پزشکان و فعالیت‌های محیط زیستی در گفت‌وگو با پژمان خطیبیان

environmentkhatibiyan.jpg

حسین زندی: محیط زیست ایران شرایط خوبی ندارد. ریزگردها، پسماند‌های صنعتی، تخریب جنگل ها و نابودی درختان، نابودی سفره‌های آب زیر زمینی، تخریب قنات‌ها، سد‌سازی و تولید زباله‌های خانگی تنها مشتی نمونه‌ی خروار از فجایع زیست‌محیطی است که در ایران به چشم می‌خورند. روی هم رفته عوامل انسانی اصلی‌ترین علت این بحران است و مجموعه‌ی دولت و نهادها و ارگان‌های رسمی هرگز عزم جدی برای حفظ محیط زیست نداشته‌اند. شهروندان نیز در سایه‌ی نبود آموزش با منفعت‌طلبی به این معضل دامن می‌زنند. در شرایط اقتصادی نامساعد این وضعیت تشدید می‌شود. لذا فقر اقتصادی یکی دیگر از موارد کم‌توجهی به محیط زیست است. هرچند در جامعه، اقشاری هستند که شرایط مالی مناسبی دارند اما به رفع این بحران کمکی نمی‌کنند. صاحبان مشاغل، بازاریان، تاجران و پزشکان از جمله این اقشار هستند. این افراد اگرچه ممکن است فرصت کافی برای فعالیت‌های حفاظت از محیط زیست نداشته باشند اما می‌توانند حامی تلاشگران این عرصه و تشکل‌های محیط زیستی باشند.
شهر همدان اما از این قاعده مستثنی است. آنهم به همت چند پزشک که علاوه بر طبابت بیماران، به علاج بیماری محیط زیست هم می‌پردازند و خود از پیش‌قدمان فعالیت های محیط زیستی هستند. یکی از این افرد "دکتر پژمان خطیبیان" است که افزون برحمایت‌های معنوی، در برنامه‌های پاکسازی طبیعت، همراه و یاور تشکل‌های غیر دولتی همدان است. دکتر خطیبیان در این گفت و گو به دلایل ضرورت حضور پزشکان در فعالیت‌های محیط زیستی می پردازد.

 

من سوالم را با یک انتقاد شروع می‌کنم، با این که پزشکان از جمله اقشار تحصیل کرده جامعه هستند، در عین حال رفاه نسبی هم دارند و مهمتر از همه از تاثیرگذاری مناسبی بر دیگر افراد جامعه برخوردارند اما کمتر وارد فعالیت‌های پیشگیرانه و حفاظتی در حوزه محیط زیست می‌شوند.
من هم این انتقادها را دارم. پیش از این یک عده‌ای در زمینه‌ی بحران محیط زیست اعلام خطر می‌کردند ومشکلات را عنوان می‌کردند که تعدادشان انگشت شمار بود و متاسفانه پیام آنها خیلی هم جدی گرفته نشد. امروز ما می‌بینیم هشدارهای آنها واقعی بوده و هرچه پیش می‌رویم این بحران بیشتر خودنمایی می‌کند. اما در زمینه‌ی سوال شما، پزشکان دو گونه نقش در حفاظت از محیط زیست می‌توانند داشته باشند. یکی نقش عمومی آنها است که مانند هر شهروندی در جامعه می‌توانند این نقش را ایفا کنند و احساس مسئولیتی در این زمینه داشته باشند، آگاهی بگیرند و آگاهی بدهند. به طور مثال تفکیک زباله در محل کار را به راحتی می‌توانند انجام دهند. دیگری نقش ویژه‌ای است که پزشکان می‌توانند در این زمینه داشته باشند. پزشکان چند مشخصه دارند که آنها را متمایز می‌کند. یکی این که مسئله محیط زیست با سلامت و حیات انسان سرو کار دارد و به همین دلیل ارتباط مستقیم با حرفه‌ی پزشکی دارد. وقتی یک طبیب از مسایل محیط زیست آگاه باشد می‌تواند در آگاهی‌دهی به بیماران کمک کند و بیماران را در این زمینه حساس کند، مسئله دیگر این است که پزشکان و به طور کلی اشخاص تحصیلکرده از این امتیاز برخوردارند که هم آموزش پذیرترهستند یعنی آموزش در آنها زودتر انجام می‌گیرد و به نتیجه می‌رسد و هم یک گروه تاثیر گذار و مورد احترام جامعه هستند. مورد دیگر این است که پزشکان در جامعه‌ی ما جمعیت نسبتا زیادی دارند به خصوص اگر اطرافیان و خانواده‌های آنها را هم در نظر بگیریم می‌توانیم نقش‌آفرینی آنها را ببینیم. همانطور که اشاره کردید بیشتر پزشکان از شرایط مالی و اقتصادی مناسبی برخوردارند که هم راحت‌تر می‌توانند در این فعالیت ها دخیل باشند و هم می توانند به NGOها و تشکل‌های غیر دولتی کمک مالی کنند.
شما به نقشی که پزشکان می‌توانند در حفاظت از محیط زیست داشته باشند اشاره کردید. اما چرا نقش‌آفرینی نمی‌کنند و نقشی ندارند؟ آیا ضرورتی احساس نمی‌کنند؟ به طور مثال یکی از مشکلاتی که ما در مدیریت پسماند شهری داریم تفکیک زباله‌ها و پساب‌های بیمارستانی است که در برخی موارد صورت نمی‌گیرد، گاهی فاضلاب و پساب بیمارستانی وارد سیستم فاضلاب شهری می‌شود، این مسئله که با سلامت شهروندان ارتباط مستقیم دارد و پزشکان هم جزء این شهروندان هستند اما چرا بی توجه هستند؟

یکی از مشکلاتی که ما در این زمینه داریم پایین بودن اطلاعات اغلب پزشکان در این حوزه است. در نتیجه، حساسیتشان هم به این موارد کم است و این مسایل را لوکس و فرعی تلقی می‌کنند. در کنار این موارد گرفتاری‌های شغلی و کاری را می توانیم اضافه کنیم که البته تمامی جامعه هم درگیر این مسایل هستند و فرصت کمی هم که دارند به مسایل دیگری می‌پردازند و گاهی من مشاهده کرده‌ام که برخی پزشکان به دلیل غروری که دارند نمی‌توانند در چنین فعالیت‌هایی شرکت کنند. مثلا در برنامه‌های پاکسازی طبیعت که دوستان ما در NGO ها انجام می‌دهند وارد نمی‌شوند و فکر می‌کنند به شان و منزلت آنها آسیب می‌زند در حالی که این کار نه تنها هیچ آسیبی به منزلت و شان انسان نمی‌زند که بر آن نیز می‌افزاید.
شما فکر می‌کنید این گونه آموزش‌ها را چگونه می‌شود در اختیار پزشکان قرار داد؟ با توجه به این نکته که متوسط سن آنها بالاتر از 30 سال است؟
بله خیلی تاثیر‌گذار است و به نظرم مشغله‌ی فکری اغلب پزشکان در سنین میانسالی کمتراست و از طریق رسانه‌های جمعی و یا به کمک تشکل‌های غیر دولتی و کارگاه‌های آموزشی می‌توان پزشکان را با فعالان مدنی همراه کرد.
آقای دکتر شما علاوه برحمایت معنوی، معمولا در برنامه‌های عمومی، تشکل‌های محیط زیستی را همراهی می‌کنید به خصوص در برنامه های پاکسازی طبیعت همیشه حضور دارید. چقدراین مسئله به عنوان یک کار نیکو به شما آرامش می‌دهد و چقدر وجدان اجتماعی شما با این فعالیت‌ها به آرامش می رسد؟
ممکن است برخی دوستان این مسئله را بهانه قرار دهند که ما زمان بیکاری را باید در کنار خانواده باشیم و استراحت کنیم. اتفاقا من فکر می‌کنم این کار جنبه تفریحی هم دارد. ما در این برنامه ها با افراد بسیار خوب، مسئول و مهربان آشنا می‌شویم. علاوه بر شرکت در برنامه‌هایی که خشک و خسته کننده هم نیستند به طبیعت نیز خدمت می کنیم. این کار یک فرصتی است که از زندگی یکنواخت فاصله بگیریم و وارد یک زندگی جدید شویم. ضمن این که مسئله محیط زیست در کشور ما یک پیشینه‌ی تاریخی و فرهنگی طولانی دارد، در متون قدیمی به پاک نگه داشتن چهار عنصر اصلی یعنی آب، آتش، خاک و باد بارها تاکید شده است و به پاکیزگی سفارش بسیار شده است. پس از ورود اسلام، هم به محیط زیست و هم احترام به حیوانات سفارش و تاکید شده است. در عین حال محیط زیست در حوزه‌ی اخلاق مدرن شهری هم قرار می‌گیرد و این فعالیت‌ها موجب رضایت روحی و آرامش وجدان در انسان امروز می‌شود و این تلاش‌ها یک کار خداپسندانه ای است، می‌توان گفت یک عبادت است.
به عنوان یک شهروند چقدر در خانه و محل کار این موارد را رعایت می کنید؟
در چندسال اخیر خیلی حساس شدم و در خانواده هم تلاش می‌کنیم کارهایی برای محیط زیست انجام بدهیم، مثلا سعی می‌کنیم تفکیک زباله صورت بگیرد و کمتر از ظروف و کیسه‌های پلاستیکی استفاده کنیم. از اب شستشوی میوه برای آب دادن گلها استفاده کنیم، شیر آبی که چکه میکند را زود تعمیر کنیم، وقتی در طبیعت هستیم از آن مراقبت کنیم، مواظب حیوانهای دور و برمان باشیم، موقع شستن دست یا مسواک زدن یا استحمام آب را بی‌دلیل باز نگذاریم والبت این حساسیت‌ها را به فرزندمان هم آموزش می‌دهیم.
خوشبختانه در همدان پزشکانی هستند که در زمینه‌ی فعالیت‌های محیط زیستی پیشرو هستند. چگونه می‌توان تعداد زیادتری از پزشکان را همراه کرد؟
من از طریق روابطی که با دوستان فعال در این حوزه داشتم آشنا شدم و وارد شدم، اگر هریک از دوستان، چند نفر از همکاران را همراه کنند یا به برنامه‌های مرتبط دعوت نمایند، شاهد حضور تعداد بیشتری از جامعه‌ی پزشکی در فعالیت‌های محیط زیستی خواهیم بود.


http://hmag.ir/fa/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7-%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/229-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7-%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%BE%DA%98%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%B7%DB%8C%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86


برچسب ها: نهادهای مدنی ، فعالیت های مدنی درهمدان ، فعالیت های پزشکان ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic