آخرین بازمانده سفالگری سنتی در لالجین

نویسنده: حسین زندی خبرنگار همشهری -همدان
آخرین بازمانده سفالگری سنتی در لالجین
امسال مهم‌ترین رویداد برای شهر لالجین رقم خورد و این شهر از طریق شورای جهانی صنایع دستی به عنوان شهر جهانی سفال شناخته و ثبت جهانی شد...
1395/07/12
  امسال مهم‌ترین رویداد برای شهر لالجین رقم خورد و این شهر از طریق شورای جهانی صنایع دستی به عنوان شهر جهانی سفال شناخته و ثبت جهانی شد. ثبت جهانی لالجین بدون شک رهاورد زیادی برای سفالگران و مردم لالجین خواهد داشت و در صورت برنامه‌ریزی درست از سوی مدیران ارشد می‌تواند بر گردشگری و اقتصاد استان نیز تاثیر بگذارد.بیش از 600کارگاه سفالگری در لالجین وجود دارد که تعداد انگشت شماری از آنها ثبت شده است. یکی از این کارگاه‌ها متعلق به حاج عسگر عسگری است. حاج عسگر متولد 1305 در شهرلالجین است. برخی به او لقب پدر سفالگری لالجین را داده‌اند. این سفالگر با سابقه بیش از 75 سال در این رشته مشغول به کار است و آخرین بازمانده سفالگری سنتی در لالجین است. حاج عسگر در گفت‌وگو با همشهری از خاطرات خود می‌گوید:
  •  سفالگری را از چه کسی آموختید؟
سفالگری را ابتدا از پدرم،استاد غیاث‌علی نظری و سپس ازاستاد اسماعیل دایی یاد گرفتم. آن زمان پدرم سفالگری می‌کرد و من از کودکی در کنارش کار می‌کردم به مرور من هم استاد کار شدم.
  • سفال را با چه دستگاهی می‌ساختید؟
آن زمان ما با چرخ کار می‌کردیم، چرخ سفالگری را که چوبی بود با پاهایمان می‌چرخاندیم. گل سفال را روی صفحه چوبی آن می‌گذاشتیم و هر ظرفی که می‌خواستیم، می‌ساختیم. قدیم دینام برقی نبود‌.
  • چه چیزهایی می‌ساختید؟
دوران قدیم از کارهای تزئینی و دکوری خبری نبود. همه کارهایی که ما درست می‌کردیم ظروف غذاخوری و ظروف کاربردی بود. در بیشتر روستاها و حتی شهرها هم یخچال نبود و تابستان‌ها برای خنک کردن آب از کوزه استفاده می‌کردند. بیشتر تولیدات ما کوزه‌های سفالی بود که احتیاج به لعاب هم نداشت و ساده بود. البته کارهای لعابی هم می‌ساختیم.
  • خریداران کارهای شما چه کسانی بودند و از چه شهرهایی می‌آمدند؟
از شهرستان‌ها می‌آمدند. آن زمان از اصفهان، شیراز، شهرضا، مشهد، شیراز و سایر نقاط ایران مشتری داشتیم. اوایل با چهارپایان حمل می‌کردند اما به مرور کامیون‌ها وارد شدند و با آنها حمل می‌کردند. تاجرانی بودند که سفال‌ها را از ما خریداری می‌کردند و در شهرهای دیگر می‌فروختند. سفال همیشه مشتری داشته و هنوز هم مشتری دارد.
  • برای پخت سفال در کوره‌ها از چه سوختی استفاده می‌کردید؟
تا دهه 40 سوخت مورد استفاده کوره‌ها چوب و بوته‌های گیاهی بود. آن زمان رفته‌رفته نفت سیاه جای سوخت گیاهی را گرفت. چند سالی است که به کارگاه‌های جدید خارج از شهر گاز طبیعی می‌دهند و کوره‌ها با گاز روشن می‌شود.
  • شما بازنشسته هستید؟
قدیم آمدند گفتند آمدیم تو را بیمه کنیم. من ترسیدم چون نمی‌دانستم بیمه چیست و قبول نکردم. اما بعدها که پشیمان شدم و به اهمیت بیمه پی بردم دیگر کسی سراغی از من نگرفت. قدیم‌ها بهتر بود.
  • این روزها در کارگاه چه چیزهایی بیشتر تولید می‌کنید؟
کندوی زنبورعسل، خمره، خم، گلدان و ظروف دیگری می‌سازیم اما خریدار نیست. این روزها تمامی انبارهای ما پر است. هر روز کار می‌کنیم و امیدواریم یک روزی وضع بازار بهتر شود و تولیدات را بفروشیم. خدا می‌داند چه اتفاقی می‌افتد اما بعدها انشاالله خوب می‌شود.
  • روزی چند ساعت کار می‌کنید؟
در سال‌های اخیر کمتر کار می‌کنم و یکی از فرزندانم بیشتر کار می‌کند و نوه‌ام هم پیش او مشغول است.
  • چند نفر در این کارگاه مشغول به کار هستند؟
3 نفر در کارگاه ما کار می‌کنند. این روزها برای این‌که حوصله‌ام سر نرود ساعتی را به کارگاه می‌آیم و کار می‌کنم اما بیشتر پسرم اینجا را اداره می‌کند .
  • وضع درآمد چگونه است؟
از حدود 10 سال پیش قیمت سوخت گران شد و چون کارهای ما درشت است و اصطلاحا به تولیدات ما «درشت بار» می‌گویند دیر می‌پزند. یعنی پخت سفال‌های ما سوخت زیادی مصرف می‌کند . به همین دلیل صرفه زیادی ندارد و ناراضی هستیم. هرچه می‌فروشیم باید برای پول گاز پرداخت‌کنیم.
  • به عنوان پیشکسوت سفالگری لالجین ارتباط شما با مردم چگونه است؟
من مسن‌ترین سفالگر لالجین هستم و خوشبختانه مردم خوب لالجین همیشه با احترام  با من رفتار می‌کنند و حرمت می‌گذارند. من هم متقابلا وظیفه دارم به همسایگانم احترام بگذارم.
  • همانطور که می‌دانید لالجین ثبت جهانی شده، این اتفاق چه تاثیری در زندگی و کار شما دارد؟
من نمی‌دانم ثبت جهانی لالجین چه تأثیری روی کار ما می‌گذارد اما امیدوارم کارها بهتر شود و شرایط شغلی جوانان وضع خوبی پیدا کند. بعضی‌ها می‌گویند خارجی‌ها می‌آیند و سفال می‌خرند بازار بهتر می‌شود. اگر این اتفاق بیفتد ما هم خوشحال می‌شویم.
  • هنوز در لالجین سفال چینی وارد می‌شود ؟
سال‌های پیش سفال چینی به لالجین می‌آوردند اما مدتی است دیگر جنس چینی به لالجین نمی‌آورند. اگر جنس سفالی چینی وارد کنند وضع بازار ما بدتر خواهد شد.
  • همه سفالگران لالجین اهل این شهر هستند؟
در لالجین افراد بیکار کم داریم. حتی خیلی از سفالگران و کارگران از روستاهای اطراف و همدان می‌آیند و در لالجین کار می‌کنند. لالجین خیلی شهر خوبی است اما احتیاج به حمایت مسئولان دارد.
  • رابطه شما با مسئولان چگونه است؟
اداره میراث فرهنگی و شهرداری لالجین هیچ حمایتی نمی‌کند. شهرداری از کارگاه‌ها و کوره‌های سفالگری سنتی حمایت نمی‌کند و کارگاه‌های سنتی و قدیمی در حال تخریب هستند. شهرداری باید کمک کند تا کارگاه‌های سنتی لالجین حفظ شود.
http://ostani.hamshahrilinks.org/Ostan/Iran/Hamedan/Contents/%D8%A7%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%84%D8%A7%D9%84%D8%AC%DB%8C%D9%86?magazineid=


برچسب ها: همشهری همدان ، لالجین ، سفالگری ، حاج عسکر عسکری ،

یکشنبه 14 شهریور 1395

نشان شهری با رنگ و لعاب سفالی

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :روزنامه همشهری ،صنایع دستی ،

نشان شهری با رنگ و لعاب سفالی

نویسنده: حسین زندی خبرنگار همشهری -همدان
نشان شهری با رنگ و لعاب سفالی
چهارم شهریور جشن جهانی شدن لالجین در استان برگزار شد و آغاز این جشن با پرده‌برداری از نشان شهر جهانی سفال همراه بود. این نشان را علیرضا به‌رقم، هنرمند لالجینی، طراحی کرده است...
1395/06/14
چهارم شهریور جشن جهانی شدن لالجین در استان برگزار شد و آغاز این جشن با پرده‌برداری از نشان شهر جهانی سفال همراه بود. این نشان را علیرضا به‌رقم، هنرمند لالجینی، طراحی کرده است.
به‌رقم (به‌نگار) متولد سال 1367 در لالجین است. این سفالگر لالجینی 12 سال است در رشته نقش برجسته سفال و مجسمه‌سازی فعالیت دارد و او را به عنوان خالق بزرگ‌ترین تابلو نقش برجسته سفالی کشور می‌شناسند.
نشان شهر جهانی در مدت 20 روز طراحی و ساخته شده است. این نشان از 3 قسمت بدنه سفالی، فریم فلزی و کره جهان به شکل گلدان با متریال فایبرگلاس ساخته شده است. شکل این نشان به صورت یک انسان است که یک گلدان (کره زمین) را بالای سرش برده. این اثر نشان‌دهنده این است که مردم لالجین شهر را جهانی کرده‌اند و محصولاتشان را به جهانیان عرضه می‌کنند و نیز نشان‌دهنده کسی است که سفال را خریده و از این خرید خشنود است. همچنین در این تابلو توضیحات ثبت شدن لالجین به عنوان شهر جهانی سفال از طرف شورای جهانی صنایع دستی به دو زبان فارسی و انگلیسی دیده می‌شود. در قسمت پایینی نشان، لوگوی شورای جهانی صنایع دستی، لوگوی شورای صنایع دستی آسیا و اقیانوسیه، لوگوی شهرداری و لوگوی میراث فرهنگی ثبت شده است.
سازنده این نشان در گفت‌وگو با همشهری از حضور سفال در قالب نشان‌های شهری می‌گوید.
  • طرح نشان شهر جهانی سفال چگونه شکل گرفت و به پیشنهاد چه نهادی بود؟
نشان شهر جهانی سفال توسط اداره‌کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان پیشنهاد شد و توسط شهرداری لالجین و نظارت شورای شهر سفارش داده شد. ما در مدت زمان بسیار کم که تا جشن داشتیم باید کار طراحی، اجرا، لعاب و نصب را انجام می‌دادیم که هرکدام به تنهایی نیاز به زمان زیادی برای یک اثر هنری دارد. متریال‌های دیگری مانند فلز و فایبرگلاس، که در این نشان به کار رفته، خود نیاز به زمان مناسبی داشت. به هر صورت، به کمک خداوند و کمک همکاران عزیزم از این آزمون سربلند بیرون آمدیم و توانستیم به گفته مسئولان و مردم کاری درخور شهر جهانی اجرا کنیم و ارائه دهیم.
  • چه شد که شما برای این اتفاق مهم انتخاب شدید؟
من نزدیک به 12 سال در این شهر و در این زمینه فعالیت دارم و تقریبا همه مسئولان شهر و مردم از این موضوع اطلاع دارند و همیشه لطف آنان شامل حالم شده؛ البته این موضوع بعد از ساخت بزرگ‌ترین نقش برجسته یکپارچه دنیا و نیز ساخت بزرگ‌ترین چهره سفالی دنیا در همدان و بین همدانی‌ها نیز جا افتاد. من و همکارانم در سراسر کشور و حتی کشورهای خارجی پروژه‌های خوبی در زمینه سفال نقش برجسته و گچبری مدرن و مجسمه‌سازی انجام می‌دهیم و بزرگ‌ترین صفحه اینترنتی در فضای مجازی را داریم که این‌ها همه باعث شد مسئولان اداره‌ کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و شهرداری لالجین با اعتماد کامل کار را به ما بسپارند.
  • پیش از این نشان‌ها و مجسمه‌‌هایی که در میدان‌های شهر لالجین نصب شده بود کمتر از زیبایی بصری بهره برده بود. در این اثر جدید بیشتر به چه مواردی از شاخصه‌های هنری توجه داشتید؟
ترجیح می‌دهم درباره کارهای قبلی حرفی نزنم. ما در این اثر از تلفیق هنر مدرن و سنتی استفاده کردیم و حرف‌های زیادی را با این اثر بیان کردیم. پایه این سازه از فلز ساخته شد که فلز نشان‌دهنده سختی و پایداری است و صلابت را نشان می‌دهد، طرح اصلی نیز با سفال ساخته شد که نشان‌دهنده سنت و اصالت سفالگری لالجین است و رنگ‌های لعاب نیز از رنگ‌های سنتی لالجین در ادوار گذشته نشانی دارد.
طرح اصلی، که یک آدمک انتزاعی را در حال بالا بردن یک سفال با رنگ فیروزه‌ای نشان می‌دهد، می‌تواند نشان‌دهنده قهرمانی و پیروزی و بالا بردن جام قهرمانی باشد؛ یا می‌تواند گویای سفال‌فروش یا کسی باشد که از خرید سفال خوشحال است. بدنه سفال بالای دست منقش به نقشه جهان است که دلالت به جهانی شدن لالجین دارد. مرد سفالگری که پیرمرد کارکشته سفالگر را نشان می‌دهد در سمت قلب آدمک است که دلالت بر قلب شهر لالجین یعنی سفالگران آن دارد. استفاده از سیاه‌مشق در نوشته لالجین شهر جهانی سفال صرفا استفاده از یک هنر ایرانی است که در 2 سطح کنده‌کاری شده و برجسته اجرا شده که از قوانین خطاطی ایرانی پیروی می‌کند.
  • جهانی شدن چه تأثیری بر کار هنرمندانی مانند شما دارد؟
جهانی شدن لالجین برای هنرمندان لالجینی اتفاقات مهمی را رقم خواهد زد که تبادل علم روز دنیا با سفالگران دنیا از طریق سازمان جهانی صنایع دستی، موج جدید ورود گردشگران بین‌المللی، صادرات و درخواست‌های جهانی، موج جدید مسافران وطنی، برپایی همایش‌های ملی سفال لالجین، برگزاری مسابقات سفال در شهر جهانی، برگزاری نمایشگاه، رونق گرفتن دانشگاه‌های شهر لالجین، ساخت دهکده جهانی سفال، ساخت موزه جهانی سفال، زیرساخت‌های متعدد گردشگری اعم از هتل شهربازی مجتمع‌های تجاری و مانند این‌ها را به دنبال خواهد داشت.
  • برای این‌که در مناظر عمومی مانند میدان‌ها و بوستان‌ها چنین آثاری را بیشتر ببینیم نقش شهرداری، شورای شهر و به طور کلی مدیریت شهری چیست؟
نقش مسئولان شهری انتخاب درست افراد با ملاک زیبایی‌شناسانه و سابقه هنری هنرمندان است. انتخاب با معیار ارزانی و معیارهای دیگر صدمات زیادی به ما می‌زند که تخریب حس زیبایی‌شناسانه شهروندان را به دنبال دارد. ما مسئول دید مردم هستیم و اگر با اثری تجسمی باعث آزار دید مردم شویم باید در برابر آن پاسخگو باشیم، اگر اعتراضی تا به امروز نبوده نشانگر کار درست ما نیست. شاید مردم ما به کار زیبا عادت نداشته‌اند، باید این دید تقویت شود و در شهر جهانی و حتی شهر زیبای همدان به حد اعلا برسد.
  • سفال چقدر می‌تواند در دیگر شهرهای استان حضور داشته باشد؟
سفال هم‌اکنون در تمام نقاط کشور تزئین‌کننده بسیاری از نقاط حساس شهری است که البته بعضی از آن‌ها با کیفیت نیست و دلیل آن انتخاب با معیارهایی به غیر از سابقه هنری است. سفال با اجرای درست و بجا با طرح‌های کارشناسی و درخور مکان مورد نظر می‌تواند اثر بسیار زیادی بر زیبایی شهری داشته باشد و گویای بسیاری از خواسته‌های ما باشد؛ البته متریال مورد استفاده ما با توجه به مکان می‌تواند به سیمان، گچ و فایبرگلاس تغییر یابد. حتی ساختار می‌تواند به مجسمه تبدیل شود که بحث‌های کارشناسی خود را دارد.
  • سفالگری سنتی چه تفاوت یا شباهتی به تکنیک نقش برجسته دارد؟
نقش برجسته سفال تکنیک و سبک جداگانه‌ای نسبت به سفالگری چرخی دارد که این 2 را از یک ریشه اما در 2 شاخه متفاوت قرار می‌دهد. ما در نقش برجسته از ابزار، میز کار و روش‌های متفاوتی استفاده می‌کنیم و نیز باید گفت هدف از ساخت این 2 نیز تقریبا از هم جداست. گل همان گل است و هنرمند همان هنرمند، علم گل همان است و کوره همان کوره. در اصل ما با تسلط بر علم سفالگری به علم نقش برجسته رسیدیم و این تکنیک از قوانین سفال تبعیت می‌کند و کاربرد جدیدی دارد که ما نیاز به این اتفاقات در شهر جهانی سفال داریم.


برچسب ها: همشهری همدان ، لالجین ، سفال همدان ،

چهارشنبه 22 اردیبهشت 1395

همدان لالجین؛ فرصتی برای جهانی شدن همدان

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :روزنامه همشهری ،میراث فرهنگی ،گردشگری ،صنایع دستی ،

لالجین؛ فرصتی برای جهانی شدن همدان

نویسنده: حسین زندی
لالجین؛ فرصتی برای جهانی شدن همدان
تلاش‌ها برای معرفی لالجین به عنوان شهر جهانی سفال، همدان را به اهداف توسعه گردشگری نزدیک‌تر می‌کند. ۱۴ و ۱۵ اردیبهشت‌ماه شهر لالجین میزبان ۳ نفر از داوران بین‌المللی ثبت جهانی شهر خلاق صنایع دستی بود تا درباره ثبت لالجین به عنوان شهر سفال تصمیم بگیرند...
1395/02/20
تلاش‌ها برای معرفی لالجین به عنوان شهر جهانی سفال، همدان را به اهداف توسعه گردشگری نزدیک‌تر می‌کند. ۱۴ و ۱۵ اردیبهشت‌ماه شهر لالجین میزبان ۳ نفر از داوران بین‌المللی ثبت جهانی شهر خلاق صنایع دستی بود تا درباره ثبت لالجین به عنوان شهر سفال تصمیم بگیرند.
داوران در این ۲ روز از کارگاه‌های سنتی، فروشگاه‌ها و مراکز آموزشی شهر لالجین بازدید کردند و نشست‌هایی را نیز با مسئولان و فعالان این حوزه برگزار کردند. نشست داوران شورای جهانی صنایع دستی با مسئولان و برخی از تولیدکنندگان سفال شهر لالجین استان همدان، که ۱۵ اردیبهشت در سالن اجتماعات شهرداری این شهر برگزار شد، از آن جمله بود.
در حاشیه این ‌نشست گفت‌و‌گویی با علی مالمیر، مدیرکل اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان در زمینه فرصت‌های جهانی شدن لالجین انجام داده‌ایم که در ادامه می‌‌خوانید.

ثبت جهانی شهر لالجین چه تأثیری بر رشد بازار هدف گردشگری خواهد داشت؟
معرفی استان در سطح ملی و بین‌المللی توسط مجموعه‌های مرجع از جمله یونسکو یا شورای جهانی صنایع دستی یکی از مهم‌ترین راهبردهایی است که می‌تواند ما را با صرف هزینه کمتر و اثرگذاری گسترده‌تر به جامعه هدف گردشگری معرفی کند. درباره لالجین ما از همین سرفصل ورود پیدا کرده‌ایم.

چه شاخصه‌هایی مورد نظر شورای جهانی صنایع دستی است و آیا لالجین این شاخصه‌‌ها را داراست؟
میزان سهمی که سفال در اقتصاد لالجین دارد، میزان اشتغالی که سفال در شهر لالجین ایجاد کرده است، میزان ارتباطی که سفال در زندگی اجتماعی لالجین دارد و موارد دیگر از جمله شاخصه‌های اقتصادی است. حدود ۹۰ درصد از مردم لالجین به نوعی در صنعت سفالگری ذی‌نفع هستند. شاخصه بعدی شاخصه فرهنگی است؛ وجود کارگاه‌های قدیمی، خاک مناسب و منحصربه‌فرد و حضور هنرمندان، همگی از ظرفیت‌های این شهر در ۲ حوزه فرهنگی و تاریخی هستند. به اضافه اینکه بخش عمده‌ای از صادرات استان همدان مربوط به صنایع دستی و به‌ویژه سفال است و بیش از ۷ سال است که صادرکننده نمونه کشور در زمینه سفال هستیم. بنابراین لالجین از ابعاد مختلف شرایط لازم برای تعریف و معرفی و ثبت در مقیاس جهانی را دارد و خوشبختانه به‌رغم اینکه کل ایران در زمینه صنایع دستی مدعی است لالجین توانست در این زمینه عرض اندام کند و به عنوان نامزد شهر جهانی سفال معرفی شود.

درباره حضور داوران بین‌المللی در لالجین بگویید؟
علاوه بر لالجین شهر مشهد نیز به‌ عنوان نامزد شهر جهانی سنگ‌های قیمتی معرفی شده است. داوران جهانی پس از بازدید از مشهد در ۱۴ اردیبهشت‌ماه وارد استان همدان شدند و ۲ روز از شهر، ظرفیت آموزشی، کارگاه‌های جدید و قدیمی، آزمایشگاه‌ها و فروشگاه‌ها بازدید کردند. همچنین جلسه‌ای را با شهردار لالجین و تشکل‌های صنفی مرتبط برگزار کردیم. امیدواریم این بازدید منجر به کسب عنوان ثبت جهانی در نشست ۵ قاره شود که در تابستان برگزار خواهد شد.

برای تسهیل روند ثبت جهانی چه اقداماتی صورت گرفته است؟
شاخصه‌هایی برای این‌ هنر در لالجین وجود دارد که اولا باید بتوانیم این شاخصه‌ها را به خوبی ارائه و معرفی کنیم، ثانیا موانع و دست‌انداز‌ها را در این روند شناسایی و برطرف کنیم. یکی از این موانع وجود کالاهای چینی و غیرسفال در فروشگاه‌هاست که با همکاری سازمان صنعت، معدن و تجارت، و خود فروشندگان در ۲ هفته اخیر جمع‌آوری شده است. مسأله دوم نحوه چیدمان در ویترین‌ها و وجود نشان‌های سفال در منظر شهری لالجین است که البته اقدامات خوبی در این زمینه صورت گرفته است. مسأله دیگر مرمت کارگاه‌های قدیمی و سنتی به عنوان یکی از ظرفیت‌های اصلی بود که مورد بازدید هم قرار گرفتند.

در زمینه آماده‌سازی منظر شهری چه اقداماتی صورت گرفت؟
اقدامات خوبی از قبیل لکه‌گیری آسفالت، طراحی تابلوهای راهنمای گردشگری و آماده‌سازی یکی از میدان‌های شهر برای استقبال از داوران و گردشگران با همکاری شهرداری، استانداری و اداره راه صورت گرفت.

برای آینده چه برنامه‌هایی دارید؟
اگر لالجین به‌ عنوان شهر جهانی ثبت شود باید موزه‌ای داشته باشیم. مکانی را هم برای این منظور در نظر گرفته‌ایم و بخشی از کار هم انجام شده است. دومین برنامه پیش‌بینی دهکده سفال است که صحبت‌های اولیه‌ آن انجام شده است. به اضافه اقدامات تبلیغاتی که با همکاری رسانه‌ها و صدا و سیما صورت پذیرفته است تا بتوانیم در جامعه نسبت به این موضوع حساسیت ایجاد کنیم.

نگاه بلندمدت اداره میراث و شما نسبت به لالجین چگونه است؟ چند درصد از این فعالیت‌ها حتی در صورت ثبت جهانی نشدن ادامه خواهد داشت؟
ما ذهنیت مردم لالجین را تغییر داده‌ایم و شهر لالجین به عنوان یک شهر جهانی و در مقیاس وسیع به مردم لالجین معرفی شده است؛ این مسأله باعث ایجاد یک خودباوری در مردم این شهر شده است. این تغییر ذهنیت در درون خود مردم و مسئولان ایجاد توقع و مطالباتی می‌کند که باعث می‌شود زمینه رقابت و عرض اندام فراهم شود.
در شرایطی که تهدیدی جدی تحت عنوان کالاهای چینی برای لالجین و صنعت سفال وجود دارد باید صاحب خلاقیت شد و در پس روند تولید، تحقیق و توسعه وجود داشته باشد. برای این منظور باید بین ظرفیت‌های علمی استان در اصلاح ایرادات فرمولاسیون لعاب و کاهش میزان سرب آن و مباحث دیگر تلفیقی ایجاد کنیم که در همین راستا آزمایشگاه مرکز رشد را توسط داوران شورای جهانی سفال افتتاح کردیم. ضمن اینکه یک کار جمعی صورت گرفته و بخش خصوصی، تشکل‌های غیردولتی، تشکل‌های خصوصی و رسانه‌ها همگی همکاری کرده‌اند. این تجربه می‌تواند به ما کمک کند در مسیر جهانی شدن گام‌های بهتری برداریم.

فکر می‌کنید لالجین این ظرفیت را دارد که به معرفی استان و تقویت بنیه اقتصادی آن کمک کند؟
۲ شاخص مهم اقتصادی داریم که مدنظر همه دولت‌هاست؛ یکی شاخص رشد اقتصادی و دیگری شاخص کاهش نرخ بیکاری. حوزه صنایع دستی چند ویژگی دارد؛ یکی اینکه میزان ارزش افزوده‌ آن با توجه به بومی بودن این صنعت و مواد اولیه‌ ارزان‌قیمتش، به سرمایه‌گذاری کمی نیاز دارد و می‌تواند به رشد اقتصادی کل استان کمک کند. دوم اینکه میزان اشتغال این حوزه هم زیاد است.
شاهد این مدعا این است که براساس سرشماری سال ۹۰ در استان همدان ۱۵ درصد از کل شاغلان استان مربوط به بخش صنعت هستند که از این میزان بیش از یک سوم، یعنی ۵ درصد، از سهم اشتغال کلی استان مربوط به حوزه صنایع دستی است. این نشان می‌دهد صنعت سفال این ظرفیت را دارد که به ۲ شاخص کلان اقتصادی کمک کند.
نکته قابل توجه دیگر این است که این صنعت مبتنی بر داشته‌های بومی است و نوسانات متغیرهای خارجی اثری بر این حوزه ندارد.
شاهد دیگر اینکه سهم بسیار مناسبی از صادرات غیرنفتی به‌ خصوص در سطح استان مربوط به همین بخش است؛ ضمن اینکه اثر القایی بسیار مثبتی بر گردشگر و گردشگری دارد.

در زمینه برندسازی چه برنامه‌ای دارید؟
یکی از جاهایی که می‌توانیم برند داشته باشیم و استان همدان را به خارج از کشور معرفی و در نتیجه کمک به حوزه اقتصادی کنیم همین بخش است. در حوزه بازاریابی یکی از مهم‌ترین اقدامات ایجاد و توسعه برند است که امیدواریم بتوانیم لالجین را به عنوان یک برند جهانی ثبت و اعتباری برای تولیداتمان کسب کنیم.
  • مدیرکل میراث فرهنگی استان: سهم چشمگیری از صادرات غیرنفتی همدان مربوط به بخش صنایع دستی است.


برچسب ها: همشهری همدان ، لالجین ، ثبت جهانی لالجین ،


تشکل های غیر دولتی در روستاهای همدان کتابخانه ایجاد می کنند

ehdayeketab.jpg

اهدای ده ها جلد کتاب به مدارس روستای گنبدان توسط تشکل های غیر دولتی

چه بپذیریم و چه انکار کنیم سرانه کتاب خوانی در میان مردم ایران بسیار پایین است حتی پایین تر از کشورهای آسیای میانه که کمتر از یک دهم ایران جمعیت دارند. اگر واقع بین باشیم باید بپذیریم که فعالیت‌های ترویجی و تبلیغی دولتی نیز نتیجه‌ی معکوس داشته و باعث گردیده مردم ایران از کتاب و کتاب خوانی فاصله بگیرند. در این ناکامی هم نمی‌توان تنها رشد فن آوری، گسترش ضریب نفوذ اینترنت و فضای مجازی را عامل فرار مردم از کتاب دانست، سیاست‌های دستوری و از بالا به پایین دولت و ممیزی شدید کتاب، باعث بی اعتمادی شهروندان شده و کم کم کتاب خواندن به یک آرزو تبدیل شده است تا جایی که متوسط شمارگان کتاب در یک کشور 75 میلیونی به کمتر از 500 نسخه رسیده است.


تعدادی از تشکل‌های غیردولتی در کشور به این نتیجه رسیده‌اند که راه حل این معضل در بطن جامعه است و باید یک بسیج عمومی بدون دخالت دولت در این زمینه صورت بگیرد تا انگیزه‌ای برای آشتی خانواده‌ها با کتاب صورت بگیرد. مدتی است انجمن توسعه محلی بهارستان در همدان اقدام به گردآوری کتاب‌های اهدایی شهروندان برای تجهیز و ایجاد کتابخانه‌های روستایی کرده است و در نظر دارد با همیاری شهروندان و همکاری دیگر تشکل‌های غیر دولتی و مردم روستاها کتابخانه‌های دایمی ایجاد کند. انجمن توسعه محلی بهارستان سه شنبه 12 اسفند ماه 1393 اولین قدم‌ها را برداشت و ده‌ها جلد کتاب کودک و نوجوان با موضوع های مختلف به مدرسه ابتدایی مهدیه و دبیرستان بعثت روستای گنبدان لالجین اهدا کرد، برنامه‌ی بعدی این تشکل، ایجاد کتابخانه در روستای ورکانه خواهد بود.
عباس یگانگی مدیر دبیرستان بعثت روستای گنبدان می گوید: این دبیرستان سال 1366 تاسیس شده است. در دبیرستان بعثت دانش آموزان مقطع دبیرستان دوره اول را داریم و کلاس های هفتم وهشتم در این مدرسه درس می‌خوانند و دوره دوم یعنی دهم، یازدهم و دوازدهم را در لالجین ادامه می دهند.
مدیر دبیرستان بعثت گنبدان می‌گوید: یکی از آسیب هایی که در سال‌های اخیر رواج یافته اینست که به دلیل بالا بردن درصد قبولی، نمره‌های دانش‌آموزان، غیرواقعی داده می‌شود اما در این مدرسه ما سعی می‌کنیم نمره‌های واقعی دانش آموزان را درج کنیم و البته تبعات آن را هم بپذیریم و به همین منظور با کلاس‌های جبرانی و آموزش‌های جانبی سعی بر جبران آن داریم.
او در مورد وضعیت درسی دانش آموزان می‌گوید: به دلیل آنکه تعداد دانش آموزان کم است، انرژی بیشتری برای دانش آموزان صرف می‌کنیم و خوشبختانه مطلقا تنبیه بدنی نداریم، همین مسئله باعث شده رابطه خوبی با آنها داشته باشیم.
یگانگی با اشاره به ایجاد انگیزه کتابخوانی در بین دانش آموزان می‌گوید: متاسفانه گرایش به استفاده از کتاب، بسیار پایین است. ما مسئول کتابخانه را از بین بچه ها انتخاب کردیم، کتابخانه را جدا کردیم و برای ایجاد انگیزه و همچنین برای اینکه باور کنند این کار جدی است، روز و زمان برای کتابخانه در نظر گرفتیم اما چون حجم درسی آنها سنگین است و در دوره ابتدایی بسیار ضعیف بار آمده‌اند، کمتر به سمت کتابخوانی می‌آیند. به نظر من آموزگاران می‌بایست بچه ها را درگیر کنند و در ایجاد انگیزه در آنها یاری رسانند.
او ادامه می‌دهد: خوشبختانه آقای موسوی پرورش، دبیر ادبیات ما درس انشا را به نام نگارش خلاق کار می‌کنند و تلاش می‌کند ظرفیت خلاقانه دانش آموزان را بر انگیزاند و به همین منظور، از سبک قدیم فاصله گرفته است. حتی یکی از قصه‌هایی که دانش آموزان در این کلاس‌ها می‌نویسند در مجله‌ای سراسری منتشر شده و همین موضوع سبب گردیده تا سه نفر از دانش آموزان ما در جشنواره خوارزمی امسال شرکت کنند.

مصطفی نیکو سرشت یکی از دانش آموزان دبیرستان بعثت می گوید: آخرین کتابی که خواندم زندگی خشایار شاه است. در این کتاب خواندم که خشایار شاه با خیلی از کشورها جنگیده و اسکندر را شکست داده است، کتاب آریوبرزن را هم خوانده‌ام، من دوست دارم مثل این قهرمان ها باشم. این دانش آموز می‌گوید: معلم ادبیات ما خیلی کمک می‌کند تا ما کتاب بخوانیم حتی باعث شده است ما قصه و خاطره بنویسیم.
خدمتی، مدیر مجتمع آموزشی در روستای گنبدان می‌گوید: بچه های این روستا نسبت به هم سن و سال های خود بسیار باهوش تر هستند و علاقه زیادی به کتاب و کتاب خوانی دارند اما پدر و مادرها کم توجهی می‌کنند و در این میان، مهم‌ترین ضرورت و نیاز ما در روستا، آموزش والدین است. او می‌گوید: بیشتر پدر و مادر ها با درس خواندن دختران مخالف هستند و دختران را مجبور می‌کنند در سنین کم ازدواج کنند به همین دلیل دختران پس از دوران ابتدایی ترک تحصیل می نمایند.

IMG 1222

IMG 1223

IMG 1225

IMG 1227

IMG 1236

IMG 1239

IMG 1250

IMG 1246

http://hmag.ir/fa/%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87/114-%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D9%84-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%BA%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF


برچسب ها: همگان ، کتابخانه روستایی در همدان ، لالجین ، روستای گنبدان لالجین ،

روزنامه تهران امروز

 

کد خبر: 136591

تاریخ خبر: ﺳﻪشنبه, 29 مرداد 1392

 http://tehrooz.com/1392/5/29/TehranEmrooz/1247/Page/14/

آموزش سفال در لالجین پاسخگوی هنرمندان نیست

آموزش؛ فوت فراموش شده كوزه‌گری در لالجین

از آنجا كه سفالگری بسیار گسترده است و پوشش دادن همه ابعاد آن مستلزم تلفیق سال‌ها تجربه در كنار مطالعات گسترده و تحقیق مستمر محققان است و از حدود توانایی افراد معمولا خارج است، بهترین راه برای بهره گیری كامل از توانایی علمی و عملی استفاده از هنرمندان سنتی و بومی در كنار محققان و تحصیلكردگان رشته‌های هنری است. اگرچه تا به حال آموزش در این زمینه به صورتی سطحی و رفع تكلیفی اعمال شده است، اما می‌توان با برنامه‌ریزی دقیق در این زمینه به نتایج خوبی رسید. در سال‌های گذشته فارغ‌التحصیلان زیادی در رشته صن

 

حسین زندی - همدان: سفال وسفالگری در همدان به‌‌ویژه لالجین شهر سفال مشكلات متعددی دارد. چرا كه برای توسعه صحیح صنعت سفال در همدان، علاوه بر حمایت نهادهای دولتی، آگاهی مردم، آموزش سفالگران، تولیدكنندگان و حتی فروشندگان مسئله‌ای مهم وضروری به نظر می‌رسد. اكنون، شیوه‌های سنتی آموزش با ابزار و فن‌آوری فعلی همخوانی ندارد و دانشگاه علمی- كاربردی شهر هم نتوانسته موفقیت چندانی در آموزش به‌دست آورد. از سوی دیگر شیوه آموزشی آموزشگاه‌های خصوصی هم پاسخگوی سفالگران شهر لالجین نیست و به نظر می‌رسد كه فقط گاهی برای رفع تكلیف خود را نشان دهد. از این رو،د برای رشد و نجات سفالگری لالجین تغییر وتحول در امر آموزش بسیار ضروری به نظر می‌رسد.

ظلم به آموزش سفالگری

«مهدی كریمی‌منسوب» مدرس دانشگاه و كارشناس سفال در پاسخ به این سوال كه چه نهادهایی رسالت و وظیفه آموزش سفالگری در همدان را به عهده دارند، گفت: به‌رغم اینكه سفال و سفالگری از صنایع دستی این استان است و لالجین پایتخت همیشگی سفال كشور محسوب می‌شود، باید بیش از این مورد توجه مسئولان استان همدان قرار می‌گرفت. اما این صنعت به‌ویژه در زمینه آموزش بسیار مظلوم واقع شده است و فقط به چند مورد بسیار محدود در حد طرح‌های آموزشی اداره صنایع دستی و گردشگری میراث فرهنگی محدود شده است. براین اساس بیشتر علاقه‌مندان به صورت موردی و خصوصی به افراد شاغل در این رشته كه گاهی ضعف‌هایی هم در امر آموزش دارند مراجعه می‌كنند. در شهرستان لالجین نیز از گذشته مركزی وجود دارد كه امروزه با عنوان دانشگاه علمی - كاربردی سفال و صنایع دستی لالجین شناخته می‌شود. این مركز در گذشته محركی بسیار مفید در آموزش فرزندان لالجین و همچنین علاقه‌مندان سفال و سفالگری از همه نقاط ایران بود. اما امروزه فعالیتی بسیار كمرنگ دارد و رشته سفالگری كه محور فعالیت این دانشگاه در گذشته بود و از اهداف اصلی فعالیت این مركز به شمار می‌رفت، از رشته‌های آن حذف شد. در دانشگاه‌های استان نیز متاسفانه دانشگاه دیگری متولی این رشته نیست.

موفقیت آموزش‌های خصوصی

كریمی درمورد تفاوت‌های شیوه‌های آموزشی در آموزشگاه‌های خصوصی نسبت به دانشگاه علمی- كاربردی گفت: از آنجاكه هنر، امری ذاتی است و مربوط به علاقه درونی فرد است، افراد پیگیر و علاقه‌مند ولو اینكه به صورت آكادمیك نیز آموزش ندیده باشند، می‌توانند موفقیت‌های چشمگیری داشته باشند؛ در نتیجه آموزش خصوصی گاهی جواب بهتری گرفته است و افراد علاقه‌مند را به خود جذب می‌كند. این افراد الزاما در پی كسب مدرك آكادمیك نیستند، اما كاش مراكز علمی - كاربردی قوی‌تر بودند كه در این صورت موجب پرورش نیروهایی كارآمد می‌شدند. متاسفانه اندیشه حاكم بر دانشگاه‌های علمی- كاربردی بازده خوبی ندارد، چرا كه از لحاظ سطح علمی قابل مقایسه با هنرستان‌ها و مراكز آموزش متوسطه نیست و از لحاظ علمی- كاربردی نیز بسیار دور از هدفگذاری‌های كاربردی واقعی است و كمتر فارغ‌التحصیلی به صورت عملی از آموخته‌های خود بهره می‌برد.

سیاست‌های اشتباه در دانشگاه علمی- كاربردی لالجین

این كارشناس افزود: دانشگاه علمی -كاربردی لالجین در سال‌های 84-90 رشته‌های هنر سفالگری، سرامیك، خط تولید سرامیك، شیشه و تعدادی دیگر رشته مرتبط با هنر سفال و سرامیك را ارائه می‌كرد و برای آنها دانشجو می‌گرفت، اما كم‌كم با اعمال سیاست‌های اشتباه جای خود را به رشته‌های غیرمرتبط مانند معماری دادند. این دانشگاه اكنون فضایی راكد و بی‌تحرك دارد كه نیاز به توجه مسئولان و تغییر رویكرد و نگاه آنها دارد. «حمید زندی» كارشناس مواد و مدرس دانشگاه در مورد تعداد فارغ التحصیلان این رشته می‌گوید: ارائه آمار دقیق قاعدتا مستلزم استعلام از مسئولان مربوطه است، اما در سال‌های حضور بنده در این مركز فراز و نشیب‌هایی در جذب دانشجو و رونق گرفتن دانشگاه اتفاق افتاد كه مربوط به مدیریت افراد مختلف و حضور افراد مفیدی بود كه اتفاقا موفقیت آنها به دلیل مربوط بودن رشته تخصصی و زمینه مدیریتی ایشان بود ولی به دلیل تغییرات گزینشی اعمال شده شاهد پسرفت در جذب دانشجو بودیم. این مدرس دانشگاه با بیان اینكه در ارتباط نزدیكی كه با سفالگران لالجین دارم علاقه‌مندی هنرمندان جوان به آموزش كاملا محسوس است، تاكید كرد: مدیریت هدفمند در زمینه آموزش هنرجویان قطعا باعث پیشرفت این هنر- صنعت خواهد بود. این كار مستلزم شناخت ابعاد آن و افراد متخصص است. امروز در زمینه تدریس آكادمیك دیگر كمبودی از لحاظ مدرس نداریم، به شرطی كه مدیران تصمیم گیرنده حداقل اشراف لازم را داشته باشند. كریمی ضمن اشاره به تاثیر تاسیس دانشگاه در لالجین در شیوه سفالگری و نوآوری در این صنعت، گفت: وجود این مركز زمانی موجب جذب فرزندان لالجین بود و تكنیك‌های نو را به آنها آموزش می‌داد و تغییراتی در سبك‌های هنری صورت می‌گرفت كه بسیار مفید بود. اگر سیاستگذاری‌ها به نوعی باشد كه به جای حذف رشته‌های مرتبط، به اشاعه آنها بپردازند، می‌تواند ‌تاثیر بسزایی اگرچه به آهستگی ولی مستدام و مفید در پیشرفت این هنر داشته باشد.

استفاده از هنرمندان بومی در كنارمحققان

وی تصریح كرد: از آنجا كه سفالگری بسیار گسترده است و پوشش دادن همه ابعاد آن مستلزم تلفیق سال‌ها تجربه در كنار مطالعات گسترده و تحقیق مستمر محققان است و از حدود توانایی افراد معمولا خارج است، بهترین راه برای بهره گیری كامل از توانایی علمی و عملی استفاده از هنرمندان سنتی و بومی در كنار محققان و تحصیلكردگان رشته‌های هنری است. اگرچه تا به حال آموزش در این زمینه به صورتی سطحی و رفع تكلیفی اعمال شده است، اما می‌توان با برنامه‌ریزی دقیق در این زمینه به نتایج خوبی رسید. در سال‌های گذشته فارغ التحصیلان زیادی در رشته صنایع دستی در همدان داشتیم كه بنده نیز عضوی از همین مجموعه بزرگ هستم. همچنین هنرمندان كهنه كار مجرب سنتی بسیاری دراین زمینه وجود دارند كه با تلفیق این دو دسته با هم، می‌توان به نتایج خوبی رسید. نكته دیگر اینكه ناآگاهی در این زمینه آن هم در سازمان متولی آن اغماض پذیر نیست و تا زمانی كه مسئولان و متولیان هنر مجموعه استان را به خوبی شناسایی نكنند و به شناسایی سطحی اكتفا كنند آموزش پیشرفت مناسبی نخواهد داشت.

به هر حال سفال لالجین از معروف‌ترین سفال‌‌های ایران است كه از ویژگی خاصی نسبت به دیگر سفال‌‌های كشور برخوردار است. اما به‌رغم منحصربه‌فرد بودن این نوع سفال، به دلیل مشكلات مبتلا به سفالگران و بی‌توجهی نسبت به جایگاه این هنر ارزشمند و موفق نبودن آموزش‌ها در این مسیر شاید دور نباشد روزی كه نام آن در فهرست رشته‌های در معرض خطر و منسوخ شدن قرار گیرد.آموزش و توسعه این هنر ارزشمند و تاریخی علاوه بر حفظ پیشینه و تاریخ كشور، می‌تواند باعث رونق بخشی از صنعت گردشگری شود كه مربوط به صنایع‌دستی است. از سوی دیگر توسعه این صنعت و هنر منحصر به فرد می‌تواند باعث ایجاد اشتغال و حل مشكل بیكاری در استان همدان شود و ضمن حفظ یادگار نیاكان ارجمند و هنرمند این دیار،‌یادگاری ارزشمند برای آیندگان باشد. ضمن توسعه آموزش‌ها، تبلیغات و اطلاع‌رسانی،‌استفاده از نظرات استادان بنام و بازماندگان عصر گذشته این هنر و صنعت، تشكیل بازارچه‌های فروش، برگزاری جشنواره‌ها با همكاری دیگر استان‌های دارای این صنعت، تشكیل كمیته‌های تخصصی و هنری و سرمایه‌گذاری بیشتر در بخش صادرات این محصول می‌تواند راهگشا باشد.

 

روزنامه تهران امروز


برچسب ها: آموزش سفالگری لالجین ، صنایع دستی همدان ، سفال و سفالگری ، لالجین ، کوزه گری ،

دبیر پژوهشی انجمن ایرانشناسی کهن دژ گفت: ورود کالاهای خارجی و سیاست گذاری‌های اشتباه عامل اصلی مشکلات موجود در حوزه صنایع است.

۱۳۹۰ دوشنبه ۲۳ خرداد ساعت 12:44

حسین زندی در گفت‌وگو با خبرنگار اجتماعی برنا با بیان این که مهم‌ترین صنعت استان همدان سفال لاله جین است، گفت: سفال لاله جین با مشکلات بسیاری روبروست کارگاه ها در بافت اصلی شهر ها قرار دارند و کم کم تبدیل به فروشگاه می شوند.

وی ادامه داد: در کارگاه های سفال به دلیل نامرغوب بودن مواد اولیه ضایعات زیادی وجود دارد و این ضایعات در اطراف شهرها ریخته می شود که خود مشکل مهمی است.
 
زندی گفت: ورود بی رویه کالاهای خارجی و چینی هم یکی دیگر از معضلات صنایع دستی است. این کالا ارزان تر از محصولات داخلی به دست فروشنده و مصرف کننده می رسند و اگرچه کیفیت آن ها هم کمتر است، اما به دلیل ارزان قیمت بودن مردم استقبال بیشتری از آن ها می کنند، چون همه به فکر سود کوتاه مدت هستند.
 
وی درباره اجرای قانون جلوگیری از فروش محصولات خارجی در اماکن تاریخی گفت: متاسفانه این قانون چندان اجرا نمی شود و ما همچنان در اماکن تاریخی همدان شاهد فروش محصولات خارجی هستیم.

وی ادامه داد: قانون تصویب می شود اما چون تعامل دستگاه ها با یکدیگر خوب نیست و سازمان میراث فرهنگی هم قدرت اجرایی ندارد، در عمل به درستی اجرا نمی شود.

وی با بیان این که بازار فروش فرش در استان همدان از بین رفته است، گفت: فروش و عرضه باید در دست بخش خصوصی باشد، این در حالی است که سازمان میراث فرهنگی به جای این که فقط نقش حمایتی داشته باشد، متولی فروش شده و این امر باعث از بین رفتن رقابت می شود.

زندی گفت: شهری مانند همدان که جمعیت آن روز به روز در حال افزایش است، نیاز به بازارهای جدید دارد. این در حالی است که چنین مکان هایی در نظر گرفته نشده است و ما شاهد تبدیل شدن بازارهای سنتی به بازارهای روز هستیم.

وی ادامه داد: در گذشته کاروانسراها و راسته های بازارها پر از محصولات صنایع دستی و دارقالی و غیره بود، اما امروز بیشتر آن ها از بین رفته و جای خود را به انبار داده اند.

دبیر پژوهشی انجمن ایرانشناسی کهن دژ گفت: در برخی موارد گردشگری میراث فرهنگی، صنایع دستی و محیط زیست را تحت الشعاع قرار می دهد و حتی به آن ها آسیب می رساند.

وی با بیان این که ورود بی رویه گردشگر به منطقه و روستای خاص باعث تخریب می شود، گفت: به طور مثال میراث فرهنگی، روستای ورکانه در همدان را مرمت کرد و این جا به یک روستای گردشگری تبدیل شد. اما روستاییان در این زمینه هیچ آموزشی ندیدند و امروز ورکانه محل فروش چیپس و پفک و غیره است و این امر هویت روستا را تحت تاثیر قرار می دهد و کم کم محصولات محلی و صنایع دستی آن ها از بین می رود.

وی با اشاره به این که منافع دراز مدت روستاییان باید با منافع گردشگری پیوند داده شود، گفت: با برنامه ریزی و آموزش، روستاییان می توانستند در این روستا محصولات و غذاهای محلی و صنایع دستی بفروشند تا هم روستاییان درآمدی داشته باشند و هم از صنایع دستی و محصولات محلی حمایت شود.

 

 

http://62.193.12.134/Pages/News-56733.aspx


برچسب ها: صنایع دستی گردشگری ، صنایع دستی همدان ، لالجین ،

یکشنبه 6 مرداد 1392

تهدید بازار لالجین با سفال‌های سمی؟

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :مطالب در خبر گزاری ها ،میراث فرهنگی ،

تهدید بازار لالجین با سفال‌های سمی؟

 

 

 

مسئولان همچنان بی‌توجه‌اند

تهدید بازار لالجین با سفال‌های سمی؟

به گفته بسیاری از كارشناسان واردات سفال چینی در چند سال اخیر مشكلات فراوانی برای تولیدكنندگان سفال لالجین ایجاد كرده، اما چندی است كه صحبت از كم شدن این واردات است و همین باعث شده سفالگران لالجین جانی دوباره بگیرند و به فكر احیای محصولات فراموش شده بیفتند. بنابراین اگر از تولیدكنندگان حمایت شود و دولت بپذیرد انرژی را با قیمت كمتری در اختیار سفالگر قرار دهد و از طرفی وزارت بهداشت و نهادهای مدنی در زمینه آموزش فعال‌تر شوند شاید دیگر شاهد این مشكلات نباشیم.
چندی پیش شركت
IKEA كه یك شركت تولیدكن

http://www.tehrooz.com/1392/5/6/TehranEmrooz/1230/Page/15/

 

 

همدان - فاطمه كاظمی: لالجین به‌عنوان پایتخت سفال ایران این روزها با مشكلات زیادی درگیر است. از یكسو موضوع از بین رفتن بافت هنری لالجین است كه رغبت گردشگران را برای رفتن به این شهر كم كرده است و از سوی دیگر واردات بی‌رویه سفال از چین است كه به گفته بسیاری از كارشناسان سفال لالجین را زمین زده و ضربه‌های زیادی به این هنر وارد كرده است. به علاوه این روزها موضوع سمی بودن ظروف لعاب‌دار لالجین مطرح است كه به دو سال گذشته بازمی‌گردد اما به دلیل اهمال‌كاری و بی‌توجهی از سوی مسئولان سازمان میراث فرهنگی همدان چاره‌ای برای آن اندیشیده نشده است.



استفاده از سرب به دلیل كاهش هزینه‌ها

در تركیبات رنگ سفال همیشه از سرب استفاده می‌شود، اما با گران شدن سوخت‌هایی مانند نفت و گاز كه در كوره‌ها استفاده می‌شود به كار بردن سرب در رنگ سفال لعاب‌دار افزایش یافته است.
یك كارشناس فرهنگی در این باره به تهران امروز می‌گوید: برای پخت یك سفال معمولی در كوره‌ها حدود 1000 تا 1300 درجه حرارت لازم است اما بیشتر سفالگران به دلیل گرانی سوخت حرارت كمتری در حدود 700 تا 800 درجه وارد می‌كنند كه باعث می‌شود سمومی كه در رنگ‌ها وجود دارند از بین نروند. «حسین زندی» می‌افزاید: علاوه بر این خود سرب یك ماده سمی است و اگر در تركیب رنگ بیش از حد استفاده شود برای سلامتی مصرف‌كننده بسیار خطرناك است. پس باید بدانیم كاهش هزینه‌های تولید ظروف لعاب‌دار به قیمت به خطر افتادن سلامتی افراد تمام می‌شود.



مسئولان توجه نمی‌كنند

چندی پیش شركت
IKEA كه یك شركت تولیدكننده لیوان سفالی در سوئد است در فراخوانی از مردم سوئد خواست اگر لیوان لیدا كه تولید این شركت است را خریداری كرده‌اند به شركت بازگردانند چرا كه این لیوان‌ها به دلیل تحمل نكردن آب داغ قابل مصرف نیستند. حال صاحبان این شركت را با مسئولان سازمان میراث فرهنگی همدان مقایسه كنید كه بعد از گذشت دو سال از این مسئله هنوز اقدامی نكرده‌اند. زندی در این باره می‌گوید: در ایران نهاد خاصی وجود ندارد كه بر این مسائل نظارت كند. سازمان میراث فرهنگی همدان از 2 سال پیش از سوی كارشناسان تحت فشار است تا برای حل این مشكل راه حلی در نظر بگیرد، اما هنوز این سازمان واكنشی نشان نداده است. سوال ما این است كه چرا چنین مسئله‌ای برای مسئولان میراث فرهنگی اهمیت ندارد؟

اروپا دیگر ظروف سفالی ایران را نمی‌خرد

زندی درباره تاثیر این مسئله بر كاهش صادرات ظروف لعاب‌دار به كشورهای دیگر می‌گوید: یكی از دلایل صادر نشدن سفال لالجین به اروپا همین مسئله سمی بودن است. اتحادیه اروپا به دلیل سمی بودن ظروف لعاب‌دار لالجین از وارد كردن آن خودداری می‌كند، اما مسئولان دلیل این مسئله را تحریم می‌دانند و حاضر به پذیرش این حقیقت نیستند. وی در ادامه می‌گوید: اگر نهادهای دولتی با شكل‌گیری نهادهای مدنی همكاری كنند و در این زمینه سختگیری نداشته باشند این نهادها راحت‌تر می‌توانند موضوع اطلاع‌رسانی و آموزش در این زمینه را پیگیری كنند. زندی به مشكل برداشت بی‌رویه از خاك لالجین نیز اشاره می‌كند و می‌گوید: با برداشت بی‌رویه از خاك لالجین عملا این خاك باارزش به زباله و پسماند تبدیل می‌شود. در حالی كه از همین پسماندهای سفال می‌توان ماده‌ای به نام «شاموت» تولید كرد كه در فرآورده‌های صنایع نسوز كاربرد زیادی دارد.



سفال؛ كالای تزئینی یا كاربردی؟

سربی بودن و سمی بودن ظروف لعاب‌دار شك و شبه‌ای ایجاد می‌كند مبنی بر اینكه آیا این ظروف قابل استفاده هستند یا نه؟ یك استاد دانشگاه در این باره به تهران امروز می‌گوید: برای ورود به موضوع سمی بودن ظروف لعاب‌دار لالجین ابتدا باید به این مسئله بپردازیم كه آیا سفال لالجین یك كالای تزئینی است یا یك كالای كاربردی؟ اگر استفاده از این ظروف تزئینی باشد و موضوع استحكام نیز مطرح نباشد سمی بودن خیلی مهم نیست اما اگر كاربردی باشد موضوع متفاوت است و صحبت از سلامتی مصرف‌كننده است. «مهدی كریمی منسوب» می‌افزاید: اگر از بعد تزئینی بودن به ظروف تولید لالجین نگاه كنیم این ظروف چه از لحاظ موتیس و چه از لحاظ طراحی بدنه از الگوی خاصی تبعیت نمی‌كند و تولیدكننده به نظر خودش هر چه بازار می‌پسندد را تولید می‌كند. همه چیز بر مبنای آزمون و خطاست و البته شانس مطرح است. وی تصریح می‌كند: در یك سفال تزئینی انواع لعاب‌هایی كه استفاده می‌شود، بدنه‌هایی كه به كار می‌رود و رنگ‌هایی كه استفاده می‌شود خیلی مهم است، اما هیچ‌توجهی به این مسئله نمی‌شود. البته این به معنای آن نیست كه در لالجین آثار خوب نداریم، اما افسوس ما از كم شدن این آثار خوب است كه جذابیت‌های بالایی دارد. این كارشناس سفالگری درباره اهمیت رعایت شرایطی در تولید ظروف سفالی كاربردی می‌گوید: سفال كاربردی خصوصیاتی دارد كه رعایت آن گریزناپذیر است. این ظروف باید از نظر طراحی، دسته، بدنه، ارتفاع، ضخامت و وزن كاربردی باشند اما متاسفانه در لالجین این شرایط رعایت نمی‌شود.



ظروف سربی مشكل بهداشتی دارند

كریمی منسوب در ادامه درباره مشكلات ظروف سربی می‌گوید: در ظروف لعاب‌دار قدیمی یك ماده گیاهی به نام «قلیاب» استفاده می‌شد كه به دلیل گیاهی بودن هیچ ضرری برای مصرف‌كننده نداشت اما در چند دهه اخیر به جای آن از سرب یا شیشه‌های سربی استفاده می‌شود. البته سرب نباید به‌طور كامل از سفال حذف شود، اما مشكل در میزان استفاده از سرب و حرارتی است كه سرب در آن ذوب می‌شود. وی می‌گوید: از آنجاكه سرب به پایین آمدن دمای پخت كمك می‌كند بنابراین سفالگران برای كاهش هزینه تولید از سرب بیشتری استفاده می‌كنند و به اجبار نمی‌توانند محصول خوبی تولید كنند. از طرفی به دلیل اینكه كوره‌ها از نظر فنی مشكل‌دار هستند انرژی بالایی مصرف می‌كنند و همین هزینه‌های تولید را بالا می‌برد. اگر این كوره‌ها اصلاح شود و ایمنی و معماری آنها مورد بازبینی قرار بگیرد دیگر شاهد چنین مشكلاتی نخواهیم بود.



دولت حمایت كند

به گفته بسیاری از كارشناسان واردات سفال چینی در چند سال اخیر مشكلات فراوانی برای تولیدكنندگان سفال لالجین ایجاد كرد، اما چندی است كه صحبت از كم شدن این واردات است و همین باعث شده سفالگران لالجین جانی دوباره بگیرند و به فكر احیای محصولات فراموش شده بیفتند. بنابراین اگر از تولیدكنندگان حمایت شود و دولت بپذیرد انرژی را با قیمت كمتری در اختیار سفالگر قرار دهد و از طرفی وزارت بهداشت و نهادهای مدنی در زمینه آموزش فعال‌تر شوند شاید دیگر شاهد این مشكلات نباشیم

 


برچسب ها: صنایع دستی گردشگری ، لالجین ، سفال سمی لالجین ، سرب وسفال ولعاب کاری ،

 

http://tehrooz.com/1392/3/18/TehranEmrooz/1188/Page/14/TehranEmrooz_1188_14.pdf

 


سفال چینی بلای جان سفال لالجین

در لاله‌جین چیزی در حدود 1000 كارگاه سفالگری به صورت كارگاه‌های مجزا و خانگی فعال است و چیزی در حدود 280 نمایشگاه و فروشگاه كوچك در زمینه عرضه محصولات این كارگاه‌ها فعالیت می‌كنندو 2000 نفر از این راه ارتزاق می‌كنند مردم این شهر در مقایسه با كشورهایی كه در زمینه تولید سفال فعال هستند

همدان- فاطمه كاظمی: شهر لالجین در همدان از جمله شهرهایی است كه نه تنها در ایران بلكه در سراسر دنیا یك استثنا به شمار می‌رود. این شهر تنها شهری است كه درآمد اقتصادی مردم آن فقط از راه تولید و فروش سفال به دست می‌آید. حتی در بین مردم معروف است كه «لالجینی‌ها به صورت ژنتیكی سفالگر به دنیا می‌آیند.» بر اساس گفته قدما پیشینه تولید سفال در این شهر به دوره پیش از اسلام نیز بازمی‌گردد. در لاله‌جین چیزی در حدود هزار كارگاه سفالگری به صورت كارگاه‌های مجزا و خانگی فعال است و چیزی در حدود 280 نمایشگاه و فروشگاه كوچك در زمینه عرضه محصولات این كارگاه‌ها فعالیت می‌كنند و دو هزار نفر از این راه ارتزاق می‌كنند.مردم این شهر در مقایسه با كشورهایی كه در زمینه تولید سفال فعال هستند پیشرفت‌های شگرفی در هنر سفالگری داشته‌اند و از نظر به‌‌كارگیری تكنیك‌های مدرن در عرصه سفالگری حرف اول را در دنیا می‌زنند. همین ویژگی‌ها باعث شده است كه لالجین سال‌ها عنوان «پایتخت سفال ایران» را با خود یدك بكشد، اما واقعیت این است كه این شهر با مشكلات زیادی دست و پنجه نرم می‌كند. همین مشكلات سبب شده است كه این شهر در حفظ این هنر ارزشمندبا خطراتی روبه‌رو باشد.



بافت هنری لالجین در حال نابودی است

«مهدی كریمی» كارشناس صنایع دستی در گفت‌وگو با تهران امروز درباره تاثیر از بین رفتن بافت هنری این شهر می‌گوید: از آنجایی‌كه خاك استفاده شده در سفال لالجین ویژگی‌های منحصر به فردی دارد از نظر مرغوبیت و كیفیت بالای سفال حرف اول را در دنیا می‌زند. اما به نمایش گذاشتن این كیفیت شرایط خاصی دارد كه می‌توان در زمینه جذب گردشگر نیز برای آن برنامه‌ریزی كرد و آن حفظ شرایط سنتی تولید سفال است. كشوری مانند تركیه تنها با داشتن 50 سفالگری كه دارد توانسته با حفظ شرایط سنتی و بومی این هنر را علاوه بر فروش به موقعیتی برای جذب گردشگر تبدیل كند. این در حالی است كه در لالجین با واردات بی‌رویه دستگاه‌های جدید، این بافت بومی در حال از بین رفتن است. جالب اینجاست كه مسئولان این مسئله را خدمتی به سفال لالجین می‌دانند كه ناشی از سوء مدیریت است.وی در ادامه می‌افزاید: از بین رفتن كارگاه‌های سنتی و رشد قارچ‌گونه كارگاه‌های جدید یك فضای ناهمگون و به هم ریخته در این شهر به وجود آورده است كه باعث شده گردشگران داخلی و خارجی سفال لالجین را خیلی جدی نگیرند. گردشگر وقتی وارد یك شهر هنری می‌شود به‌دنبال یك ویترین هنری است كه به عنوان شناسنامه آن شهر مطرح است اما این ویترین در لالجین دیده نمی‌شود.كریمی نداشتن بینش فرهنگی از سوی مدیران فرهنگی را علت این مسئله می‌داند و می‌گوید: اگر شما عكس‌های لالجین قدیم را ببینید افسوس می‌خورید كه چرا این محیط حفظ نشده است. ورودی لالجین نماد این شهر هنری نیست. علت همه این موارد را باید در یك مدیریت ناصحیح دید. متاسفانه مدیران فرهنگی همدان نمی‌توانند بینش فرهنگی داشته باشند و همین مسئله بافت لالجین را به این روز درآورده است.



واردات سفال مربوط به 8 سال اخیر است

در چند سال اخیر واردات سفال چینی به ایران ضربه‌های بزرگی به این هنر ارزشمند در ایران زد و باعث به حاشیه رفتن سفال لالجین شد. تا جایی‌كه حتی در ویترین فروشگاه‌های لالجین نیز این سفال‌ها دیده می‌شود. كریمی در این باره می‌گوید: پرونده مربوط به واردات سفال به ایران مربوط به 8سال گذشته است. اولین بار در دو ساله دوم دولت نهم واردات سفال از چین به ایران انجام شد. با وجود زحمت زیادی كه تولید كننده برای سفال لالجین می‌كشد اما سفال لالجین ارزان‌ترین سفال در دنیاست. در حالی كه سفال چینی با قیمت بالاتری عرضه می‌شود و همین مسئله رغبت فروشندگان را به سفال چینی بیشتر كرده است. آیا واردات محصولی كه كشور خودمان بزرگ‌ترین تولید كننده آن است كار عاقلانه‌ای است؟ این واردات بلایی بر سر لالجین آورد كه تولید كننده سفال را زمین زد.حالا باید دید كه چرا واردات سفال چین موفق شد و بازار ایران را تصاحب كرد؟

 

 

 بخش دوم

جلوی واردات بی‌رویه باید گرفته شود
سفال چینی بلای جان سفال لالجین

تجربه نشان داده است كه با ایجاد تحول در صنعت گردشگری، بافت تاریخی از آپارتمان‌سازی درآمدزایی بیشتری دارد این در حالی است كه كارشناسان و دلسوزان میراث فرهنگی بارها پیشنهاد داده‌اند این مكان‌ها ثبت ملی شوند

ادامه از صفحه اول: كریمی در این باره گفت: چینی‌ها برای تولید سفال خود از طرح‌های اصیل ایرانی استفاده می‌كنند در حالی كه استفاده از این طرح‌ها در بین تولیدكنندگان داخلی از بین رفته است. ما از نظر سواد فرهنگی هم از چینی‌ها عقب‌تریم چرا كه در كشور ما آموزش نادیده گرفته می‌شود. در گذشته‌های دور تعاونی‌هایی وجود داشت كه بازار سفال لالجین را مدیریت می‌كرد. تولید كننده حق نداشت محصول خود را به هركسی بفروشد تا از ورود سودجو جلوگیری شود. اصلا هركسی حق تولید سفال را نداشت. اما این تعاونی دیگر فعال نیست. در واقع نظارت از بین رفت و مدیریت به دست میراث فرهنگی افتاد كه خودش كلی مشكل دارد.



كارگاه‌های سفالگری در انتظار ثبت ملی هستند

«حسین زندی»  فعال فرهنگی نیز به اهمیت حفظ بافت هنری لالجین واقف است و به تهران امروز می‌گوید: یكی از تدابیری كه جهت حفظ و حراست از میراث تاریخی، طبیعی و معنوی صورت می‌گیرد ثبت آثار در فهرست آثار ملی است تا گامی جهت حفظ و نگهداری برداشته شود و از گزند تخریب و تغییر در امان باشد. كارگاه‌های سنتی سفالگری شهرستان لالجین از جمله این آثار هستند كه از جنبه‌های گوناگون حائز اهمیت هستند. وی می‌افزاید: سازه و بنای كارگاهی، همچنین ابزارها، وسایل و دستگاه‌های سفالگری كه دارای قدمت تاریخی هستند و به عنوان میراث تاریخی و شیوه سفالگری سنتی كه بدون فن‌آوری روز و ابزارهای برقی و ماشین‌های مدرن انجام می‌شود سابقه‌ای چند صد ساله دارد و می‌تواند به عنوان جاذبه‌ فرهنگی و تاریخی مورد توجه قرار گیرد اما به دلیل عدم برنامه‌ریزی و مدیریت شهری آسیب‌های جدی بر پیكره شهر وارد شده است و موجب نگرانی دوست‌داران و فعالان میراث فرهنگی شده است.زندی به از بین رفتن كارگاه‌های سنتی لالجین اشاره می‌كند و می‌گوید: در اواسط دهه شصت بیش از ششصد كارگاه در این شهر گزارش شده است اما امروز كمترازهشتاد كارگاه در این شهر باقی مانده است. از آنجا كه این كارگاه‌ها در درون شهر قرار دارند و با رشد جمعیت شهر و تغییرات بافت‌ها و فضاهای شهری این كارگاه‌ها نیز دچار دگرگونی شده‌اند و چون مدیران شهری نتوانسته‌اند نیازهای مسكونی مردم را مدیریت كنند، قانونی برای حفظ بافت‌های سنتی و كارگاه‌ها وجود ندارد.

از سوی دیگر نبود حمایت‌های دولتی مالكان را ترغیب كرده است این اماكن را تخریب كنند و به جای آن آپارتمان و رستوران بسازند و منافع كوتاه‌مدت را ترجیح دهند. وی تصریح می‌كند: تجربه نشان داده است كه با ایجاد تحول در صنعت گردشگری بافت تاریخی از آپارتمان‌سازی درآمدزایی بیشتری دارد این در حالی است كه كارشناسان و دلسوزان میراث فرهنگی بارها پیشنهاد داده‌اند این مكان‌ها ثبت ملی شوند و تبدیل به فرهنگسرا و موزه سفال شوند اما كارگاه‌های ثبت شده به تعداد انگشتان یك دست هم نمی‌رسد و به گفته یكی از اعضای شورای شهر تنها دو كارگاه ثبت شده است در حالی كه كارگاه‌های با سابقه چهارصد ساله نیز در این شهر شناسایی شده‌اند.

تولید زیاد و برداشت بی‌رویه از خاك

این فعال محیط‌زیست به از بین رفتن خاصیت خاك لالجین نیز اشاره می‌كند و می‌گوید: مسئله مهم دیگر برداشت بی‌رویه از خاك اطراف شهر است كه به زودی دچار كمبود خواهد شد و از آنجا كه حجم تولیدات بسیار بالاست، كیفیت روز به روز پایین می‌آید. از طرفی با واردات سفال چینی تولیدات لالجین روی دست تولید كننده می‌ماند و ضایعات و پسماندهای سفال‌ها هر روز افزون‌تر می‌شود در واقع سفالگران جدید خاك لالجین را تبدیل به سفال شكسته و زباله می‌كنند كه در گرداگرد شهر تلنبار شده است و چهره زشتی به این شهر می‌بخشد.



سخن پایانی

اگر از ظرفیت‌های لالجین به درستی وباكارشناسی و مدیریت صحیح استفاده شود جایگاه واقعی‌اش را به عنوان پایتخت سفال و سرامیك ایران باز می‌یابد. دانشگاه سفال لالجین از جمله مراكز آموزشی در كشور است كه از دهه پنجاه با وجود ابزار تولید پیشرفته متاسفانه كمتر مورد توجه واقع شده تاجایی‌كه در سال‌های اخیر پذیرش دانشجو در رشته سفال سرامیك كمتر از برخی رشته‌های غیرمرتبط مانند معماری و...بوده است. این دانشگاه می‌تواند با توجه به امكانات وموقعیت ممتازوابزار ووسایلی كه در اختیار دارد نقش پر رنگ‌تری در آموزش داشته باشد به‌طور كلی ایجاد مراكز آموزشی و پژوهشی همچنین توانمندی‌های شهروندان را نباید نادیده گرفت.

 

 


برچسب ها: لالجین ، سفال ، همدان ، گفتگو ،

ویژه نامه گردشگری استان همدان3

برگرفته از ویژه نامه 6و7 روزنامه همشهری پنجشنبه 5بهمن 1391

 

 

 لالجین پایتخت سفال ایران

اگر بیست کیلومتری به سمت غرب از شهر همدان بروید از شهر بهار بگذرید به پایتخت سفال ایران می رسید . لالجین شهر کوچکی است که 70 % ساکنانش از طریق صنایع دستی و سفال روزگار می گذرانند این شهر مهمترین مراکز سفال کشور است و به یمن همین هنر کمترین نرخ بیکاری را در سطح استان دارد در ان شهر می توانید از فروشگاههای سفال که هر یک نشان از دستان هنرمندانه مردم این ولایت است را ببینید امامواظب باشید در دام سفال چینی نیافتید در سالها یاخیر سفال لالجین همانند دیکر صنایع دستی کشور توسط چینی ها کپی برداری شده وبه یاری هموطنان  سود جو باعث تهدید سفال لاجین شده است .

برا ی اینکه مطمئن ت خرید کنید فروشگاههای معتبر مانند خاکاب و خشوعی سر بزنید و یا کارگاه هایی که عمر آن ها به 400 سال می رسد و بیشتر آن کارگاه در قسمت پشت ترمینال شهر است که در بازدید از انها می توانید با شیوه سفالگری سنتی ایران هم در مراحل ساخت آن آشنا شوید و یادگاری از هنر لالجین که تبلور هنر ایرانی است که به همراه داشته باشید .

کاروانسرای تاج آباد :

در فاصله 25 کیلومتری جاده همدان به اسد آباد داخل روستای تاج آباد ( رسول آباد سفلی ) کاروانسرایی وجود دارد که از دوران قاجار بر جا مانده است این کاروانسرا به دلیل این که در مسیر امکان زیارتی عراق قرارداشته بسیار مورد اهمیت بوده است . این بنای زیبا دارای یک حیاط مدور مرکزی با حجره ها ، اسطبل ها و حیاط است . برخلاف کاروانسرا های دوره صفوی که چهار ضلعی است  این کاروانسرا مدور است که توسط زبیده خانم  از نوادگان فتحعلی شاه و علیقلی کوثر همدانی ساخته شده است زبیده خانم خدمات دیگری مانند ساخت پل -روان بازسازی- بنای امازاده یحیی وساخت بنای قدیمی باباطاهر که با ساخت بنای جدید تخریب شد را درکارنامه  اش دارد. درورودی کاروانسرا به سمت شمال است ومصالح به کار رفته در بنا از آجر است این بنا نیز مانند اغلب آثاری که متولی آن ها سازمان میراث فرهنگی  وگردشگری است در بیشتر طول سال بسته است و ظاهراً تنها برای درج در نقشه های گردشگری مورد استفاده قرار گرفته است .

یخدان میر فتاح :

اگر گذرتان به ملایر افتاد بازدید از یخدان میر فتاح را در برنامه خود داشته باشید . این ساختمان گنبدی شکل زیبا در فاصله ی یک کیلو متری جاده ملایر به بروجرد واقع شده است . میر فتاح شیخ الاسلام و فرزندش محمود فتاحی شریف الملک در دوره قاجار این یخچال را ساختند تا در زمستان در ان یخ و برف انبار کنند ودر فصل تابستان مردم ملایر ( دولت آباد ) از ان استفاده کنند . این یخدان نیز مانند سایر یخدانها به سبک صفوی ساخته شده است ودارای دو در  یکی ورود آب ودیگری برای خارج کردن یخ می باشد . مصالح به کاررفته در این بنا سنگ ، آجر و خشت است دیوار وسقف این بنا از سه لایه تشکیل شده است تا از نفوذ گرما جلوگیری کند از این یخدان تا اوایل دوره پهلوی دوم استفاده می شده است .

آرامگاه سیف الدوله :

در کنار مهم ترین پارک ملایر بنای زیبایی ساخته شده است که خانواده عضد الدوله افراد خانواده محمد میرزا سیف الدوله نوه فتحعلیشاه در آن مدفون هستنداین بنا دارای چهار در ورودی است که با آجر کاری تزئین شده است صحن اصلی آن سقفی گنبدی دارد این بنا سالها پیش توسط امیر ... عضدی قاجار نوه سیف الدوله ساخته شده است که مالک اصلی باغ و زمین های اطراف بود و توسط خانواده وقف شده است در بخش ورودی بنا آب نمای بسیار زیبایی ساخته شده است که هر انسان صاحب ذوقی را مجذوب خود می کند . سیف الدوله در دوره احد شاه حاکم ملایر (دولت آباد ) بود و این  پارک را در آن زمان احداث م یکند .

موزه ملایر :

یکی از دیدنی ترین موزه های ایران مجموعه ای از اشیاء است که در ملایر گرد آوری شدهاست و به چند دلیل : یکی این که این موزه از موزه استان همدان غنی تر است و به گواه آثار به نمایش در امده مهم تر است دیگر این که بیشتر این اشیاء توسط مردم به این موزه اهدا شده است که در کشور ما که مردم به دنبال تصاحب زیر خاکی و عتیقه هستند این پدیده بسیار با ارزش است اهدا کنندگان از همه اقشار جامعه هستند و به طور مثال آثار اهدایی دکتر محمد ملایری یک بخش موزه را به خود اختصاص داده است پس اگر گذر شما به ملایر افتاد بازدید این موزه را از دست ندهید موزه ملایر در عمارت لطفعلیان  و مصدقی در خیابان مصطفی خمینی این شهر است .

یادگاری از محسن مصدقی که به مصدق الممالک معروف بود ودر دوره قاجاریه می زیسته است این مجموعه از بخش های اندرونی ، حسینیه واصطبل تشکیل شده است . بخشی از این خانه بعدها توسط مرتضی خان لطفعلیان خریداری شد ومورد استفاده قرارگرفت . این عمارت از جمله ساختمان هایی است که آب قنات از درون آن می گذرد و سقف لمبه کوبی شده و ارسی ها با شیشه های رنگی و بنای آجری به زیبائی این بنا افزوده است .

این بنا در تاریخ 19/12/1380 به شماره 4892 به ثبت آثار ملی ایران رسیده است .

.معبد نوشیجان   ارگ باستانی نوشیجان )

در 15 کیلومتری غرب ملایر به سمت همدان بر فراز تپه ای معبدی خشتی وجود دارد که در لایه هایی مختلف کاوش باستان شناسان به آثار دوره های هخامنشی و اشکانی دست یافتند از بخش های مختلف این بنای باستانی می توان به بنای قدیمی ( اولین آتشکده ) تالار ستوندار ، اپادانا ، معبد اصلی ،( دومین نیایشگاه ) انبارها و اتاقها ، تونل ها وحصار دژ نام برد .

در این کاوشها آثار سفالی نقره و... به دست آمده است و علی هژبری باستان شناس معتقد است بنای اصل این مجموعه متعلق به عصر آهن 3 یا پیش از مادها بوده است و بنابرشواهد و یافته های وی معبد را بنایی نیایشگاهی مربوط به مهر پرستان می داند و این نظریه با توجه به محراب و بنای چلیپایی و نیم چلیپایی این مجموعه بیان می کند . این اثر باستانی به شماره 763 در تاریخ 3/11/1366 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است . و قابلیت ثبت جهانی را نیز به عنوان اثری گرانبها دارا است . .

امامزاده شاهزاده محمد و علی

اگر به نهاوند سفر کنید در میدان آزادی ( قیصریه ) امامزاده ای با مناره های کاشی کاری شده زیبا قرارگرفته است به نام امامزاده شاهزاده محمد وعلی . در شجره نامه آن آمده است امامزاده محمد بن عبد اله بن احمد اشعرانی بن ابراهیم بن محمد الیمانی بن عبد الله بن امام موسی کاظم که به روایتی در قرن چهارم می ریسته است . حیاط امامزاده مملو از قبور و مردم نهاوند است این امامزاده از مکانهای مورد تکریم مردم شهر می باشد

.  مزار شیخ ابوالعباس نهاوندی ( در شیخ )

در یکی از محله های قدیمی نهاوند به نام « در شیخ »  اتاق کوچکی قراردارد که متعلق به مقبره شیخ ابوالعباس نهاوندی از صوفیان قرن چهارم است . درون بنا اتاقی است با طاق و قوس های زیبا و یک گنبد که در زمان قاجار ساخته شده است . در کف  بقعه روبروی در ورودی مزار شیخ قرار گرفته است و نیز چهار قبر در اطراف آن که متعلق که بزرگان نهاوند است .این بنا در تاریخ 25/12/1380 به شماره 5038 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است اگر به این مکان رسیدید و با در بسته روبرو شدید نگران نباشید . کلید این بنا در اختیار سوپر مارکت روبروی آن است که مردی مهربان  از مردم خوب نهاوند واز شما استقبال خواهد کرد .

حمام حاج آقا تراب

در سفر به نهاوند حتماً سری به محله علی آباد بزنید و از حمام و مسجد قدیمی حاج اقا تراب و ساختمان غسالخانه قدیمی شهر دیدن کنید این حمام تاریخی در کوچه حاج آقا تراب واقع شده است که مربوط به 161 سال پیش یعنی 1230 خورشیدی است .

سقف وهلالی های حمام دارای نقوشی از رزم رستم و دیو سفیدو گچبری هایی کم نظیر است که بیننده را مجذوب خودمی کند . این حمام به حمام دو قلو معروف است که یکی برای طبقه حاکم و اشراف جامعه ودیگری برای افراد عادی است . حمام مربوط به اشراف تزئینات بیشتری دارد و گفته می شود بعدها از حمام دیگر به عنوان حمام زنانه استفاده می شده است . این حمام در حال حاضر به عنوان موزه مردم شناسی نهاوند همه روزه  آماده بازدید علاقمندان به تاریخ و فرهنگ این سرزمین است حمام حاج آقا تراب در تاریخ 22/9/1356 و به شماره 1492 در فهرست آثا رملی به ثبت رسیده است .

موزه مردم شناسی اسد آباد :

در سالهای اخیر سازمان میراث فراهنگی و گردشگری تلاش کرده است در هر استان و شهری موزه ای به نمایش آثار وتاریخ  آداب ورسوم ایجاد کند . در اسد آباد نیز همین اتفاق افتاده است . در محله سیدان ساختمانی به همین امراختصاص داده شده است واشیایی از سوی مردم اهدا شده است ودر معرض نمایش علاقمندان قرار گرفته است اما بخشی از این خانه تاریخی از سوی  همین سازمان به دانشگاه علمی کاربردی تبدیل شده است سنگ یادمانی سید جمال الدین نیز در این ساختمان قرارگرفته است . این موزه در تاریخ 6/7/1387 افتتاح شده است .

امامزاده احمد ( سیدان ) این امامزاده در محله سیدان اسد آباد واقع شده است واز هر چهار طرف در  ورودی دارد و گفته می شود متعلق به یکی از سادات اسد آباد است . امامزاده احمد روبروی موزه مردم شناسی اسد آباد در میان یک پارک کوچک قرا رگرفته است . 

حمام نیلوفر :

روبروی مسجد جامع شهر حمامی وجود دارد که قدمت آن به دوره صفوی بر می گردد . حمام نیلو فر در دهه هشتاد به ثبت می رسد و مورد مرمت قرارگرفت که اخیراً مرمت آن به پایان رسید است ومورد بازدید علاقمندان قرار خواهد گرفت این حمام در کنا مجموعه ای آثار تاریخی اسد آباد از جمله آب انبار صفوی مسجد  جامع شهر و بازار قرار گرفته است وبازدید از این مجموعه برای مسافران به راحتی انجام می گیرد .

سید جمال  الدین اسد آبادی

بنیانگذار نو اندیشی دینی :

سید جمال الدین اسد آبادی در سال 1217 خورشیدی در محله سیدان شهر اسد آباد به دنیا آمد و پس از تحصیل علوم و معارف به فعالیت های سیاسی و اجتماعی پرداخت ، با این هدف که کشورهای اسلامی را اصلاح نماید.  سید جمال الدین را بنیانگذار نهضت اسلامی و انقلابی در 150 سال اخیر دانسته اند . تاسیس انجمن های سیاسی ، انتشار نشریات وروزنامه هایی مانند عروه الوثقی و مکاتبه با حاکمان پادشاهان از فعالیت های او به شمار می رود. به رسم بزرگداشت او کتیبه و سنگ بنای یادبودی در حیاط خانه اش در محله سیدان اسد آباد احداث شده است و به شماره 18603 در تاریخ 21/2/1376 در فهرست آثا رملی ایران به ثبت رسیده است .

میرر ضی الدین آرتیمانی :

آرامگاه سید محمد رضی متخلص به رضی الدین آرتیمانی در محله آرتیمان در کوهپایه شمالی تویسرکان واقع شده است . در  سال 1354 خورشیدی بنای یادمانی زیبایی بر مزار این شاعر گرانقدر از سوی انجمن آثار ملی ساخته شده است این بنای آجری چهار وجهی در میان باغ زیبایی محصور است . میر رضی در زمان صفویه هم عصر شاه عباس کبیر بوده است واز عرفای زمان خود به شمار می رود و از وی حدود یک هزار و پانصد بیت شعربر جا مانده که در دیوان اشعار او به انتشار رسیده است از میر رضی به جزء اشعار رباعی و غزل مثنوی ساقی نامه که مشهورترین اثر وی است به جای مانده است .

الهی به مستان میخانه ات      به عقل آفرینان دیوانه ات

به میخانه وحدتم راه ده              دل زنده و جان آگاه ده

میر رضی در دربار شاه عباس کبیر منزلت و جایگاهی داشت اما به زادگاهش بازگشت ودر خانقاهی که دائر کرده بود به سیر وسلوک و آموزش عارفان و پیوان خود پرداخت . این عارف و شاعر نامی در سال 1037 ه . ق برابر با 1005 ه . ش دیده از جهان فرو بست ودر خانقاهش به خاک سپرده شد تا مزارش زیارتگه عارفان و دلسوختگان باشد .

حیقوق نبی:

مگر می شود کسی وارد شهر تویسرکان شود واز مقبره حیقوق نبی دیدن نکند . مکانی که هم مورد احترام مسلمانان است وهم یهودیان .این مقبره در جنوب غربی شهر تویسرکان در میان پارکی زیبا قرا رگرفته است که هر بیننده ای را به سوی خود می خواند .

حقیوق نبی یکی از پیامبران بنی اسرائیل است که نامش در تورات آمده است او درحمله بخت النصر و بابلیان به همراه یهودیان به اسارت در آمد و سالیان درازی در زندان بابل بود و پس از فتح بابل به دست کوروش هخامنشی و آزادی یهودیان به ایران آمدو در همدان ساکن شد و پس از مرگ در تویسرکان به خاک سپرده شد . بقعه این پیغمبر بنایی است به شکل برج و از آجر ساخته شده است و گنبدی زیبا و مخروطی شکل دارد و 12 متر اراتفاع این بناست . داخل بنا بسیار ساده است ودر قسمت میانی مزار حیقوق جای گرفته است که مشخصات آن به دوز بان فارسی و عبری بر آن نگاشته شده است . گفته می شود در حفاری های باستان شناسان بقایای دیوار وحصاری با چهار برج کشف می شود که قدمت آن از بنای فعلی کهن تر بوده است این مزار از جمله مزارهای چند پیغمبر یهود در ایران است که برا مردم محلی بسیار مورد تکریم و احترام است .

فرسفج :

اگر به معماری صفوی علاقمند باشید می توانید در مسیر جاده تویسرکان به اسد آباد و کنگاور در فرسنج که چند سالی است شهرستان اعلام شده است توقف کنید واز آثار معماری قدیمی این شهر جدید دیدن کنید . کاروانسرای فرسنج از مجموعه کاروانسراهای ساخته شده عصر صفوی است که به کاروانسراشاه عباسی شهرت دارد این اثر تاریخی سالها استراحتگاه کاروانها و بازرگانان و زائران بوده است . مساحت آن حدود 4000 متر مربع است ودر سالهای گذشته با هدف ایجاد بازارچه صنایع دستی و گردو مرمت شده است اما تا کنون این محقق نشده است . اشیا ء یافته شده از کاروانسرا در موزه شهر همدان نگهداری می شود در کنار فرسنج بر روی شاخه ای از قلقل رود پلی ساخته شده است که شرق را به غرب وصل می کند طول پل 60 متر و عرض آن 8 متر است این پل نیز از آثار دوره صفوی است ودر ساخت آن از مصالح سنگ و آجر و ساروج استفاده شده است و هر دو اثر در سال 1376 در فهرست آثار ملی ثبت شده است .

یکی دیگر از آثار صفوی فرسنج حمامی است که در زیر خاک مدفون است و هنوز بازسازی نشده است . فرسنج در گذشته مرکز تولید سفال منطقه بوده و پس از لالجین دومین مرکز سفال استان همدان به شمار می رفته است . آثار کارگاه سفالگری در کنار کاروانسرا بیست سال  پس از تعطیلی همچنان پابر جاست ودر حاشیه شهر هنوز کارگاه هایی در حال تولید سفال هستند . در گذشته سفال بدون لعاب فرسنج زبانزد مردم منطقه بوده است .

میرر ضی الدین آرتیمانی :

آرامگاه سید محمد رضی متخلص به رضی الدین آرتیمانی در محله آرتیمان در کوهپایه شمالی تویسرکان واقع شده است . در  سال 1354 خورشیدی بنای یادمانی زیبایی بر مزار این شاعر گرانقدر از سوی انجمن آثار ملی ساخته شده است این بنای آجری چهار وجهی در میان باغ زیبایی محصور است . میر رضی در زمان صفویه هم عصر شاه عباس کبیر بوده است واز عرفای زمان خود به شمار می رود و از وی حدود یک هزار و پانصد بیت شعربر جا مانده که در دیوان اشعار او به انتشار رسیده است از میر رضی به جزء اشعار رباعی و غزل مثنوی ساقی نامه که مشهورترین اثر وی است به جای مانده است .

الهی به مستان میخانه ات      به عقل آفرینان دیوانه ات

به میخانه وحدتم راه ده              دل زنده و جان آگاه ده

میر رضی در دربار شاه عباس کبیر منزلت و جایگاهی داشت اما به زادگاهش بازگشت ودر خانقاهی که دائر کرده بود به سیر وسلوک و آموزش عارفان و پیوان خود پرداخت . این عارف و شاعر نامی در سال 1037 ه . ق برابر با 1005 ه . ش دیده از جهان فرو بست ودر خانقاهش به خاک سپرده شد تا مزارش زیارتگه عارفان و دلسوختگان باشد .

خانه مسعود ی :

در خیابان انقلاب شهر تویسرکان عمارتی قدیمی است که در دوره قاجار به سال 1292 ساخته شده است این بنا بخشی از یک عمارت بزرگتر بوده که بخش هایی از آن را پیشتر توسط مالک  آن واگذار شده وساختمان های جدید در اطراف آن احداث شده است  اما آن چه باقی مانده در سالهای بعد به تملک  یکی از خانواده های تویسرکانی به نام خانواده مسعودی در می آید و سالها در اختیار این خانواده بود تاسازمان میراث فراهنگی آن را خریداری کرد و به عنوان ساختمان اداری از آن استفاده می کرد اما امسال اداره میراث فراهنگی شهرستان به ساختمان دیگری منتقل شدو خانه مسعودی به موزه تویسرکان تبدیل شد . جذاب ترین بخش این اثر تاریخی اتاق شاه نشین  است که تماما گچبری و نقاشی شده بارنگ ها ی گیاهی از دوره قاجار است و تصاویری از شاهان کیانی تا قاجار که دو را دور اتاق به چشم می خورد . این تصاویر هنرمندانه را با شیشه پوشیده اند  و با گچبری قاب شده اند .

در انتهای اتاق شومینه ای گچ بری شده قرا ر گرفته است و سقف اتاق آینه کاری شده است اگر تویسرکان همین یک بنا را در خود  داشت به جا بود که برای دیدن این اثر به تویسرکان رفت . این اثر در تاریخ 27/10/1377 و به شماره 2246در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است .


برچسب ها: همدان ، گردشگری ، روزنامه همشهری ، اسد آباد ، ملایر ، نهاوند ، لالجین ،

سفال‌های لالجین سمی شده‌اند

 

نامیده شدن شهر لالجین به پایتخت سفال ایران به‌تدریج تبدیل به طنزی تلخ می‌شود. این روزها در همان پایتخت سفال ایران، سفال چینی می‌فروشند و لالجین را این‌روزها «لاله‌چین» می‌خوانند. چرا؟ چون فروشندگان تمایل کمتری به سفال لالجین دارند و تولید‌کنندگان هم با مشکلات فراوان دست‌و‌پنجه نرم می‌کنند.


روزگاری سفال لالجین به تمام اروپا صادر می‌شد اما اکنون اتحادیه اروپا دیگر اجازه ورود سفال لعاب‌دار لالجین به کشورهای عضو این اتحادیه را نمی‌دهد.

صادرات سفال لالجین به آلمان نیز که مهم‌ترین خریدار سفال ایران بود، قطع شده است؛ نه به‌دلیل تحریم بلکه موضوع اصلی، کیفیت سفال ایرانی است. در سال‌های اخیر در لعابکاری سفال‌ها از لعاب‌های آماده که برای ساخت کاشی و سرامیک ساختمانی استفاده می‌شود و دارای ترکیبات سرب است، استفاده شده است.لعاب‌های آماده سمی هستند و آسیب‌های جبران‌ناپذیری به استفاده‌کنندگان از ظروف سفالی‌ای که با چنین لعاب‌هایی ساخته می‌شوند، می‌رسانند.

دیگر اینکه برای پخت سفال در کوره‌ها حرارتی بیش از یک هزار درجه نیاز است تا ظروف سفالین سم‌زدایی شوند که به‌علت گران‌شدن مواد سوختی و حامل‌های انرژی، تولید‌کنندگان ناچارند در حرارتی کمتر از 700درجه سفال‌ها را بپزند. این اقدام کیفیت کالاها را پایین آورده و سلامت مصرف‌کنندگان را نیز تهدید می‌کند.تولید چنین کالاهایی در حالی انجام می‌شود که هیچ نهادی تاکنون بر این موضوع نظارت نداشته و به‌ویژه وقتی خطر استفاده از ظروف لعابدار سمی بیشتر می‌شود که برخی خریداران صنایع‌دستی سفالی از ظروف سفالی با هدف تهیه مواد غذایی و پخت‌وپز استفاده می‌کنند.

مهدی کریمی، کارشناس سفال و مدرس دانشگاه درخصوص سفال‌های سمی تولید‌شده در برخی کارگاه‌های صنایع‌دستی در لالجین می‌گوید: در ترکیب لعاب همیشه سرب وجود دارد اما در سال‌های اخیر از این ماده بیش‌از حد مجاز استفاده می‌شود که موجب خطرناک‌شدن لعاب‌ها شده است.

کریمی می‌گوید: سفالگران برای پایین‌آوردن دمای ذوب، ترکیب سرب را افزایش می‌دهند و متأسفانه دستگاه‌های نظارتی نیز در این خصوص سکوت کرده‌اند. البته اگر حمایت‌های بیشتری از تولیدکنندگان صنایع‌دستی در بخش سفال انجام می‌شد و یارانه صنعت و سوخت آنها حذف نمی‌شد سفالگران دست به این اقدام نمی‌زدند.

لالجین البته با بیش از 400سال سابقه در صنعت سفال هنوز در جهت برندسازی گام برنداشته است؛یعنی به‌دلیل اینکه تولید سفال درخور نیازهای روز نیست و کیفیت فدای کمیت شده، نشان معتبری از صنعت سفال در این شهر کمتر دیده می‌شود.با آنکه لالجین را پایتخت سفال ایران نامیده‌اند اما این شهر و محصولاتش نقش کمرنگ‌تری در جشنواره‌ها و فستیوال‌ها به‌خصوص در دوسالانه سفال کشور دارند و هرگز دوسالانه سفال ایران در این شهر برگزار نشده است.

تا دهه60 بیش از 600 کارگاه ساخت سفال به شیوه سنتی در شهر لالجین فعالیت می‌کردند اما امروز بیشتر این کارگاه‌ها قربانی توسعه شهر شده‌اند. پایتخت سفال ایران حتی در طراحی شهری لالجین نیز لحاظ نشده و شهرک صنعتی که به‌منظور سازماندهی این کارگاه‌ها ایجاد شده است، توانایی پاسخگویی به تمامی تولیدکنندگان را ندارد. سفالگران نیز توان خرید کارگاه در این شهرک را ندارند و از آنجا که کارگاه‌های سنتی در بافت قدیم و اصلی شهر قرار گرفته‌اند، شرایط مناسبی برای تولید سفال وجود ندارد. باوجود این مشارکت نهادهای مردمی در تصمیم‌سازی‌‌ها به‌منظور حل مسائل این شهر ضعیف است. ایجاد پژوهشگاه و مراکز مطالعات سفال، استفاده از نخبگان و هنرمندان، مسئولیت‌دادن به شهروندان، تبلیغات صحیح، نظارت بر کیفیت توسط یک نهاد بی‌طرف و تخصصی، مدیریت پسماند و نوآوری و سرمایه‌گذاری در صنعت سفال کشور می‌تواند پایتخت سفال ایران را از مشکلات موجود در آن و ورشکستگی صنعت سفال (به‌عنوان یکی از رشته‌های صنایع‌دستی کشور) رها کند.

حسین زندی
دوستدار‌ میراث فرهنگی همدان

http://www.hamshahrionline.ir/details/224160 لینک مطلب:


برچسب ها: لالجین ، پایتخت سفال ایران ، سفال سمی ، صنایع دستی ، سفال سربی ،

ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | اخبار کامپیوتر، فناوری اطلاعات و سلامتی مجله علم و فن | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو