دوشنبه 14 اردیبهشت 1394

محوطه کوه خورزنه در انتظار ثبت ملی

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :مطالب در خبر گزاری ها ،میراث فرهنگی ،

محوطه کوه خورزنه در انتظار ثبت ملی

khorzaneh.zandi.jpg

ثبت ملی کوه خورزنه التیامی بر زخم های این اثر
کوه خورزنه با تپه ها و آثار تاریخی پیرامونش از گونه محوطه هایی است که از سویی در محاصره زمین خواران است و روز به روز حلقه این محاصره تنگ تر می شود و از سوی دیگر چاله هایی که دزدان عتیقه و دارندگان گنج یاب و فلز یاب در این منطقه ایجاد می کنند، مدام زخم هایی در پیکر این موهبت طبیعی و اثر باستانی به جای می گذارد که دل هر دوستدار تاریخ و فرهنگ این دیار را به درد می آورد، از همین روی نیاز به توجه اساسی دارد.
کوه خورزنه در سه کیلومتری شرق همدان، در میان چهار روستای حصار آقا شمسعلی (در غرب)، مزدقینه (درشمال )، کشین ( در جنوب ) و تفریجان (در شمال شرقی) واقع شده است.


ارتفاع این کوه از سطح دریا تقریبا2200 متر است و در فاصله 500 متری کوه به طرف غرب تپه شاه تهماسب قرار دارد. (از آنجا که باستان شناسان بقایای سفالهای اطراف تپه را به دوره سلجوقی نسبت می دهند به نظر می رسد نام گذاری تپه ارتباطی به دوره صفوی و شاه تهماسب ندارد و دلیل دیگری دارد) شایان ذکر است این تپه تاریخی و گورستان اطراف آن به دلیل بی توجهی مسئولین و حفاری های غیرمجاز در حال نابودی است.
واژه خور؛ ریشه پهلوی دارد و از«هور» به معنی خورشید؛ یا «آفتاب» گرفته شده است. در قسمت فوقانی کوه (جبهه جنوبی) سه غار وجود دارد: غار شماره یک، در اثر بمباران هوایی ارتش عراق تخریب و دهانه ورودی آن با ریزش چند لاشه سنگ پوشیده شده است. غار دوم که از دو غار دیگر کوچکتر است هم سطح با غار اول، با فاصله تقریبی دویست متری به طرف شرق است وعمق چندانی ندارد. اما سومین و مهمترین غار پایین تر از آن دو قرار دارد، دهانه غار بیش از ده متر عرض و دو و نیم متر ارتفاع دارد و درون آن مانند تالار بزرگی است، سطح غار با ریزش صدها تن شن و خاک پوشیده شده است و دیوارها و سقف آن توسط ساکنانش در دوره های تاریخی مختلف بزرگتر و فراخ ترشده به طوری که بقایای زخم تیشه ها هنوز خودنمایی می کند.
از آنجا که این کوه از سنگ های رسوبی نرم تشکیل شده و همواره در طول زمان درمعرض حکاکی و علامتگذاری قرار داشته، بیشتر این علامت ها و نوشته ها متعلق به دوره های اخیر است. جالب ترین ویژگی خورزنه این است که در جای جای آن حکاکی و برآمدگی هایی به صورت دایره دیده می شود (نگارنده بیش از صد و بیست مورد آن را شناسایی و از آن عکسبرداری کرده است) که این خورشید واره ها در قطرهای مختلف از ده سانتی متر تا یک و نیم متر، هم در داخل غارها و هم درسطح سنگها در نقاط مختلف کوه دیده می­شود.
برخی بر این باورند که این کنده کاری ها آثار به جا مانده از استخراج سنگ برای پایه ستون و یا سنگ آسیاب بوده است. اما در هیچ جای شهر همدان و اطراف آن پایه ستونی از این جنس سنگ دیده نشده است. از سوی دیگر سنگ این کوه به دلیل نرمی برای پایه ستون مناسب نیست و به نظر نمی رسد برای سنگ آسیاب نیز از این نوع سنگ استفاده شده باشد. اما با توجه به نام کوه که محل برآمدن خورشید است و اینکه پژوهشگران این منطقه را محل سکونت مهرپرستان دانسته اند و باورهایی نیز از آیین مهر در میان بومیان این منطقه وجود دارد، پرسش هایی از این دست پیش می آید که آیا این دایره ها ارتباطی با نام کوه و آیین مهر دارد و یا اینکه نگاره ها کاربرد ستاره شناسی و سنجش زمان داشته اند و یا از نمادهای جادویی پیش از به وجود آمدن مذاهب و ادیان در دوره غارنشینی بوده است؟
کوه خورزنه با غارهای پیدا و پنهان وطبیعت کم نظیر و نیز منطقه ای که تا دهه هفتاد جزء منابع طبیعی بوده، زیستگاه و پناهگاه گونه های جانوری بسیاری بود اما با رشد سکونت گاه های شهری و روستایی اطراف و تهدید و تصاحب اراضی توسط زمین خواران، این سرمایه ملی و زیستگاه طبیعی و همچنین گونه های جانوری اش مورد تهدید قرار گرفته است. امروزه دو تیره جغد، عقاب، خرگوش، روباه، شغال، جوجه تیغی، تشی یا خارپشت، قمری و انواع پرندگان و خزندگان و گونه های مختلف آفتاب پرست در این زیستگاه وجود دارند. حضور عشایر و شکارچیان تهدید دیگری است که زندگی این جانوران را در معرض خطر قرار داده است. در اطراف خورزنه سنگواره و فسیل به وفور یافت می شود.
از دیگر ویژگیهای کوه خورزنه، دیواره های مناسب برای سنگ نوردی است و بهترین محل سنگ نوردی درهمدان به شمار می رود که ازجای جای ایران ورزشکاران بسیاری را به سوی خود فرا می خواند. زنده یاد محمود اجل در دست نوشته های خود می نویسد: اولین کلاس کوهنوردی همدان از سال 1290 تا 1304در بلندی های این کوه انجام شده است .
علی بیات کوهنورد و فعال محیط زیست دیواره خورزنه را مهمترین مدرسه سنگنوردی دانست و گفت: این دیواره سال هاست به عنوان مرکز سنگنوردی مورد استفاده علاقمندان به این رشته ورزشی قرار می گیرد و از شهرهای دیگر نیز برای تمرین سنگنوردی به خورزنه می آیند.
بیات با اشاره به تخریب های صورت گرفته در محوطه خورزنه گفت: در سال های اخیر ساخت و سازهای بی رویه کوه و محوطه اطراف خورزنه را احاطه کرده است و تسلط مسکن مهر برخورزنه و تپه های اطراف بیشتر شده است. ما امیدواریم مسئولان به اهمیت گردشگری و تاریخی این منطقه پی ببرند و از تخریب بیشتر جلوگیری کنند.
بیات ادامه داد: خورزنه یک پدیده خاص است و جاذبه گردشگری طبیعی و تاریخی آن مورد غفلت قرار گرفته است اگر ما بتوانیم به درستی این پدیده را معرفی کنیم یکی از مراکز اصلی گردشگری در همدان خواهد بود.

http://hmag.ir/fa/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7-%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/191-%D9%85%D8%AD%D9%88%D8%B7%D9%87-%DA%A9%D9%88%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%B2%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D8%B1-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D9%85%D9%84%DB%8C


برچسب ها: خورزنه ، کوه خورزنه همدان ، غار خورزنه ، تپه شاه طهماسب همدان ، همگان ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic