزاما در پی كسب مدرك آكادمیك نیستند، اما كاش مراكز علمی - كاربردی قوی‌تر بودند كه در این صورت موجب پرورش نیروهایی كارآمد می‌شدند. متاسفانه اندیشه حاكم بر دانشگاه‌های علمی- كاربردی بازده خوبی ندارد، چرا كه از لحاظ سطح علمی قابل مقایسه با هنرستان‌ها و مراكز آموزش متوسطه نیست و از لحاظ علمی- كاربردی نیز بسیار دور از هدفگذاری‌های كاربردی واقعی است و كمتر فارغ‌التحصیلی به صورت عملی از آموخته‌های خود بهره می‌برد.

سیاست‌های اشتباه در دانشگاه علمی- كاربردی لالجین

این كارشناس افزود: دانشگاه علمی -كاربردی لالجین در سال‌های 84-90 رشته‌های هنر سفالگری، سرامیك، خط تولید سرامیك، شیشه و تعدادی دیگر رشته مرتبط با هنر سفال و سرامیك را ارائه می‌كرد و برای آنها دانشجو می‌گرفت، اما كم‌كم با اعمال سیاست‌های اشتباه جای خود را به رشته‌های غیرمرتبط مانند معماری دادند. این دانشگاه اكنون فضایی راكد و بی‌تحرك دارد كه نیاز به توجه مسئولان و تغییر رویكرد و نگاه آنها دارد. «حمید زندی» كارشناس مواد و مدرس دانشگاه در مورد تعداد فارغ التحصیلان این رشته می‌گوید: ارائه آمار دقیق قاعدتا مستلزم استعلام از مسئولان مربوطه است، اما در سال‌های حضور بنده در این مركز فراز و نشیب‌هایی در جذب دانشجو و رونق گرفتن دانشگاه اتفاق افتاد كه مربوط به مدیریت افراد مختلف و حضور افراد مفیدی بود كه اتفاقا موفقیت آنها به دلیل مربوط بودن رشته تخصصی و زمینه مدیریتی ایشان بود ولی به دلیل تغییرات گزینشی اعمال شده شاهد پسرفت در جذب دانشجو بودیم. این مدرس دانشگاه با بیان اینكه در ارتباط نزدیكی كه با سفالگران لالجین دارم علاقه‌مندی هنرمندان جوان به آموزش كاملا محسوس است، تاكید كرد: مدیریت هدفمند در زمینه آموزش هنرجویان قطعا باعث پیشرفت این هنر- صنعت خواهد بود. این كار مستلزم شناخت ابعاد آن و افراد متخصص است. امروز در زمینه تدریس آكادمیك دیگر كمبودی از لحاظ مدرس نداریم، به شرطی كه مدیران تصمیم گیرنده حداقل اشراف لازم را داشته باشند. كریمی ضمن اشاره به تاثیر تاسیس دانشگاه در لالجین در شیوه سفالگری و نوآوری در این صنعت، گفت: وجود این مركز زمانی موجب جذب فرزندان لالجین بود و تكنیك‌های نو را به آنها آموزش می‌داد و تغییراتی در سبك‌های هنری صورت می‌گرفت كه بسیار مفید بود. اگر سیاستگذاری‌ها به نوعی باشد كه به جای حذف رشته‌های مرتبط، به اشاعه آنها بپردازند، می‌تواند ‌تاثیر بسزایی اگرچه به آهستگی ولی مستدام و مفید در پیشرفت این هنر داشته باشد.

استفاده از هنرمندان بومی در كنارمحققان

وی تصریح كرد: از آنجا كه سفالگری بسیار گسترده است و پوشش دادن همه ابعاد آن مستلزم تلفیق سال‌ها تجربه در كنار مطالعات گسترده و تحقیق مستمر محققان است و از حدود توانایی افراد معمولا خارج است، بهترین راه برای بهره گیری كامل از توانایی علمی و عملی استفاده از هنرمندان سنتی و بومی در كنار محققان و تحصیلكردگان رشته‌های هنری است. اگرچه تا به حال آموزش در این زمینه به صورتی سطحی و رفع تكلیفی اعمال شده است، اما می‌توان با برنامه‌ریزی دقیق در این زمینه به نتایج خوبی رسید. در سال‌های گذشته فارغ التحصیلان زیادی در رشته صنایع دستی در همدان داشتیم كه بنده نیز عضوی از همین مجموعه بزرگ هستم. همچنین هنرمندان كهنه كار مجرب سنتی بسیاری دراین زمینه وجود دارند كه با تلفیق این دو دسته با هم، می‌توان به نتایج خوبی رسید. نكته دیگر اینكه ناآگاهی در این زمینه آن هم در سازمان متولی آن اغماض پذیر نیست و تا زمانی كه مسئولان و متولیان هنر مجموعه استان را به خوبی شناسایی نكنند و به شناسایی سطحی اكتفا كنند آموزش پیشرفت مناسبی نخواهد داشت.

به هر حال سفال لالجین از معروف‌ترین سفال‌‌های ایران است كه از ویژگی خاصی نسبت به دیگر سفال‌‌های كشور برخوردار است. اما به‌رغم منحصربه‌فرد بودن این نوع سفال، به دلیل مشكلات مبتلا به سفالگران و بی‌توجهی نسبت به جایگاه این هنر ارزشمند و موفق نبودن آموزش‌ها در این مسیر شاید دور نباشد روزی كه نام آن در فهرست رشته‌های در معرض خطر و منسوخ شدن قرار گیرد.آموزش و توسعه این هنر ارزشمند و تاریخی علاوه بر حفظ پیشینه و تاریخ كشور، می‌تواند باعث رونق بخشی از صنعت گردشگری شود كه مربوط به صنایع‌دستی است. از سوی دیگر توسعه این صنعت و هنر منحصر به فرد می‌تواند باعث ایجاد اشتغال و حل مشكل بیكاری در استان همدان شود و ضمن حفظ یادگار نیاكان ارجمند و هنرمند این دیار،‌یادگاری ارزشمند برای آیندگان باشد. ضمن توسعه آموزش‌ها، تبلیغات و اطلاع‌رسانی،‌استفاده از نظرات استادان بنام و بازماندگان عصر گذشته این هنر و صنعت، تشكیل بازارچه‌های فروش، برگزاری جشنواره‌ها با همكاری دیگر استان‌های دارای این صنعت، تشكیل كمیته‌های تخصصی و هنری و سرمایه‌گذاری بیشتر در بخش صادرات این محصول می‌تواند راهگشا باشد.

 

روزنامه تهران امروز


برچسب ها: آموزش سفالگری لالجین ، صنایع دستی همدان ، سفال و سفالگری ، لالجین ، کوزه گری ،

دبیر پژوهشی انجمن ایرانشناسی کهن دژ گفت: ورود کالاهای خارجی و سیاست گذاری‌های اشتباه عامل اصلی مشکلات موجود در حوزه صنایع است.

۱۳۹۰ دوشنبه ۲۳ خرداد ساعت 12:44

حسین زندی در گفت‌وگو با خبرنگار اجتماعی برنا با بیان این که مهم‌ترین صنعت استان همدان سفال لاله جین است، گفت: سفال لاله جین با مشکلات بسیاری روبروست کارگاه ها در بافت اصلی شهر ها قرار دارند و کم کم تبدیل به فروشگاه می شوند.

وی ادامه داد: در کارگاه های سفال به دلیل نامرغوب بودن مواد اولیه ضایعات زیادی وجود دارد و این ضایعات در اطراف شهرها ریخته می شود که خود مشکل مهمی است.
 
زندی گفت: ورود بی رویه کالاهای خارجی و چینی هم یکی دیگر از معضلات صنایع دستی است. این کالا ارزان تر از محصولات داخلی به دست فروشنده و مصرف کننده می رسند و اگرچه کیفیت آن ها هم کمتر است، اما به دلیل ارزان قیمت بودن مردم استقبال بیشتری از آن ها می کنند، چون همه به فکر سود کوتاه مدت هستند.
 
وی درباره اجرای قانون جلوگیری از فروش محصولات خارجی در اماکن تاریخی گفت: متاسفانه این قانون چندان اجرا نمی شود و ما همچنان در اماکن تاریخی همدان شاهد فروش محصولات خارجی هستیم.

وی ادامه داد: قانون تصویب می شود اما چون تعامل دستگاه ها با یکدیگر خوب نیست و سازمان میراث فرهنگی هم قدرت اجرایی ندارد، در عمل به درستی اجرا نمی شود.

وی با بیان این که بازار فروش فرش در استان همدان از بین رفته است، گفت: فروش و عرضه باید در دست بخش خصوصی باشد، این در حالی است که سازمان میراث فرهنگی به جای این که فقط نقش حمایتی داشته باشد، متولی فروش شده و این امر باعث از بین رفتن رقابت می شود.

زندی گفت: شهری مانند همدان که جمعیت آن روز به روز در حال افزایش است، نیاز به بازارهای جدید دارد. این در حالی است که چنین مکان هایی در نظر گرفته نشده است و ما شاهد تبدیل شدن بازارهای سنتی به بازارهای روز هستیم.

وی ادامه داد: در گذشته کاروانسراها و راسته های بازارها پر از محصولات صنایع دستی و دارقالی و غیره بود، اما امروز بیشتر آن ها از بین رفته و جای خود را به انبار داده اند.

دبیر پژوهشی انجمن ایرانشناسی کهن دژ گفت: در برخی موارد گردشگری میراث فرهنگی، صنایع دستی و محیط زیست را تحت الشعاع قرار می دهد و حتی به آن ها آسیب می رساند.

وی با بیان این که ورود بی رویه گردشگر به منطقه و روستای خاص باعث تخریب می شود، گفت: به طور مثال میراث فرهنگی، روستای ورکانه در همدان را مرمت کرد و این جا به یک روستای گردشگری تبدیل شد. اما روستاییان در این زمینه هیچ آموزشی ندیدند و امروز ورکانه محل فروش چیپس و پفک و غیره است و این امر هویت روستا را تحت تاثیر قرار می دهد و کم کم محصولات محلی و صنایع دستی آن ها از بین می رود.

وی با اشاره به این که منافع دراز مدت روستاییان باید با منافع گردشگری پیوند داده شود، گفت: با برنامه ریزی و آموزش، روستاییان می توانستند در این روستا محصولات و غذاهای محلی و صنایع دستی بفروشند تا هم روستاییان درآمدی داشته باشند و هم از صنایع دستی و محصولات محلی حمایت شود.

 

 

http://62.193.12.134/Pages/News-56733.aspx


برچسب ها: صنایع دستی گردشگری ، صنایع دستی همدان ، لالجین ،

 

 

 

 

تغییر کاربری بازار‌ تاریخی همدان، صنایع‌دستی را به محاق برده است

کلونی تره‌باری‌ها و قیرفروشان در بازار صنایع دستی!

 

                                     http://chn.ir/NSite/FullStory/News/?Id=105918&Serv=3&SGr=7

 

 

تغییر کاربری بخش‌های بازار سنتی و تاریخی همدان درحالی بسیاری از رشته‌های اصیل صنایع‌دستی را به حاشیه راند که گفته می‌شود بازار فرش همدان به میدان تره‌بار، دباغ‌خانه به قیرفروشی و مصالح ساختمانی و بازار خامه‌فروشان به انبار فروش برنج پاکستانی تبدیل شده است.

 

 

خبرگزاری میراث‌فرهنگی ـ گروه صنایع‌دستی ـ فعالان میراث‌فرهنگی و صنایع‌دستی همدان با اعتراض به تغییر کاربری‌ بخش‌های عمده‌ای از بازار‌ تاریخی همدان به فرآورده‌ و اجناس چینی جدید خواستار احیاء بازار‌ و رشته‌های صنایع‌دستی شده‌اند. به‌اعتقاد آن‌ها، هم‌اکنون در برخی از سراهای بازار همدان بیش از  2 یا 3 مغازه فرش باقی‌نمانده، فرش‌هایی که دیگر دستبافت نیستند و غالب آن‌ها را فرش‌های ماشینی تشکیل داده است.

 

«حسین زندی» فعال میراث‌فرهنگی با انتقاد به بازارچه‌های فصلی همدان و اینکه هم‌اکنون این شهرستان نیاز به بازارچه دائمی صنایع‌دستی دارد به خبرگزاری میراث‌فرهنگی گفت: درحال‌حاضر در شهرستان همدان حتی یک بازارچه دائمی صنایع‌دستی وجود ندارد. این‌درحالی است که برخی از تولیدکنندگان ناگزیر هستند کالاهای خود را در بازارچه‌های فصلی و کوتاه‌مدت و در ازای پرداخت مبلغ یک میلیون تومان به نمایش بگذارند.

 

این فعال میراث‌فرهنگی اعتقاد دارد، درحال‌حاضر یکی از مشکلات تولیدکنندگان خانگی نبود فضای مناسب و دائمی برای فروش تولیداتشان است. بازارچه‌های فصلی هم به‌مدت یک هفته یا 15 روز برگزار می‌شود که آن‌هم رایگان نبوده و دغدغه‌ فروش را برای هنرمندان به‌دنبال دارد.

 

این درحالی است که همدان در گذشته به‌دلیل قرار داشتن در موقعیت جغرافیایی مناسب مرکزی برای مراسلات تجاری محسوب می‌شده، فرآورده‌های مربوط به فرش بازاری جداگانه داشتند و دستبافته‌هایی چون گلیم و جاجیم و حتی لبا‌س‌های پشمی به‌صورت گسترده به‌فروش می‌رسید.

 

اما حالا فعالان میراث‌فرهنگی اعتقاد دارند، مدیریت نادرستی که در این سالها در پیش گرفته شده بازار همدان را دچار چالش جدی کرده‌ است. زندی می‌گوید: سازمان میراث‌فرهنگی به‌دلیل آنکه نتوانسته از بافت قدیم بازار حفاظت کند اولین مقصر شمرده می‌شود و شهرداری که در این سالها اجازه ساخت و ساز را داده و اتحادیه اصناف که به مشاغل جدید مجوز داده دیگر مقصران این اتفاق محسوب می‌شوند.

 

 

هم‌اکنون بازار فرش همدان به سبزه‌میدان و تره‌بار، دباغ‌خانه به قیرفروشی و مصالح ساختمانی و بازار خامه فروشان به انبار فروش برنج خارجی تبدل شده است. و غالب کاروانسراهای قدیم که محل صادرات کالاهی سنتی بوده تبدیل به انبار جنس چینی و کالاهای جدید شده است.

 

زندی می‌افزاید:پیشنهاد ما اینست که بازارچه‌های جدید میوه فروشی و مصالح ساختمانی را می‌توان به محله‌ها و شهرک‌های جدید انتقال داد تا  به‌صورت بازارچه‌های محلی اشتغالزایی کنند. در اینصورت کالاهای صنایع‌دستی هم به بازار قدیم و جایگاه اصلی خود باز می‌گردند و حتی دیگر نیاز به بازارچه‌های فصلی و کوتاه مدت در مکان‌هایی چون باباطاهر و آرامگاه بوعلی نیست. چراکه این بنا با احداث بازارچه‌ها و حجم ورودی بازدیدکنندگان و نصب تجهیزات آسیب‌های بسیاری متحمل شده‌اند

 

 


برچسب ها: صنایع دستی گردشگری ، صنایع دستی همدان ، بازار سنتی ، فرش همدان ،

روزنامه تهران امروز

http://www.tehrooz.com/1392/4/20/TehranEmrooz/1216/Page/15/TehranEmrooz_1216_15.pdf

 

 

کد خبر: 133624

تاریخ خبر: پنجشنبه, 20 تیر 1392

 

مدیریت و برنامه‌ریزی نادرست اصلی‌ترین عامل بروز مشكلات است

فرش دستباف همدان، هنری كه باید زنده بماند

زندی، كارشناس فرهنگی: مهم‌ترین مسئله مدیریت و برنامه‌ریزی نادرست است كه از نوع نگرش برنامه‌ریزان ناشی می‌شود و به نظر می‌رسد  نگاه درستی به هنر و صنعت این مرز و بوم ندارند. در سایه همین نگرش بازارهای سنتی كه به شكل‌گیری ساختار و هویت شهری پیوند دارد یك به یك از بین می‌رود؛ دباغ‌خانه قدیمی شهر همدان به دلایل بهداشتی به خارج از شهر انتقال یافت (كه حركت درستی بود) اما این بازار می‌توانست به محل فروش فرآورده‌های همین صنعت و صنایع چرم تبدیل شود، اما امروز شاهد هستیم كه به جای آن مصالح فروشی دایر شده

 

همدان- فاطمه كاظمی: فرشبافی در استان همدان پیشینه طولانی دارد. قالی اصیل و قدیمی استان همدان در قلمرو فرش ایرانی به دلیل ویژگی‌هایی از جمله نوع مواد اولیه، فن بافندگی، شیوه‌های نقش‌پردازی و ابعاد با سبك روستایی‌باف شناخته می‌شود. تعداد روستاهای دارای بافندگی و گوناگونی نمونه‌ها به اندازه‌ای است كه می‌توان استان همدان را دارای بیشترین مراكز بافت روستایی در ایران و جهان به شمار آورد. البته بافته‌های عشایری كردی و افشاری نیز در بعضی از نواحی این استان مرسوم بوده است. ویژگیهای عمومی قالی روستایی همدان، داشتن گره متقارن، ضخامت و سنگینی، پرز بلند، رج‌شمار 15 تا 25 و بافت تخت و گاه نیم لول با یك پود است. در سال‌های اخیر به دلیل مسائل مختلفی كه برای صنایع‌دستی كشور پیش‌آمده، اغلب صنایع‌دستی حال و روز خوشی ندارند و اگر به داد آنها نرسیم،‌دیری نمی‌پاید كه فقط به گذشته آنها افتخار كنیم.

ویژگی‌های فرش همدان

یكی از فعالان عرصه فرش همدان درباره ویژگی‌های فرش همدان به تهران امروز گفت: شهر همدان یكی از مراكز اصلی تجارت فرش در منطقه غرب ایران بوده و بسیاری از فرش‌های مركز و غرب ایران به‌ویژه بافته‌های نواحی مختلف استان همدان از این شهر روانه كشورهای عربی و اروپایی می‌شد.

«میثم خلجی» افزود: قالیبافی همدان تا پیش از قرن 14 هجری (20 میلادی) متمركز در روستاهای اطراف شهر بود. در جریان تحولات فرش ایران اوایل قرن 20 میلادی قالیبافی در شهر همدان با سبك شهری‌باف هم بنیان گذاشته شد كه با نقشه‌های از پیش تهیه شده مناسب با اندازه‌های متداول فرش سایر مناطق شهری‌بافت و همچنین اندازه‌های سفارشی و با شیوه لول و دو پود بافته می‌شود. رنگ قهوه‌ای متمایل به شتری برای زمینه فرش در همدان كاربرد زیادی دارد. وی افزود: رنگ‌های دیگری از جمله قرمز دوغی، لاكی قرمز دانه، لاكی گلخاری، لاكی روناسی، آبی، سبز روشن و سیر زردی طلایی، نارنجی، سرمه‌ای، آبی سیر و روشن در فرش استان همدان رونق داشته است.

روستاهای انجلاس، برچلو، بیوك‌آباد، زاغه و تاج آباد از جمله مشهورترین نواحی بافندگی در اطراف شهر همدان بوده است و همچنان نقشه‌ها، اندازه‌ها و شیوه بافت آنها دارای شهرت است. گره مرسوم و غالب، متقارن بوده و قالی‌ها روی دارهای عمودی و ثابت بافته می‌شوند. شیرازه در قالی‌های همدان همزمان با بافت پیچیده می‌شود و پرداخت و روگیریی قالی‌های شهری معمولا پس از بافت انجام می‌پذیرد. همدان از جمله نقاط مشهوری است كه از دیرباز رنگ قرمز دانه‌ای و لاكی گلخاری را استفاده می‌كرده و همچنان نیز متداول است.

فرش در شهرستان‌های استان

ملایر: ملایر و روستاهای اطراف آن شامل حسین‌آباد، ازندریان، كسب و ننج، جوزان مانیزان و میشن و... از جمله مناطق معروف در قالیبافی است. شهرت قالی جوزان در بازار فرش به خاطر رنگ‌های پرجلا و طرح‌های خوش‌نقش و پردوام آن است.

كبودرآهنگ: بافت قالی در این شهرستان و مناطق روستایی آن از جمله داقداق آباد و مهربان و قهورد و...صورت می‌گیرد. قالی مهربان از دو گروه ترك نشین و كردنشین تاثیر گرفته و قالی مناطق كرد نشین متاثر از قالی بیجار، دارای بافت محكم و بیشتر دو پود است اما قالی مناطق دیگر مهربان بیشتر درشت بافت و یك پود است.

اسدآباد: فرش اصیل منطقه اسدآباد بیشتر از نوع محلی و یك پود بوده و با قلاب بافته می‌شود. غالب نقش‌ها ماهی درهم (هراتی) با طرح لچك و ترنج یا بدون ترنج با رج‌شمار پایین و زمینه قرمز است. مهم‌ترین روستاهای قالیباف این شهر عبارتند از طویلان علیا و سفلی و جعفرآباد كه بیشتر آنها نیز ذهنی‌باف و بیشتر در ابعاد دوذرعی، ذرع و نیم و ذرع و چارك و به ندرت 3در2 است.

تویسركان قالیچه‌های این منطقه درشت بافت و دارای پرز بلند هستند و در بیشتر موارد یك پود ضخیم دارند. بافت در این منطقه با دست بوده و در بافت آن از گره تركی استفاده می‌شود. نقشه‌های معروف این شهرستان آقاصادقی و مالیچه است.

نهاوند: در این منطقه از هر دو گره تركی و فارسی استفاده می‌شود فرش‌های اصیل آن یك پود، ضخیم و از پرز بلند برخوردارند. طی سالیان اخیر دو پوده بافی نیز رواج یافته

است ابعاد فرش‌های تولیدی در نهاوند ذرع و نیم، دو ذرعی و كناره است. نقشه‌های عشوند – گل حیدر – سالاری از طرح‌های معروف این شهرستان است.

طی سالیان اخیر بافت فرش ریزباف و ابریشمین در نقاطی از استان از جمله شهرستان‌های رزن و كبودرآهنگ رونق یافته و تجاری از استان‌های قم، آذربایجانی‌های شرقی و غربی در گسترش این نوع بافت در مناطق مذكور نقش داشته‌اند.

قدمتی به طول تاریخ

یك كارشناس فرهنگی نیز در این زمینه به تهران امروز گفت: پیشینه قالی و قالی‌بافی در ایران به قدمت تاریخ پر افتخار آن است و در طول تاریخ بر اهمیت و زیبایی آن افزوده شده است. فرش همدان نیز مانند دیگر مناطق كشور از ویژگی‌های خاصی برخوردار است كه ریشه درخصوصیات فرهنگی ساكنان منطقه دارد.

«حسین زندی» افزود: فرش حتی در دیگر صنایع‌دستی مانند گلیم، جاجیم، جوراب و دستكش نیز تاثیر گذاشته و نقشه‌های این اقلام از فرش گرفته شده است. بیشتر نام‌گذاری‌ها كه به صورت شناسنامه فرش است با توجه به نام روستا و شهری كه قالی در آن بافته شده صورت گرفته است مانند فرش درگزین، مهربان، انجلاس، فس، اسدآباد، گنده جین، ملایر، كبودرآهنگ كه هر یك دارای تفاوت‌ها و ویژگی‌هایی در نقش، طرح و اندازه است.

صنعت فرش همدان روبه نابودی

وی درباره تاریخ بازار فرش همدان نیز گفت: بازار فرش همدان از قرن‌های گذشته مركز مبادله و دادوستد بازرگانان داخلی و خارجی و قالی‌بافان دیگر شهرهای همجوار مانند زنجان، كرمانشاه و سنندج بوده و محصولات مرتبط با فرش مانند خامه، رنگ، نقشه، دارقالی و ابزار قالی‌بافی در راسته بازارها، سراها و تیمچه‌های گوناگون خرید و فروش می‌شده است و هزاران نفر در مشاغل مرتبط با این صنعت از دامداری تا رفوگری، چله‌كشی، مقراض‌كاری و كارگاه‌های متعدد قالی‌بافی فعالیت می‌كردند. زندی افزود: اما امروز با غفلت مدیران و نبود حمایت صحیح، صنعت فرش همدان در حال نابودی است.تولیدات بی‌رویه فرش ماشینی، پایین آوردن سطح سلیقه مردم در سایه تبلیغات مفرط رسانه‌ها به‌ویژه تلویزیون، مهاجرت و به هم‌ریختگی بافت جمعیتی و رشد شهرنشینی كشور، در دسترس نبودن فرش دستباف، ضعف در بازاریابی جهانی تا جایی‌كه فرش هندی و پاكستانی جای فرش دستباف ایرانی را می‌گیرد باعث شده صنایع‌دستی كشور بخصوص فرش كم‌كم نه تنها از زندگی مردم بلكه از حافظه مردم نیز حذف شود.

نبود نگاه درست به هنر

زندی، كارشناسی فرهنگی در ادامه گفت: مهم‌ترین مسئله مدیریت و برنامه‌ریزی نادرست است كه از نوع نگرش برنامه‌ریزان ناشی می‌شود و به نظر می‌رسد نگاه درستی به هنر و صنعت این مرز و بوم ندارند. در سایه همین نگرش بازارهای سنتی كه به شكل‌گیری ساختار و هویت شهری پیوند دارد یك به یك از بین می‌رود؛ دباغ‌خانه قدیمی شهر همدان به دلایل بهداشتی به خارج از شهر انتقال یافت (كه حركت درستی بود) اما این بازار می‌توانست به محل فروش فرآورده‌های همین صنعت و صنایع چرم تبدیل شود، اما امروز شاهد هستیم كه به جای آن مصالح فروشی دایر شده و اگرچه از بوی آزاردهنده دباغی خبری نیست، اما آسیب آلودگی فروشگاه‌های گچ وسیمان كمتر از گذشته نیست. همچنین بخش بزرگی از بازار فرش و فرآورده‌های فرش كه روزی هر یك دارای هویت خاصی بوده تغییر كاربری پیدا كرده است.وی افزود: بازار خامه‌فروشان به مركز فروش برنج پاكستانی تبدیل شده و كارگاه‌های دارقالی به انبار اجناس چینی مبدل شده است و بازار سرگذر كه روزی پررونق‌ترین و بزرگ‌ترین بازار فرش غرب كشور بود امروز جایگزین سبزه‌میدان شده و در آن بادنجان و هویج فروشی دایر شده است و تره‌بار شهر را تامین می‌كند. درحالی كه با تاسیس بازارهای محلی در دیگر نقاط شهر هم می‌توان بازارهای قدیمی را حفظ كرد و هم از بار ترافیكی مركز شهربه‌ویژه اطراف بازار كاست. زندی در ادامه گفت: موارد گوناگون دیگری بر این وضعیت دامن زده است. آسیبی كه به صنعت فرش از طریق تغیر نقشه بومی وارد شده از جمله این موارد است. به‌طور مثال برخی شركت‌ها نقشه‌های تبریز و كرمان را ترویج می‌كنند و بافندگان در روستاهای همدان به ناچار به این مسئله تن می‌دهند. نقوشی كه با نقشه‌های اصیل همدانی همخوانی ندارد و نتیجه‌اش جز نابودی فرش همدان نیست. افزون بر تغییر نقوش از مواد اولیه بومی نیز استفاده نمی‌شود.

نقشه‌های همدان ثبت ملی شوند

یكی از راه‌هایی كه می‌توان از نقشه قالی یا تغییر اقلیم نقشه‌ها جلوگیری كرد ثبت ملی نقشه‌ها و نقش قالی‌های هر منطقه به نام محل بافت آن است.

زندی در این باره گفت: مورد دیگر این است كه افزون بر تغییر نقوش از مواد اولیه بومی استفاده نمی‌شود. مثلا در روستاهای همدان بافت قالی ابریشم در گذشته كمتر مشاهده شده است. اما امروز توسط شركت‌های یاد شده مواد اولیه ابریشمی در اختیار بافندگان قرار می‌گیرد و نظارتی بر این مشكلات وجود ندارد. با بحران‌های پیش‌آمده در حوزه صنایع‌دستی كشور اگر حمایت صحیح از این صنعت صورت نگیرد یا باید فراموش كنیم هنر و صنعتی داریم یا مانند موارد دیگر به گذشته این صنایع افتخار كنیم.

 

روزنامه تهران امروز


برچسب ها: فرش ، قالی بافی ، میراث فرهنگی گردشگری ، صنایع دستی همدان ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Mobile Traffic | سایت سوالات