چهارشنبه 4 آذر 1394

«یارم همدانی و...»؛ روایتگر تاریخ شهر

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :روزنامه همشهری ،

«یارم همدانی و...»؛ روایتگر تاریخ شهر

نویسنده: حسین زندی خبرنگار همشهری -همدان
«یارم همدانی و...»؛ روایتگر تاریخ شهر
رمان «یارم همدانی و...» نوشته «محمدحسن شهیدی همدانی» داستانی عاشقانه را در تب و تاب رویدادهای اجتماعی دهه 30 خورشیدی روایت می‌کند...
1394/09/04
 رمان «یارم همدانی و...» نوشته «محمدحسن شهیدی همدانی» داستانی عاشقانه را در تب و تاب رویدادهای اجتماعی دهه 30 خورشیدی روایت می‌کند. این کتاب در شمارگان 1000 جلد به تازگی از سوی انتشارات «آوامتن» وارد بازار کتاب شده و با استقبال خوب خوانندگان و علاقه‌مندان ادبیات داستانی به ویژه در همدان همراه شده است. محمدحسن شهیدی همدانی متولد 23 در همدان است. «یارم همدانی و...» نخستین رمانی است که وی به چاپ رسانده و پیش از این نیز چند کتاب با موضوع مبارزه با اعتیاد منتشر کرده است.

همدان؛ محل رویدادهای رمان
خلق رمان بدون وجود مکان یعنی شهرهایی که حوادث و شخصیت‌های آن در آن نشو و نما یافته اند، امکان ندارد. پیچیدگی مناسبات و عواطف و حوادث درون شهری، رمان را با پیدایش طبقه متوسط، شهرهای مدرن و سرمایه‌داری پیوند می‌دهد. بیشتر رمان‌های ماندگار در فضای شهر شکل گرفته‌اند تا جایی که بعضی از شهرها هویت خود را بر نویسنده  تحمیل می کنند.
همین رخداد موجب می‌شود تا نام شهر بر پیشانی اثر بیاید. بی شک این مورد ممکن است ویژگی به‌خصوص آن رمان شود و داستان بشود. حتی گاهی بتواند شخصیت‌های اصلی اثر را تحت شعاع قرار دهد و بیش از آنها خودش را برای همیشه در یاد و خاطره خواننده نقش کند.
«یارم همدانی و...» یکی از آثار شهری است که این ویژگی را دارد و خواننده را با شهر همدان و تاریخ نیم‌قرن گذشته آن آشنا می‌کند.

 مکان-شهر
« مسعود(ساعد) احمدی»  نویسنده و شاعر در این باره می‌گوید: گاهی پیش آمده است بدون آنکه نامی از شهری بر پیشانی کتاب آمده باشد مکان-شهرِ اثر بعد خوانش و دریافت درون مایه اثر توسط خواننده، دست به مصادره شخصیت‌ها و حتی حوادث اثر بزند و خود را برخواننده اثر تحمیل کند، یعنی ما را به‌عنوان خواننده ناگزیر از به یاد آوردن مکان-‌شهر اثر می کند.
احمدی با اشاره به نمونه‌هایی که این ویژگی را دارد، می‌گوید: می توان در این مورد نمونه‌های فراوانی آورد مثل دابلین الیس جویس، پاریسِ بینوایان، لندن الیورتوییست و در آثار ایرانی شیراز سووشون از سیمین دانشور، تهران دل کور و داستان جاوید اسماعیل فصیح، اهواز همسایه‌ها،مدار صفر درجه و زمین سوخته احمد محمود و کرمانشاه شوهر آهوخانم علی‌محمد افغانی از این دست هستند.
این نویسنده ادامه می‌دهد: «یارم همدانی» که بلافاصله عنوان‌های یار و همدان را بر جلد کتاب آورده‌، آمده است تا جایی کنار آثار برشمرده شده، پیدا کند. شهیدی با نثر روان که یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این رمان محسوب می شود، با آدمی خوش‌ بر و رو و خوش قد و بالا یعنی پرویز‌خان، خواننده را هم درگیر قصه  و ماجرایی که این آدم در آن افتاده می کند و یک نفس ما را می برد تا از عاقبت سرنوشت و زندگی او سردرآوریم. در واقع این روند کل بدنه رمان را پی‌ریزی می‌کند.
وی می‌گوید: شهیدی این بنیان را با عشق بالا می برد و نه همانند رمان های همسایه های احمد محمود و چراغانی در بادِ احمد آقایی که همه درون‌مایه  رمان‌هایشان گرد خدمت و تبلیغ به نوعی ایدئولوژی دور می‌زنند، داستان خود را می‌نویسد. در «یارم همدانی» بدون این که نویسنده نسبت به سیاست و دوران پر تب و تاب سال های بحرانی31-32 غلفت کند، شالوده و درون مایه اثرش را بر عشق می‌نهد.

واقعیتی تلخ، اما خواندنی
عباس شیخ بابایی دیگر نویسنده همدانی است که در تئاتر هم سابقه نویسندگی و کارگردانی دارد. او می‌گوید: شهیدی نویسنده زیرکی است که دقت نظر و ریز‌بینی خاصی به زمان روایت داستان خود دارد و بدون این‌که بخواهد اثرش را به ورطه شعار و شعارزدگی بیندازد به نحو زیرکانه‌ای در بستر خود رمان، واقعیتی تلخ را با اجرایی دلپسند به خواننده‌اش منتقل می کند. او شخصیت های اثرش را بدون این‌که در دام کلیشه‌های سانتی مانتال و عاشقانه‌های رایج بغلتاند از لبه این پرتگاه به سلامت عبور می دهد و از آنها آدم‌هایی با جنم و پرخون خلق می کند. به‌طوری که بعد از به پایان بردن اثر در یاد و خاطره خواننده حک می‌شوند.
شیخ بابایی می‌گوید: در این میانه خود شهر همدان نقشی اساسی بازی می‌کند. زیرا هر زمانی که یکی از شخصیت ها قصد می کند که از دایره حوادث خودش را به بیرون پرتاب کند دوباره برش می گرداند تا تکلیفش معین شود.
وی ادامه می دهد: ناگفته نماند در این رمان، شخصیت‌های به یاد ماندنی کم نیستند. ولی این آدم‌ها با چنان مهارتی در پرداخت خوی و خصلت‌های ویژه شان در رمان آمده‌اند که فراموش نمی شوند. داود (‌جوان عاشق)، زری (‌دختر آبی‌پوش) و علی تحصیلدار (‌لمپنی با لحن و برخورد خاصش) از این شخصیت‌ها هستند.
http://ostani.hamshahrilinks.org/Ostan/Iran/Hamedan/Contents/«یارم-همدانی-و-»؛-روایتگر-تاریخ-شهر?magazineid=


برچسب ها: همشهری همدان ، یارم همدانی ، ادبیات همدان ، محمد حسن شهیدی همدانی ،

دوشنبه 11 خرداد 1394

گفت وگو با محمد‌حسن شهیدی نویسنده رمان "یارم همدانی و...."

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :گفتگو ،ادبیات ،

گفت وگو با محمد‌حسن شهیدی نویسنده رمان "یارم همدانی و...."
روزگارکودکی برنگردد دریغا

نویسنده : راستین هستی‌پرست، حسین زندی

فرهنگی 

محمد‌حسن شهیدی نویسنده همدانی که نخستین اثر خود را که در حوزه ادبیات‌داستانی است به تازگی روانه بازار نشر کرده است. پیش از این از شهیدی ده‌ها مقاله و چندین اثر در زمینه مدیریت آموزشی، روش تحقیق و‌تحلیل محتوا به چاپ رسیده بود. "یارم‌همدانی و ..."  توسط انتشارات آوا‌متن در بیست وهشتمین نمایشگاه کتاب تهران رونمایی شد به همین خاطر گفت وگویی با این نویسنده همدانی انجام داده‌ایم.
 جناب شهیدی از خودتان بگویید.
من در سال 1323 در تهران متولد شدم اما از 4، 5 ماهگی به همدان آمدیم. پدرم اهل همدان بود. نخستین محله‌هایی كه در یاد من هست امامزاده‌یحیی و مسجد‌حاج‌حافظ است. دوران دبستان را در دبستان حافظ در محله جولان گذراندم كه گویا امروزه اثری از آن دبستان وجود ندارد. در دبیرستان ابن‌سینا درس خوانده‌ام و در سال 1341 فارغ‌التحصیل شدم.
پس از سال 41 در كجا ساكن شدید؟
پس از دبیرستان برای تحصیلات در چند دانشگاه خارج از همدان قبول شدم. اما بر‌اثر یك علاقه رشته خود را عوض كردم و به دانشگاه پلیس رفتم و در آنجا تحصیلات دانشگاهی را گذراندم سپس به آمریكا رفتم. دوره فوق‌لیسانسم را در رشته مبارزه با مواد‌مخدر به پایان رساندم و یك كتاب نیز در این‌باره نوشتم. از آنجایی كه سال‌ها رئیس دانشگاه‌پلیس بودم این كتاب را در آنجا تدریس می‌كردم سپس در زمان جنگ در ماهشهر ساكن شدم. در فتح خرمشهر هم در جنگ شركت داشتم. سپس مسئول شهربانی و معاون شهربانی در بوشهر شدم و پس از آن هم دیگر بازنشسته شدم.
چطور شد رمان «یارم همدانی و...» را نوشتید؟
انسان‌ها وابسته به جایی که متولد شده‌اند هستند. من در همدان بزرگ شدم با بچه‌های همدان و مردم همدان آمیخته شدم. خاطرات کودکی انسان هرگز از ذهنش پاک نمی‌شود و من هر کجا زندگی کنم وابسته به همدان هستم. من از كودكی كنجكاو بودم و همه چیز را زیر‌نظر می‌گرفتم. هر‌آنچه كه در اطراف من رخ می‌داد از دیدگان من دور نمی‌ماند. به راستی من چیزهایی را می‌دیدم كه دیگران نمی‌دیدند. در نخستین نگاه همه جزئیات یك‌چیز یا یك آدم را در یاد خود می‌سپردم. جاهای خالی چیزهایی را كه می‌دیدم و نمی‌دانستم چیست، همیشه با تخیل و تصور خویش پُر می‌كردم و به گونه‌ای داستان‌سرایی می‌كردم و برای چندین سناریو متصور می‌شدم. مثلاً می‌توانستم تخیل كنم آدمی كه از جلوی من گذشت از كجا می‌آمده و اكنون به كجا خواهد رفت. این كتاب نیز بر همین مبنا نوشته شده است. بر مبنای همسایگانی كه ما داشتیم و شرایطی كه آنها داشتند و مهمترین مطلبی كه درباره همسن‌های خودم مطرح است این است كه این كتاب آنها را به گذشته برمی‌گرداند و همه نقاط‌جغرافیایی همدان را به شكلی دقیق به یاد می‌آورد. همه مكان‌هایی كه در كتاب آورده‌ام واقعی است، اگرچه اكنون تغییرات زیادی پیدا كرده است.
 چرا کسانی که زندگی و آینده خوشی دارند در این کتاب کمتر دیده می‌شود؟
ببینید من قهرمان این داستان نیستم همان طور که می‌گویید قهرمانان داستان کسانی هستند که با شکست‌هایی مواجه می‌شوند تاجایی که ممکن بوده است تلاش کردم زیان‌های این شکست را به حداقل برسانم. واقعیت این است که آن روزگاری را که من روایت کردم تعداد افراد شیرین‌کام و کامروا کم بود و من تلاش نکردم به عمد این تلخی‌ها را بیان کنم، این مسائل وجود داشت. مسأله‌ای که بسیار اهمیت دارد و شما هم در آینده با آن مواجه می‌شوید این است که  همه آن افرادی که ما تصور می‌کنیم در زندگی خوشبخت و یا ثروتمند هستند و امکانات خوبی دارند معمولاً اینگونه نیست. شما وقتی وارد زندگی آنها می‌شوید و یا سرنوشت آنها را می‌خوانید می‌بینید خوشبختی به ندرت دیده می‌شود. در داستان ما هم اینگونه است آدم‌هایی که گاهی احساس خوشبختی می‌کنند اما خوشبخت نیستند و دامنه لذات معمولاً در زندگی محدود است.
 داستان شما در دوره‌ای از تاریخ این سرزمین اتفاق می‌افتد که ما شاهد شکست‌های بزرگی هستیم که تمامی جامعه و کشور را فرا‌گرفته است مانند کودتای 28 مردادماه ارتباط چنین شکستی با ناکامی‌های آدم‌های داستان شما چیست؟
ببینید در هیچ زمانی و به هیچ ترتیبی ما جدا از وقایع مملکتی خود نیستیم. یکسری عوامل در اختیار ما هستند و ما می‌توانیم بر آنها تأثیر بگذاریم، اما بسیاری از عوامل دیگری وجود دارد که از کنترل ما خارج است. ممکن است یکسری وقایع‌اجتماعی رخ دهد اما افراد جامعه در به وجود‌ آوردن آنها دخالتی ندارند و نمی‌توانندآنها را تغییر دهند اما تحت‌تأثیر این وقایع هستند.
 چه دلیلی برای این نقد بی‌رحمانه به جریان‌های اجتماعی و‌سیاسی گذشته وجود دارد؟
برای اینکه گذشته چراغ راه آینده است. شما در زندگی شخصی هم از تجربه‌های روزمره برای آینده استفاده می‌کنید. اگر امروز در 70 سالگی احساس خوبی دارم مربوط به گذشته است و اگر احساس بدی دارم باز هم گذشته من است که حال و آینده من را می‌سازد. آنان که اصرار دارند گذشته را کنار بگذارند اگر چه در گفتار آسان اما در عمل غیر‌ممکن است. امکان ندارد شما گذشته خود را فراموش کنید، به ویژه گذشته تاریخی خود را. مثل معروفی است که می‌گوید ملتی که تاریخ و گذشته تاریخی خود را فراموش کند ناچار به تکرار تاریخ خواهد شد. اگر تاریخ را نخوانی و گذشته انفرادی و تاریخی شهر خود را ندانید و بی‌اعتنا باشید مدام باید آن را تکرار کنید تا تغییرات عمده اجتماعی پیش آید.
 تا اینجایی كه من می‌دانم این نخستین كتاب داستانی شماست. چه شد كه در این سن‌و‌سال دست به نوشتن این داستان زدید؟
از آنجایی كه من كار دانشگاهی می‌كردم و هر كتابی  را هم كه می‌نوشتم ناچار بودم مرجع و منبع بگذارم. كتاب روش تحقیق در امور اجتماعی كه ناشر آن دانشكده امور اقتصادی است كه من سالیان دراز در آنجا مدیر آموزشی بودم، از نوشته‌های بنده است و كتاب «مواد‌مخدر و امنیت‌اجتماعی و راه سوم» كه ناشر آن روزنامه اطلاعات است. این كتاب در دانشكده فرماندهی ستاد معروف به دانشكده علوم‌انتظامی به عنوان مرجع تدریس بود. نزدیك به 50 مقاله در زمینه مواد‌مخدر نوشته‌ام و حدود  20تا30 مقاله در مورد تحقیق در عملیات یا همان روش عملیاتی. برای نوشتن همه این كتاب‌ها من ناچار بودم مرجع و منبع معرفی كنم و این كار مرا بسیار خسته كرد. سپس تصمیم گرفتم كتابی بنویسم كه نیاز به منبع و مرجع نداشته باشد و استراحتی باشد در دنیای نویسندگی من. آنگونه كه خودم می‌خواهم در مورد شهر خودم بنویسم. كتاب دیگری در دست دارم كه هم از لحاظ جغرافیایی و هم از لحاظ تاریخی تكمیل‌كننده كتاب «یارم همدانی» است كه در آینده‌ای نزدیك چاپ خواهد شد.
 امروز وقتی به همدان بر می‌گردید دیگر آن محله‌هارا نمی‌بینید وبه جای خانه‌هایی که شما در کتاب توصیف می‌کنید آپارتمان‌های بی‌قواره سبز کرده چه احساسی پیدا می‌کنید؟
همدان تغییرات عمده پیدا کرده اگرچه اندکی در محله قدیم ما بخش‌هایی باقی مانده است. من هر‌بار که به همدان می‌روم  از همین محله‌ها شروع می‌کنم مثلاً در هتل بوعلی اقامت می کنم و همه مناطق را می‌گردم.

http://www.hamedanpayam.com/shownews/specific/12/0x41d8155836741249.html

معرفی کتاب 

فرهنگی 

"یارم همدانی و ..."
  خلق رمان بدون وجود مکان و شهرهایی که حوادث و شخصیت‌های رمان در آن نشوونما یافته‌اند امکان ندارد. پیچیدگی مناسبات، عواطف و حوادث درون شهری، رمان را ژانری هم پیوند با پیدایش بورژوازی و شهرهای مدرن می‌کند. همه رمان‌های خوب، شهری هستند تا جایی که برخی از شهرها هویت خود را بر نویسنده تحمیل می‌كنند تا نامشان را بر پیشانی اثر بیاورند که بی‌شك این مورد ممکن است خوی و خصلتی منحصر به‌ فرد به آن شهر بخصوص بدهد و قلب تپنده رمان بشود.
این رمان که بلافاصله یار و همدان را بر جلد کتاب آورده، نوشته محمد‌حسن شهیدی‌همدانی است.
وی با زیرکی و دقت‌نظر و ریز‌بینی خاصی به چند و‌چون این سلاخی و تبعات این سلاخی بدون اینکه بخواهد اثرش را به ورطه شعار و شعار‌زدگی بیندازد به نحو زیرکانه‌ای در بستر خود رمان این واقعیت تلخ را با اجرایی دلپسند به خواننده‌اش منتقل می‌کند و شخصیت‌های اثرش را بدون اینکه در دام کلیشه‌های سانتیمانتال و عاشقانه‌های رایج بغلتند از لبه این پرتگاه به سلامت عبور می‌دهد و از آنها آدم‌هایی با جنم و پرخون خلق می‌کند، به طوری که پس از به پایان بردن اثر در یاد و خاطره خواننده حک شوند. و در این میانه خود شهر همدان نقشی اساسی بازی می‌کند، زیرا هر زمانی که یکی از شخصیت‌ها قصد می‌کند که از دایره حوادث خودش را به بیرون پرتاب کند دوباره برش می‌گرداند تا تکلیفش معین شود، به این سادگی‌ها که نمی‌شود، از زیر دین شانه خالی کرد.
محمد‌حسن شهیدی‌همدانی که متولد 1323 در همدان است، این کتاب نخستین رمانی است که به چاپ رسانیده است و دیگر اینکه چقدر موجب افسوس است که وی که قصه‌گوی زبردستی با نثری سالم و سلیس است ما را تا حال از نوشته اینچنیی خود محروم داشته است.
این کتاب در هزار نسخه به قیمت 10 هزارتومان توسط انتشارات آوا‌متن به چاپ رسیده و در نمایشگاه امسال استقبال خوبی از آن به عمل آمده است.



برچسب ها: ادبیات همدان ، نویسندگان همدان ، رمان یارم همدانی و.. ، محمد حسن شهیدی همدانی ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic