سه شنبه 12 شهریور 1392

میراث بدیع بلعیده می شود

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :روزنامه ها ،میراث فرهنگی ،زیست بوم ،

 

میراث بدیع همدان بلعیده می شود

 

http://www.bidargarnews.com/?i=1&safhe=20

بیدارگر/شماره19/سال اول 6شهریور 92

بیدارگر- مهدی طاهری: هوای گرم، کم آبی و ازدحام جمعیتی که شب‌های تابستان برای گذراندن چند ساعت در حاشیه خیابان‌ها و روی سنگفرش جاده گنجنامه به دنبال جایی برای پارک خودروی خود می‌گردند، به ظاهر مشکلی است که عده‌ای ریشه‌اش را در همین چندسال اخیر می‌بینند.

مردم ما عادت ندارد مشکلات خود را ریشه یابی کند و هنگام ارتکاب هر عملی به عاقبت آن بی توجه است، اما دیری نمی‌گذرد تا با درافتادن به دامن برخی معضلات به فکر راه حل می‌افتد، غافل از آنکه دیر شده و کار از کار گذشته.

شاید اگر امروز کسی بگوید که ریشه همه مشکلات و گرفتاری‌های همدان در نابودی باغ‌ها و خشکاندن چشمه‌ها و افزایش بی رویه ساخت و ساز در نوار سبز شهر است، عده‌ای آن را چندان مربوط به موضوع ندانند.

اما پر واضح است که همه گرفتاری‌های امروز ما ریشه در بی توجهی و اهمال و کم کاری مدیرانی دارد که برای درآمد بیشتر و سودآوری سرشار، چشم بر واقعیت دوختند و صدای دوستداران محیط زیست را نشنیدند و به استناد قوانینی که توسط مدیرانی دیگر از جنس خودشان نوشته شده، راه را برای زمین خواران، سودجویان و دشمنان طبیعت آنچنان هموار کردند که امروز گرفتاری‌های بیشماری به مردم تحمیل شده و نسل آینده جز نفرین و آه و ناله برای ما چیز دیگری به آمرزش نخواهد فرستاد!

سخن از قطع اشجار و نابودی آخرین باغات همدان است که طی سال‌های اخیر از تیغ برج سازان و بساز و بفروش‌ها گریخته و در سایه مقاومت و دلسوزی چند مستاجر و انسان وفادار به مواریث گذشته، محفوظ مانده شاید آخرین نفس‌های این نسل به شماره نیفتد و اندکی هوای پاک و سالم به درون ریه‌هایی بخزد که از فرط دود بنزین‌های غیراستاندارد، آلودگی کارخانجات از رده خارج شده و ریزگردهای مهاجر از کشور همسایه به سرطان مبتلا شده‌اند!

سخن از مرگ آخرین بازمانده‌های بهشت است که در این سال‌ها نسلشان ورافتاده و سلاله‌شان به دست انسان آزمند و زیاده خواه ریشه کن شده.

سخن از بر زمین افتادن بی زبان‌ترین مخلوق خداست که اگر حنجره‌ای برای فریاد داشت، گوش فلک را کر می‌کرد!

 

مزایده باغ‌های تاریخی

از اسفندماه گذشته سرانجام حرص و طمعی که از زمین‌های بایر و برج‌های مرکز شهر سیراب نشده بود، به جان باغ بدیع‌الحکما و ذوالریاستین افتاد و با اعلام مزایده «فروش ویژه املاک» بدون مهر و امضای مشخص! این باغ چند صد ساله با تیغ اره‌های خشن آشنا شد.

بلایی که سی سال است به جان باغ‌ها و درختان همدان افتاده و ده‌ها هکتار از بهترین زمین‌های شهر را به برج و ساختمان‌های بلندمرتبه تبدیل کرده، این بار به دامن تنها بازمانده طبیعت افتاد و بی آنکه کسی پاسخگو باشد، یکی از بی نظیرترین و زیباترین چشم اندازهای طبیعت همدان را در آستانه نابودی قرار داد.

 

باغ بدیع الحکماء کجاست؟

این باغ که تقریبا 62 هزار متر وسعت دارد، بیش از 5 هزار اصله درخت میوه و یکهزار درختانی از جمله چنار، صنوبر و بید داشته و چشمه‌ای بسیار پرآب آن را مشروب می‌ساخته که در دل زمین از قناتی با چهار مسیر منشعب می‌شود که گویا تا روستای دره مرادبیک ادامه داشته است.

باغ بدیع از جاده دره مراد بیک نزدیک برج تندیس فعلی شروع شده و تا منطقه پردیس امتداد دارد که در نهایت به باغ ذوالریاستین (و بعدها باغ دکتر ارفع) ختم می‌شود.

مجموعه چند ده هکتاری که هنوز بوی خوش روزگار وصال را با خود دارد.

 

میزبان بزرگان ایران زمین

حسین زندی فعال محیط زیستی و یکی از علاقمندان به تاریخ طبیعی همدان می‌گوید: این باغ محل تردد و اتراق بزرگ مردانی همچون تاگور(شاعر هندی)، ظهیرالدوله، وحید دستگردی، عبدالحسین سپنتا، میرزاده عشقی، احمد کسروی و نیما یوشیج بوده است که هرکدام در دوره خود برای گذراندن تابستانی آسوده به این شهر آمده و میهمان خاندان بدیع بوده‌اند.

وی درباره ساختمان و بنای این باغ می‌گوید: دو عمارت دراین مجموعه وجود داشته که یکی از آنها تخریب شده و پلان آن در دست طراحی است و دیگری که باقی مانده محل زندگی باغبان است و در آن آثار و لوازم طبابت دکتر بدیع موجود است.

از او درباره شخصیت بدیع پرسیدیم که زندی چنین پاسخ داد: بدیع الحکما پزشک معتمد مردم و روحانیت بوده و شخصیتی فرهیخته و دلسوز فرهنگ به شمار می‌رفته که در زمان خود درآمد حاصل از اراضی چند روستا را برای سلامت و بهداشت مردم هزینه می‌کرده است. هنگامی که آمریکایی‌ها به همدان می‌آیند و بیمارستانی در این شهر می‌سازند، برای سکونت خود با بدیع مشورت می‌کنند که وی آنها را در این باغ ساکن می‌کند و این عمارت باقیمانده همان ساختمانی است که آمریکایی‌ها در آن می‌سازند. این ساختمان که در فهرست آثار میراث فرهنگی ثبت شده به پیشنهاد ما اگر به موزه پزشکی و طب تبدیل شود، همچنان سالم باقی خواهند ماند و با یک مرمت ساده به مجموعه‌ای ماندگار برای نسل‌های بعد تبدیل می‌شود.

 

خاندان فرهیخته

گفتنی است خاندان بدیع گرچه ابتدا مسلمان نبوده و یهودی و مسیحی بوده‌اند اما به دلیل علاقه فراوان به مسلمانان و نامگذاری فرزندان خود به اسم‌های اسلامی، بعدها همگی مسلمان می‌شوند و شهرت آنها به مردم داری، حمایت از افراد بی بضاعت، اختصاص بخش عمده‌ای ازدرآمد خود برای امور فرهنگی و آموزشی باعث شد تا پزشک معتمد روحانیت وقت هم باشند.

در حال حاضر نوادگان این طبیب فرهیخته در کشورهای دیگر ساکن شده و برخی از فرزندان وی نیز در زمره افراد تاثیرگذار و مطرح هستند.

امیر مهدی بدیع خالق کتاب یونانی‌ها و بربرها از جمله مفاخر و فلاسفه بزرگ ماست که آثارش به زبان فرانسوی منتشر شده  و جزو فلاسفه مطرح و شناخته شده 100 سال اخیر فرانسه است. تنها دو کتاب از وی به فارسی ترجمه شده است.

کتاب یونانی‌ها و بربرها بهترین نقد تاریخ هرودت است که با انتشار آن نگاه غربی‌ها به تاریخ ما و تاریخ نگاری ما تغییر کرد.

بدیع الحکماء 4 پسر و یک دختر داشته که در بین آنها محمود بدیع نیز درصدد بود عمارت باغ را به فرهنگسرا تبدیل کند اما اجل مهلتش نداد و همسر وی به نام «مهری خانم» در آمریکا زندگی می‌کند و به دلیل آزار و اذیت فراوان از پیگیری موضوع فرهنگسرا صرفنظر کرده است.

دیگر نوادگان بدیع که شامل 20 نوه و 50 نتیجه هستند در کشورهای مختلف سکونت دارند و در حال حاضر فرهاد بدیع در دانشگاه امام صادق تدریس می‌کند.

حسین زندی فعال محیط زیست در همدان با بیان فرازی از زندگی این خانواده می‌گوید: هرچند بدیع مورد اعتماد حکومت وقت و مردم بوده و خانواده بسیار تاثیرگذاری به شمار می‌رفته اما هیچگاه در مناصب حکومتی دخالت نداشته و علاقه آنها به طبابت و فرهنگ و هنر باعث شده تا به عنوان پشتیبان و تکیه‌گاه اصحاب فرهنگ و هنر شناخته شوند.

سکونت عارف قزوینی در باغ بدیع نشانه تمایل این خاندان به آزادی و عشق و شوریدگی آنها به ادبیات و تاریخ است. اما در اوایل انقلاب با مصادره شدن باغ و سپردن آن به دست چند باغبان، به تدریج این مجموعه رو به زوال رفت و برخی از درختان آن خشک شد.

در حال حاضر فرزندان همان باغبان‌ها و کسانی که بخش‌هایی از باغ را در اجاره خود دارند، مدعی هستند که وسعت این باغ بسیار بیشتر بوده و به مرور زمان بخش‌هایی از آن خشکانده شده و پس از تفکیک به فروش رسیده است که منطقه “پردیس” حاصل همان ساخت و سازها در این باغ است.

 

باغ ذوالریاستین

قائم مقام فراهانی در همدان نماینده‌ای داشته که بسیار معتمد و مورد احترام مردم این شهر بوده است.

مسجد و کوچه و محله‌ای که به نام ذوالریاستین در همدان باقی است تنها بخشی از میراث این رجل سیاسی بوده و کمتر کسی از باغ ذوالریاستین خبر دارد. این باغ یکی از مشهورترین باغ‌های همدان است که چشمه‌ای 700 ساله در آن وجود داشته و برای آبیاری درختان مورد استفاده قرار می‌گرفته است.

“چشمه ل‌له قاسم” که دو طبقه است از روستای دره مرادبیک شروع شده و تا این باغ ادامه دارد که در نوع خود بی‌نظیر بوده و ارزش ثبت جهانی را دارد.

از آنجا که باغ ذوالریاستین تا همدان آن روزها فاصله زیادی داشته، به دستور شخص ذوالریاستین جاده‌ای برای دسترسی به آن ساخته و سنگفرش می‌شود که امروز خیابانی به نام “کوچه مشکی” باقیمانده بخشی از آن راه است.

 

آخرین در سنگی در معرض ویرانی

در قدیم و برای حفاظت از خانه باغی‌ها، مجبور به استفاده از درهای سنگی بوده‌اند که تنها مورد باقیمانده از این نوع درها در حال حاضر در عمارت این باغ وجود دارد و ممکن است به زودی تخریب شود در حالی که ثبت نشده و هیچ اقدامی برای محافظت از آن صورت نگرفته است.

باغ ذوالریاستین که به باغ دکتر ارفع نیز مشهور است، در زمان بدیع الحکما به داماد ایشان دکتر فرج اله ارفع واگذار می‌شود که به دلیل همنشینی باغبان فرهیخته‌اش شکراله خاکیان که کاتب و خوشنویس و فردی اهل ادب بود اجاره داده می‌شود.

امروز فرزندان همین کاتب در باغ مذکور ساکن هستند و برای حفظ باغ و جلوگیری از تخریب آن تلاش‌های فراوانی انجام داده‌اند.

 

نفس‌های آخر

گرچه گفته می‌شود مجموعه باغ‌ها و فضای سبز محدده باغ بدیع الحکما و باغ ذوالریاستین 127 هکتار است اما تاکنون آمار دقیقی از مساحت اصلی آن، قطعات فروخته شده و فضای باقیمانده در هیچ جا ثبت نشده و گویا تعمدی در کار است تا حدود و ثغور این ملک ارزشمند مشخص نشود.

طی سی سال اخیر بخش‌هایی از این باغ تفکیک و فروخته شده و در حال حاضر پس از اعلام مزایده فروش ویژه املاک، قرار است باغ در قطعات 2 هزار متری تفکیک و با 5/3 طبقه ارتفاع برای احداث ساختمان به فروش برسد.

 

 

 


برچسب ها: باغ بدیع الحکما ، عمارت بدیع و ذوالریاستین ، همدان ، امیرمهدی بدیع ، عارف قزوینی ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic