به بهانه پاکسازی پسماندهای یک محوطه تاریخی در همدان؛

خداحافظی مادها با زباله های شهر هگمتانه

همشهری استان ها صفحه 6و7

17خرداد94 شماره 6552

مریم خاکیان_عده زیادی از مردم، تصور می کنند زیباسازی چهره محیطی اطرافشان اعم از شهر یا طبیعت صرفا به ساخت و ساز و رنگامیزی مرتبط است؛ این تصور اگرچه اشتباه نیست اما به واقع بخش مهمی از زیباسازی فضای محیطی به خروج پسماندهای نامتجانس از محیط مرتبط است. این پسماندها که در واقع زباله های غیرهمبافت با طبیعت را تشکیل میدهند در اغلب موارد به خاطر قصور انسانی به فضاهای زیستی، طبیعی، تاریخی و شهری وارد شده و به آنها صدمه می زنند. این موضوع سبب شده است تا این رویکرد ایجاد شود که می توان با پاکسازی فضاهای طبیعی یا تاریخی از این زباله ها به زیباسازی و حفظ سلامت محیطی کمک شایانی کرد.

به دنبال این رویکرد، گروه های زیادی در اقصی نقاط کشور تشکیل شده است که به صورت مستمر به پاکسازی فضاهای طبیعی یا تاریخی می پردازند. یکی از این گروه ها «انجمن علمی گردشگری میراث هگمتانه» در شهر همدان است که برای نخستین بار اقدام به پاکسازی محوطه تاریخی هگمتانه در این شهر نموده است.

مجتبی جوادیه مدیرعامل موسسه نبض سبز حیات که یکی از قدیمی ترین تشکلهای مردم نهاد در بحث گردشگری و محیط زیست در همدان است و در طرح پاکسازی محوطه هگمتانه نیز مدیریت این کار را بر عهده داشته است در این باره توضیح می دهد:« به پیشنهاد یکی از اساتید دانشگاه علمی کاربردی که در محدوده بیرونی محوطه باستانی هگمتانه واقع و زیر نظر سازمان میراث فرهنگی است و با همکاری انجمن علمی این دانشگاه قرار شد تا با توجه به اینکه دانشجویان آن مرکز در این محوطه تحصیل می کنند، پلاستیکها یا زباله هایی که گاهی باد به این تپه می آورد، پسماندهایی که به ندرت توسط گردشگران در این محوطه ریخته می شود و زباله هایی که خود میراث فرهنگی به دلیل انجام فعالیتهای عمرانی در تپه هگمتانه باقی می گذارد و اغلب منظره محوطه را بهم می زند را جمع آوری کنند. پس از اعلام فراخوان انجمنهای دیگر نیز به ما پیوستند و ما به پاکسازی کلیه پسماندها و زباله ها این محوطه و معابری که به عنوان مسیرهای گردشگری در هگمتانه مشخص شده بود، اقدام نمودیم. وقتی تعداد شرکت کنندگان در این طرح زیاد شد اعضای شورای شهر نیز خودشان را به ما رساندند.»

به گفته جوادیه در روز اجرای این طرح، حسین قره باغی رئیس کمیسون بودجه شورای شهر نیز با بازدید از این طرح آمادگی شورای شهر همدان را برای حمایت از طرح پاکسازی محوطه ای تاریخی و طبیعی و نیز فرهنگ سازی این موضوع در سطح شهری اعلام کرده است.

طرح پاکسازی محوطه تاریخی هگمتانه که روز 29 اردیبهشت ماه همزمان با هفته میراث فرهنگی برگزار شد، حدود چهار ساعت به طول انجامید و با مشارکت بیش از چهل نفر در برنامه، سطح این محوطه از انبوه زباله ها آزاد شد. از جالبترین رخ نمودهای این حرکت جمعی مشارکت گردشگرانی است که برای بازدید به این محوطه آمده بودند که با این گروه همراه شده و در جمع آوری زباله ها کمک کردند.

حسین زندی از فعالان میراث فرهنگی و گردشگری همدان نیز که نخستین پیشنهاددهنده پاکسازی فضاهای طبیعی و تاریخی در شهر همدان است و در این طرح نیز مشارکت داشته است، درباره اینکه چرا پیش از این به پاکسازی این محوطه مبادرت نشده است می گوید: « این نخستین بار بود که محوطه هگمتانه توسط تشکلهای مردم نهاد پاکسازی شد چراکه اساسا تپه های هگمتانه به دلیل اهمیت تاریخی  زیر نظر میراث فرهنگی است ورود به آن به مجوز نیاز دارد و پاکسازی این محوطه باید با یگان حفاظت همراه باشد که در دوره مدیریت قبلی به هیچ عنوان چنین مجوزی صادر نشد و فقط توانستیم بخشهایی از محوطه را که حصار و حفاظ نداشت به صورت بسیار محدود پاکسازی کنیم. اینبار انجمن علمی میراث گردشگری هگمتانه با اخذ مجوز از میراث فرهنگی توانست برای پاکسازی کامل در منطقه حاضر شود.»

زندی با نگاهی به تاریخچه حرکتهای پیشرو در پاکسازی فضاهای طبیعی همدان درباره پیشینه این موضوع توضیح می دهد:« پیشگام حرکتهایی از این دست، کوهنوردان قدیمی همدان هستند؛ کوهنوردهای بزرگی همچون محمود اجل نخستین کوهنورد حرفه ای همدان که حدود 97 سال پیش آموزش کوهنوردی را در همدان پایه ریزی کرد یا  فریدون اسماعیل زاده که در اخلاق ورزشی پیشرو بود و بسیاری کوهنوردان دیگر که نسبت به طبیعت احساس مسئولیت فراوان داشتند و زباله هایشان را در کوه رها نمی کردند. تاکید این افراد سبب شد تا رفته رفته مردم و خصوصا جوانان تحت تاثیر کوهنوردان قرار بگیرند. در یک دهه اخیر تشکلها، انجمنها و نهادهای مدنی با هدف پاکسازی طبیعت و بحث مدیریت پسماند شکل گرفت. از جمله این انجمنها می توان به «انجمن دوستان زمین»، انجمن «پویشگران سفر پاک» و «انجمن نبض سبز حیات» اشاره کرد که در این سالها بیش از هشتاد نفر را برای پاکسازی محوطه تاریخی طبیعی گنجنامه با خود همراه کردند، به پاکسازی محوطه باستانی نوشیجان و محوطه گردشگری سراب گیان و همچنین پاکسازی سالانه رودخانه دره مراد بیگ و تپه های عباس آباد پرداختند و فعالیتهایشان همچنان ادامه دارد. ضمن اینکه فعالیت پاکسازی فضاهای طبیعی تاریخی در همدان این پیشتر از شهرهای دیگر شکل گرفت و این پیشینه حتی قبل از تشکیل گروه های بزرگی مثل «رفتگران طبیعت» بوده است.»

بی شک یکی از مهمترین حرکتهای شهروندی در فضای زیستی می تواند مشایعت در بهسازی و پاکسازی طبیعت منطقه ای باشد؛ چراکه نه تنها آلودگی های این فضا ناشی از دخالت مستقیم انسان است بلکه عدم توجه به این رخداد سبب تخریب طبیعت می شود؛ این امر در مورد فضاهای تاریخی هم کاملا صادق است و پُرواضح است که سوءتدبیر در این موضوع می تواند آسیب جدی به بدنه تاریخ و فرهنگ ما باشد.

در همین راستا، مجتبی جوادیه درباره توسعه فرهنگ پاکسازی فضاهای طبیعی و تاریخی در سطح شهروندی می گوید: «این طرح را می شود در سطح شهر توسعه داد و با همکاری انجمن های دیگر و همراهی آنها به سهولت می توان شهروندان را به این سمت و سویی آورد که شهر تمیزی داشته باشیم، این امر شدنی است و با همکاری کلیه اعضای تشکلهایی که در این زمینه در شهر همدان فعالیت دارند می توان به توسعه زیرساختهای فرهنگی مبادرت کرد ضمن اینکه شهرداری و شورای شهر به انجمنهای ما قول مساعد داده اند تا در این باره همکاری لازم داشته باشند.»

او همچنین توسعه این حرکت را در برنامه های آتی این انجمنها امری قطعی میداند و توضیح می دهد: « قطعا ما این برنامه را برای دیگر اماکن تاریخی هم اجرا خواهیم کرد و بسیار علاقه مندیم تا در برنامه های بعدی عزیزان بیشتری به ما بپیوندند؛ گروه های زیادی همچون «رفتگران طبیعت» در دل طبیعت به پاکسازی می پردازند اما فعالیت آنها منحصر به دامنه ها و کوه ها و دشتها و جغرافیای طبیعی است؛ گروه ما سعی دارد در مکانهای گردشگری مثل گنجنامه که یک سایت تاریخی و طبیعی به صورت توامان است این فعالیت را ادامه دهد که در مورد هگمتانه خوشبختانه این موضوع به نحو احسن انجام شد و در آینده باز هم برای پاکسازی این منطقه بدانجا خواهیم رفت. در آینده هرچقدر بیشتر بتوانیم نیرو جذب کنیم کارهای بزرگتر هم انجام خواهیم داد.»

اگرچه فعالیت تشکلهای مردم نهاد بیش از هرچیز به بازوی اجرایی خود آن تشکل از طریق اعضا برمیگردد اما بی شک تغییرات پیرامونی در دستیابی به اهداف بلند مدت این انجمنها و اینجیوها بی تاثیر نیست. به گفته زندی فعال میراث فرهنگی و محیط زیست، تغییر دولت در رشد چنین گروهایی بی تاثیر نبوده است؛ او در این باره بیان می کند:« در دولت قبل بسیاری از فعالیتها محدود شد، ما تصمیم گرفتیم وارد حوزه هایی بشویم که دولت دخالتی بر آن ندارد؛ مثل بحث پاکسازی فضاهای طبیعی و محوطه های تاریخی، آموزشهای شهروندی، تفکیک زباله و برگزاری کارگاه های آموزشی. کسی با این موضوع که عده ای به جمع آوری زباله مبادرت کنند مشکلی نداشت؛ این انجمنها شکل گرفتند و قوام پیدا کردن تا اینکه در دولت جدید دستشان برای فعالیت نیز بازتر شد؛ در حال حاضر این امر به گونه ای فرهنگ سازی شده است که مردم همدان آن را پذیرفته و جزء مسئولیتهای خود می دانند و گروه های مختلف و حتی انجمنهای ادبی نیز تمایل به مشارکت در گروه های محیط زیست دارند.»

در امر پاکسازی فضاهای طبیعی و تاریخی باید تبلیغات جدی از طریق رسانه های جمعی و اطلاع رسانی شهری صورت گیرد؛ این تبلیغات می تواند صورت زیباتری از مسئولیت محوله به هر شهروند را در امر پاکسازی محیطی به او ارائه و در این مسیر او را ترغیب کند تا همپوشانی گسترده تری با سایر شهروندان به صورت یک حرکت جمعی داشته باشد.  در شهر همدان این اتفاق از طریق خلاقیتهایی چون پخش فیلم صورت گرفته است.

زندی در تکمیل صحبتهای خود به این موضوع اشاره و تصریح می کند:« برای کارهایی از این دست دولت نباید ورود پیدا کند و تنها کمک دولت صرفا باید در بخش تبلیغات و ساخت تیزرهای تبلیغاتی کمک کند. ضمن اینکه رسانه ها تاثیر بسیار چشمگیری در رشد حرکتهای جمعی از این دست دارند. هنگامیکه فیلم «نارنجی پوش» تولید شد گروه هایی در دل شهرها تحت تاثیر این فیلم شکل گرفتند؛ من پیشنهاد کردم فیلم هایی که در این زمینه ساخته شده را جمع و اکران کنیم. درباره «نارنجی پوش» ساخته داریوش مهرجویی این اتفاق افتاد و تاثیر بسیار خوبی داشت. گروه ما 150 نفر عضو دارد و شش، هفت نفر پزشک در این گروه فعالیت می کنند؛ حضور آنها سبب می شود دیگران انگیزه بیشتری داشته باشند.»

به نظر می رسد حضور چهره های سرشناس و مشهور ایران در عرصه های مختلف در بینش عمومی مردم و نیز استقبال از حضور فعالانه در امر پاکسازی محیطی بی تاثیر نباشد. مجیبی جوادیه و حسین زندی نیز به عنوان دو فعال این حوزه بر این موضوه صحه گذاشته و بر آن تاکید می کنند. حضور ستاره های سینمای کشور، قهرمانان ورزشی، اندیشمندان، شاعران، خوانندگان و چهره های محبوب ملی در هر یک از برنامه های گروهی پاکسازی محیطی که در اغلب استانهای کشور توسط تشکلهای غیر دولتی انجام می شود می تواند این رخداد نیکو را هرچه بیشتر در ذهن  مردم نهادینه کند و اسباب دلگرمی آنها برای حضور و مشارکت در این نوع فعالیت ها باشد.

 

 


برچسب ها: همشهری استانها ، پاکسازی هگمتانه ، محوطه های تاریخی همدان ، حسین زندی ،

نگذارید امسال محوطه‌های تاریخی همدان آتش بگیرند

» سرویس: فرهنگی و هنری - میراث و صنایع دستی
23-534.jpg

«ما در مکان‌های تحت اختیار سازمان میراث فرهنگی مختار هستیم تا نمایشگاه صنایع‌دستی برگزار کنیم، اگر بخواهیم از این اماکن خارج شویم نیاز به همکاری شهرداری است که آن‌هم منوط به پرداخت میلیون‌ها تومان پول است.»

به گزارش خبرنگار میراث فرهنگی ایسنا، اداره‌کل میراث فرهنگی استان همدان چند سالی است که برگزاری نمایشگاه صنایع‌دستی در نوروز را جزو اولویت‌های خود قرار داده است، نمایشگاهی که برای برگزاری آن به جز بناهای تاریخی جای دیگری ندارند، و هر سال هم در کنار این نمایشگاه‌ها اتفاقاتی نه چندان مناسب برای آن بناهای تاریخی رخ می‌دهد.

نمونه‌ی بارز آن را می‌توان در برگزاری نمایشگاه نوروز سال گذشته در محوطه‌ی ارزشمند «هگمتانه» و در کنار آرامگاه «باباطاهر» دید که با آتش گرفتن چادرهای نمایشگاه در محوطه‌ی هگمتانه بخش‌هایی از این محوطه‌ی تاریخی نیز آسیب دیدند و نمایشگاه میدان باباطاهر نیز به دلیل طوفانی که در نوروز در همدان وزیدن گرفت، چند چادر از غرفه‎‌های نمایشگاه در محوطه‌ی آرامگاه افتادند.

با این وجود به نظر می‌رسد یا نباید دیگر نمایشگاهی از این صنعت کهن اما مهجور در همدان برپا کرد، یا هر سال برای محوطه‌های تاریخی دوران مادها همین آش و همین کاسه است!

حسین زندی، فعال میراث فرهنگی همدان در این زمینه به خبرنگار میراث فرهنگی ایسنا گفت: یکی از عناصر و فرصت‌هایی که می‌تواند درخدمت توسعه گردشگری باشد و به گردشگری پایدار کمک کند، صنایع دستی است، اما در ایران متاسفانه از این فرصت و ظرفیت به درستی استفاده نشده است و گاهی روش بهره‌گیری از آن به دلیل نادرست بودن، باعث آسیب‌های جبران ناپذیری شده است.

وی با تاکید بر حمایت نشدن فعالان صنایع‌دستی این استان و نبود مکان و فرصت مناسب برای عرضه تولیدات و محصولات آنها، اظهارکرد: بازار سنتی همدان دستخوش مشاغل جدید شده است و جایگزینی هم نداشته که به صورت بازارچه‌های دایمی صنایع دستی، بتوانند آن چه تولید می‌کنند به دست خریداران برسانند، بنابراین تنها زمان برای عرضه صنایع دستی در نمایشگاه‌هاست که بیشترتولیدکنندگان هم منتظر می‌مانند تا تعطیلات نوروز از راه برسد شاید بتوانند بخشی از کارهای خود را به فروش برسانند.

هجوم افراد به نمایشگاه‌ها، محوطه‌های تاریخی را تخریب می‌کند

او ادامه داد: مسلما زمانی‌که فرصت عرضه محصول نباشد، انگیزه‌ای هم برای تولید نیست و کیفیت کارها نیز افت می‌کند. به نظر می‌رسد اصلی‌ترین نیاز فعالان صنایع دستی ایجاد بازارچه‌های دایمی برای فروش این محصولات است و با شعار نمی‌توان از این سرمایه‎ها دفاع کرد و مدافع تولید داخلی به ویژه صنایع دستی شد.

زندی در ادامه درباره‌ی اتفاقاتی که درطول چندسال گذشته در فضاهای نمایشگاهی که معمولا در بناهای تاریخی بوده، نیز توضیح داد: در چند سال گذشته فضایی که به عنوان غرفه فروش صنایع دستی توسط معاونت صنایع دستی استان در اختیارتولید کنندگان و هنرمندان این حوزه قرار می‌گیرد، فضاهای در داخل اماکن تاریخی شهر همدان مانند آرامگاه «باباطاهر»، «بوعلی»، تپه «هگمتانه» و گنبد «علویان» بوده که عواقب بسیار بدی برای این آثار داشته است. آتش‌سوزی بازارچه صنایع دستی محوطه هگمتانه در نوروز 1393 نمونه‌ای از این آسیب‌هاست. هجوم همزمان افراد به نمایشگاه‌های موقتی که در اماکن تاریخی برپا می‌شود نیز باعث تخریب آثار می‌شود و عواقب پیش‌بینی نشده‌ای را به دنبال دارد.

این فعال میراث فرهنگی همدان افزود: نباید این نکته را از ذهن دورداشت، گردشگرانی که به شهرهای مختلف کشور سفر می‌کنند علاقمند به تهیه‌ی سوغات محلی هستند و چه بهتر که این سوغات هنرهای دستی مردم محلی آن مناطق باشد تا به راحتی در دسترس گردشگران قرار گیرد، اما شایسته نیست مزارعارف بزرگی مانند «باباطاهر» یا تپه تاریخی «هگمتانه» تبدیل به مرکز خرید و فروش اجناس شود، به ویژه که در این نمایشگاه‌ها غرفه‌های اجناس چینی بیشتر از صنایع دستی خودنمایی می‌کند.

او درباره‌ی دلایل اصرار میراث فرهنگی برای برگزاری نمایشگاه در بناهای تاریخی نیز گفت: معمولا بهانه‌ای که از سوی مدیران میراث فرهنگی همدان مطرح می‌شود این است که ما در مکان‌های تحت اختیار سازمان مختار هستیم تا نمایشگاه برگزار کنیم و اگر بخواهیم از این اماکن خارج شویم، نیاز به همکاری شهرداری است. ظاهرا همکاری شهرداری منوط به پرداخت میلیون‌ها تومان پول است که ازیک سو از عهده میراث فرهنگی خارج است و ازسوی دیگر فعالان و تولید کنندگان صنایع دستی قدرت پرداخت چنین مبالغی را ندارند.

30 میلیارد بودجه دارند، اما فقط تبلیغات می‌کنند!

وی اضافه کرد: گفته می‌شود بودجه فرهنگی شهرداری همدان بیش از 30 میلیارد تومان است و در سال 93 هفتاد درصد افزایش داشته است، اما معاونت فرهنگی- اجتماعی شهرداری فعالیت ملموس و ماندگاری انجام نداده است و بیشتر کارهای انجام شده تبلیغاتی بوده است.

وی ادامه داد: مجموعه‌ی شهرداری در سال‌های گذشته به نیازها و ضرورت‌های مدیریت شهری توجه نکرده است و به جز مجوزهای برج سازی چیزی در کارنامه‌ی این نهاد نمی‌توان یافت. به طورمثال سال‌هاست میدان تاریخی همدان و خیابان‌های منشعب از این میدان با چالش دست‌فروشان روبه‌روست، اما شهرداری هنوز نتوانسته برای دستفروشان که جمعیت زیادی را در همدان شامل می‌شوند، چاره‌ای بیندیشد و مکانی دایمی در اختیار آنها قرار دهد، در حالی که پدیده دستفروشی با این حجم عظیم در مرکز یک شهر تاریخی که از آن به عنوان پایتخت تاریخ و تمدن یاد می‌شود، ضد اهداف گردشگرپذیری است که مدیران ارشد استان به دنبال آن هستند.

زندی در پایان اظهار کرد: معاونت فرهنگی اجتماعی شهرداری و شورای شهر همدان می‌توانند فضاهای مناسبی را به نمایشگاه‌های صنایع دستی در نزدیک‌ترین نقاط به اماکن پربازدید تاریخی و طبیعی اختصاص دهند. شهرداری نیز در یک برنامه‌ی دراز مدت می‌تواند انتظار چندین ساله تولیدکنندگان صنایع‌دستی را برآورده کند و با ایجاد بازارچه‌ی دایمی برای فروش صنایع دستی در همدان این مشکل را برای همیشه حل کند.

http://isna.ir/fa/news/93122615323/%D9%86%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%AD%D9%88%D8%B7%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%AA%D8%B4


برچسب ها: ایسنا ، محوطه های تاریخی همدان ، صنایع دستی همدان ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic