مشارکت مردمی برای حفاظت از منابع طبیعی

نویسنده: حسین زندی خبرنگار همشهری -همدان
مشارکت مردمی برای حفاظت از منابع طبیعی
یکی از بهانه‌ها و گله مندی‌های مدیران ارشد در حوزه حفاظت از منابع طبیعی و مناطق حفاظت‌شده کمبود نیروی انسانی است. در حوزه منابع طبیعی اعضای تشکل های غیردولتی منابع طبیعی و همیاران طبیعت نیروهای داوطلبی هستند که بخشی از این کمبود را جبران می کنند و بخش عمده مشارکت اجتماعی از طریق آنها صورت می‌گیرد....
1395/07/11
یکی از بهانه‌ها و گله مندی‌های مدیران ارشد در حوزه حفاظت از منابع طبیعی و مناطق حفاظت‌شده کمبود نیروی انسانی است. در حوزه منابع طبیعی اعضای تشکل های غیردولتی منابع طبیعی و همیاران طبیعت نیروهای داوطلبی هستند که بخشی از این کمبود را جبران می کنند و بخش عمده مشارکت اجتماعی از طریق آنها صورت می‌گیرد.
برای بررسی موضوع مشارکت اجتماعی در حوزه منابع طبیعی پای صحبت محمدرضا همتی مدیرکل اداره منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان نشسته ایم.
  • محافظین طبیعت چه تفاوتی با همیاران طبیعت دارند؟
محافظین طبیعت یا نیروهای یگان حفاظت از منابع طبیعی در استخدام سازمان ما هستند اما همیاران طبیعت به صورت داوطلبانه فعالیت می‌کنند.
  • وظایف یگان حفاظت منابع طبیعی چیست؟
حفاظت عرصه و اعیان منابع طبیعی از طریق اجرای مقررات موضوعه براساس طرح‌ها و دستورالعمل‌های ذیربط، اقدام‌های پیشگیرانه و اطلاع‌رسانی به موقع به منظور حفظ و حراست از عرصه‌های منابع طبیعی، اتخاذ تدابیر، تمهیدات و اقدام‌های لازم به منظور جلوگیری و مقابله با جرائم مرتبط با وظایف قانونی سازمان، بازرسی و كنترل محموله‌های جنگلی و مرتعی و كشف محموله‌های قاچاق و غیرمجاز در معابر، جنگل‌ها و محورهای مواصلاتی با هماهنگی ناجا از وظایف یگان حفاظت منابع طبیعی است. همچنین جلوگیری از تردد و چرای غیرقانونی دام در عرصه و اعیان منابع طبیعی طبق ضوابط و دستورالعمل‌های مربوطه، جلوگیری و برخورد قانونی با هر نوع بهره‌برداری غیرمجاز از جنگل‌ها و مراتع و بیابان‌ها طبق قوانین موضوعه، هماهنگی و همكاری با سایر نیروهای مردمی، دولتی و سازمان‌های مردم‌نهاد در امرحفاظت از منابع طبیعی، مساعدت و همكاری با عوامل ذیربط در اطفای حریق منابع طبیعی و امور امدادی و مردم یاری به هنگام بروز سوانح و حوادث غیرمترقبه در عرصه‌های منابع طبیعی، انجام وظایف قانونی در مقام ضابط خاص دادگستری در حوزه مأموریت و در حدود وظایف مطابق با قانون آیین دادرسی كیفری مصوب 94/12/4 و تشكیل پرونده قضایی برای متخلفین، قاچاقچیان و متجاوزین به عرصه و اعیان منابع طبیعی برابر قوانین موضوعه و ارجاع و اعزام به مراجع ذیربط نیز از دیگر وظایف این یگان است. گشت و مراقبت از عرصه و اعیان منابع طبیعی و حفاظت از اماكن و واحدهای تابعه یگان حفاظت منابع طبیعی بر اساس دستورالعمل‌های ابلاغی نیز از اصلی‌ترین وظایف یگان حفاظت است.
  • تعداد محافظین طبیعت در استان چقدر است؟
همه این موارد و مسئولیت هایی که ذکر شد بر دوش نیروهای یگان حفاظت یا محافظین طبیعت است اما بنا به کمبود اعتبار، تعداد نیروهای ما بسیار کم و از استانداردهای جهانی پایین‌تر است به همین دلیل از راه های دیگر تلاش می کنیم این  کمبود نیرو را جبران کنیم از جمله با مشارکت اجتماعی و جذب همیاران طبیعت.
  • یگان حفاظت چه تفاوتی با محیط‌بانان سازمان محیط زیست دارد؟
در برخی موارد وظایف و مسئولیت ها هم‌پوشانی دارد. مثلا در آتش سوزی های مناطق طبیعی علاوه بر یگان حفاظت ما و محیط‌بانان سازمان محیط زیست، آتش نشانی هم وارد می شود اما محیط بانان بیشتر درمناطق حفاظت شده مسئولیت و تقش ایفا می‌کنند و یگان حفاظت ما در اراضی تحت پوشش سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری فعالیت می‌کنند.
  • همیار طبیعت به چه کسانی اطلاق می شود و تعداد همیاران طبیعت در استان چند نفر است؟
همیار طبیعت به كسی گفته می شود كه به صورت فردی با انگیزه معنوی و غیرمادی به عنوان رابط افتخاری انتخاب می شود تا ادارات منابع طبیعی و آبخیزداری را در پیشبرد مهم ترین هدف سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری كشور كه حفظ، احیا، توسعه و بهره‌برداری بهینه از منابع طبیعی است یاری كند. بیش از6400 نفر همیارطبیعت در استان همدان فعالیت دارند. این تعداد همیار طبیعت برای حفاظت از منابع طبیعی به صورت افتخاری در استان همدان فعالیت می كنند. همیارطبیعت ضمن حفاظت از جنگل‌ها و مراتع، پیام‌های آموزشی و ترویجی را نیز به مردم منتقل می‌كند.
  • چه کسانی بیشتر وارد این حوزه و به عنوان همیار طبیعت شناخته می شوند؟
همیاران طبیعت شامل افراد صاحب نظر در زمینه منابع طبیعی، اعضای شوراهای اسلامی روستاها، دهیاران، بسیجیان محلی، معلمان، دانش آموزان، فارغ التحصیلان دانشگاهی، مجریان، بهره برداران منابع ملی و تمام افراد دوستدار طبیعت و منابع طبیعی است. بومی بودن و آشنایی با منطقه مورد نظر، دارا بودن حداقل سواد خواندن و نوشتن و توان جسمی، علاقه به منابع طبیعی و كوشش در مسیر حفظ و حراست از آن، نداشتن سوء رفتار و پرونده تخلفات در منابع طبیعی و برخورداری از قدرت بیان و جلب اعتماد مردم از مهم‌ترین شرایط انتخاب همیاران طبیعت است.
  • همه کسانی که به عنوان همیار طبیعت شناخته می‌شوند به صورت همسان عمل می کنند؟
همیاران طبیعت به 3 گروه همیارطبیعت مروج، محافظ و دانش‌آموزی تقسیم می شوند كه هركدام وظایف جداگانه‌ای دارند. اشاعه و گسترش فرهنگ منابع طبیعی در بین مردم، همكاری در سازماندهی بهره برداران منابع طبیعی و دوستداران طبیعت و بسیج و سازماندهی امكانات و توانایی‌های مردمی در حفظ و احیای منابع طبیعی از مهم‌ترین وظایف همیار طبیعت است.
  • از سوی اداره منابع طبیعی چه حمایتی از همیاران طبیعت صورت می گیرد؟
برگزاری دوره های آموزشی، صدور بیمه بی‌نام برای همیاران طبیعت كه در زمان بروز حوادث از جمله اطفای حریق در جنگل ها و مراتع دچار آسیب می شوند، توزیع بسته های آموزشی و بروشورهای ترویجی و فرهنگسازی، معرفی همیاران طبیعت معرفی و تقدیر از آنان در مراسم كشوری از جمله مواردی است که به عنوان مشوق در نظر گرفته شده است.
  • اداره‌کل منابع طبیعی برای جذب مشارکت عمومی در حفاظت از منابع طبیعی چه کارهایی انجام  داده است؟
نیاز به مشارکت مردم رویکرد اصلی سازمان منابع طبیعی است و مردم مهم ترین و موثرترین نقش را در حفاظت از جنگل ها و مراتع برعهده دارند. اجرای طرح همیاران طبیعت و ارتباط و مشاركت دادن مردم و تشكل ها و سازمان‌های مردم نهاد منابع طبیعی در حفاظت از منابع طبیعی از اهدافی است که اداره کل منابع طبیعی دنبال کرده است.
  • در این حوزه آیا افراد مشارکت‌جو آموزش هم می بینند؟
آموزش های خاص در خصوص جنگل، مرتع و اثرات زیست محیطی و فواید آن، همچنین بحث امانت بودن مراتع و جنگل ها از مواردی است که به همیاران طبیعت آموزش داده می‌شود و در این طرح از تمامی اقشار جامعه به گروه همیاران طبیعت پیوسته‌اند.
  • نقش محافظین و همیاران طبیعت در مهار آتش‌سوزی ها چگونه بود؟
مشارکت و همكاری مردم در حفاظت، پیشگیری، هشدار، آگاهی بخشی و اطفای حریق در جنگل ها و مراتع حائز اهمیت است.
به طور کلی در پیشگیری، کشف و اطفای حریق در جنگل ها و مراتع می توان از مشارکت و توانمندی نیروهای مردمی بهره‌مند شد و توجه نهادهای مردمی، تشكل ها، جوامع محلی و همه دستگاه های دولتی و مؤسسات غیر دولتی را به این موضوع معطوف کرد.
از این رو سازماندهی تشكل های داوطلب در قالب گروه های پیشگیری و اطفای حریق باید قبلاً با هماهنگی کارشناسان منابع طبیعی صورت پذیرفته و این افراد آموزش‌های لازم را در این زمینه دیده باشند.
  • امسال با توجه به وضع خوب بارش‌ها در فصل بهار و پوشش گیاهی مناسب، آتش‌سوزی ها هم زیاد بودجه اقدام‌های پیشگیرانه‌ای از طریق مشارکت مردمی صورت گرفت؟
استقرار10 اكیپ ثابت و سیار و آماده باش از نیروهای كار آزموده، ورزیده، با تجربه و چابك مجهز به تجهیزات كامل از جمله بی‌سیم و موتورسیكلت و گشت مراقبت به طور مستمر و شبانه‌روزی، برقراری كشیك اطفای حریق و آماده باش برای همه همكاران ستاد اداره كل و ادارات منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان ها تامین امكانات و تجهیزات كامل اطفای حریق، همچنین اختصاص چندین جلسه شورای معاونین اداره‌كل و هماهنگی واحدهای تابعه به منظور اطلاع‌رسانی در خصوص حساسیت حریق در جنگل‌ها و مراتع استان در فصل تابستان و لزوم انجام اقدام‌های پیشگیرانه و استفاده از مشاركت حداكثری مردم و نهادها و دستگاه های مرتبط در مناطق بحرانی و حساس از جمله اقدام‌های ما بود.
  • به مسأله اطلاع رسانی اشاره کردید، نقش رسانه های جمعی در حفاظت از منابع طبیعی چیست؟
رسانه ها نقش اثرگذاری در توسعه جوامع،  هدایت افكار عمومی، اطلاع‌رسانی و فرهنگسازی موثر دارند.
از آنجایی که منابع طبیعی از مباحث مهمی است که هم در آموزه های دینی و اسلامی ما مورد تأکید قرار گرفته و هم نیاکان و بزرگان ما ارزش بسیار زیادی برای این ثروت های الهی قائل بودند، همچنین با توجه به اهمیتی که از نظر اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و محیط زیستی دارند فرهنگسازی برای حفاظت از آنها از اقدام‌های اجتماعی و موثری است که بایستی با جدیت به آن پرداخته شود.
 برای فرهنگسازی در راستای حفاظت از منابع طبیعی در کشور ضرورت دارد به کمک رسانه‌های جمعی به طور عموم و صدا و سیما به طور اخص به عنوان مهم ترین مولفه‌های فرهنگساز که هدایت‌گری روند کلی فرهنگ جامعه را برعهده دارند به تشریح، تبلیغ، احیاو ترویج و اشاعه هرچه بهتر و بیشتر این فرهنگ در جامعه بپردازیم و در سایه مشارکت های مردمی و عمومی شاهد حفظ، احیا و توسعه این منابع ارزشمند الهی باشیم.
  • آیا در بین عشایر نیز همیار طبیعت داریم؟
تعدادشان بسیار کم است اما امیدواریم در سال های آینده با توانمندسازی همیاران طبیعت در عرصه‌های دیگر عشایر را نیز جذب کنیم و مشارکت آنان را نیز داشته باشیم.
http://ostani.hamshahrilinks.org/Ostan/Iran/Hamedan/Contents/%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%81%D8%A7%D8%B8%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%B9%DB%8C?magazineid=


برچسب ها: همشهری همدان ، منابع طبیعی همدان ، همیار محیط بان ،

شنبه 26 دی 1394

ردپای بیابانزایی در منابع طبیعی همدان

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :روزنامه همشهری ،زیست بوم ،

ردپای بیابانزایی در منابع طبیعی همدان

نویسنده: حسین زندی
ردپای بیابانزایی در منابع طبیعی همدان
توسعه منابع طبیعی شهرستان همدان در سال‌های اخیر با مشکلات متعددی مواجه بوده است. از طرفی کاهش منابع آبی و بارش‌های آسمانی و کاهش اعتبارات، توسعه منابع طبیعی را با مشکل روبه‌رو کرده و موجب شده تلاش نهاد متولی این بخش، اداره منابع طبیعی و آبخیزداری همدان، برای جبران کمبود‌ها، حفظ روند توسعه و جلوگیری از تخریب روزافزون بیش از پیش باشد...
1394/10/26
توسعه منابع طبیعی شهرستان همدان در سال‌های اخیر با مشکلات متعددی مواجه بوده است. از طرفی کاهش منابع آبی و بارش‌های آسمانی و کاهش اعتبارات، توسعه منابع طبیعی را با مشکل روبه‌رو کرده و موجب شده تلاش نهاد متولی این بخش، اداره منابع طبیعی و آبخیزداری همدان، برای جبران کمبود‌ها، حفظ روند توسعه و جلوگیری از تخریب روزافزون بیش از پیش باشد. برای بررسی توسعه منابع طبیعی شهرستان همدان پای صحبت «علیرضا الوندی»، رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان همدان، نشستیم که در ادامه می‌خوانید:
 اراضی تحت پوشش اداره منابع طبیعی شهرستان چقدر مساحت دارد؟
کل وسعت اراضی شهرستان همدان ۲۷۳هزار هکتار است که ۱۲۸هزار هکتار آن جزو منابع ملی است و اداره منابع طبیعی و آبخیزداری همدان وظیفه حفاظت و احیای این اراضی را بر عهده دارد. از این ۱۲۸هزار هکتار اراضی ملی حدود ۴۷۹ هکتار جنگل دست‌کاشت است. متأسفانه در شهرستان همدان جنگل طبیعی و اراضی جنگلی نداریم. بخشی از جنگل‌کاری دست‌کاشت واقع در سد اکباتان و زمین‌های پیرامونی آن است. حدود ۳۰ هکتار در اراضی آبشینه و حدود ۵۰ هکتار جنگل‌کاری نیز در حاشیه جاده محور همدان-تهران انجام داده‌ایم.
 در ادامه محور همدان-تهران، بعد از پلیس‌راه، محوطه‌ای جنگل‌کاری شده است. این بخش مربوط به کدام نهاد است؟
منطقه مذکور متعلق به استان همدان و مربوط به اداره‌ها یا شهرستان‌های مختلف است؛ پس از پلیس‌راه همدان به سمت جاده تهران تا انبار نفت و سیلو در حوزه شهرستان بهار است. از آن به بعد حوزه کبودراهنگ محسوب می‌شود. وسعت حوزه کبودراهنگ زیاد است اما متأسفانه چند سالی است با پدیده خشکسالی و بیابانی شدن این اراضی مواجه شده‌ایم و تأمین آب برای آبیاری بسیار دشوار شده است.
 در خصوص وضعیت دیگر شهرستان‌های استان بگویید؟
به‌طور کلی بخش زیادی از اراضی شهرستان‌های استان مانند ۴۰ هکتار از اراضی قهاوند شامل ملی، کشاورزی و مراتع در حال حاضر به بیابان تبدیل شده است. سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با پیگیری‌های انجام‌شده در سال‌های گذشته توسط اداره متبوع در همدان پذیرفت که همدان هم جزو استان‌هایی است که بیابان دارد. این تقسیم‌بندی به لحاظ برنامه‌ریزی کوتاه‌مدت، بلندمدت و تخصیص بودجه مهم است.
 از جمله مباحثی که در رسانه‌ها و بین مردم وجود دارد، بیابانی شدن دشت‌های همدان به خصوص دشت قهاوند و کبودراهنگ به دلیل چاه‌های عمیق و بهره‌برداری بی‌رویه از منابع آبی همدان است. به نظر شما بیابان‌زایی چقدر متأثر از ایجاد نیروگاه و حفر چاه‌های عمیق کشاورزی است؟
ابتدا باید توجه داشت بحث کویر که در دیگر بخش‌های ایران وجود دارد با بیابان متفاوت است. درست است که عوامل طبیعی مثل خشکسالی باعث ایجاد بیابان شد اما عامل انسانی صددرصد اصلی‌ترین نقش را در بحث بیابانزایی دارد. در بحث نیروگاه باید کار‌شناسان امور آب اظهار نظر کنند اما به احتمال زیاد نیروگاه می‌تواند بسیار مؤثر باشد. چاه‌های غیرمجاز و عمیق و برداشت‌های بی‌رویه از سفره‌های آب زیرزمینی صددرصد در بیابانزایی مؤثر بوده است. حال در این قضیه کدام بخش بیشتر تأثیرگذار بوده را باید کار‌شناسان امور آب و کار‌شناسان مربوطه بگویند. اما آنچه کار‌شناسان اداره منابع طبیعی و آبخیزداری همدان برداشت کرده‌اند این است که همه این موارد باعث ایجاد بیابان در همدان شده است.
 محدوده حوزه آبخیز همدان کجاست؟
آغاز حوزه آبخیز در شهرستان همدان از ارتفاعات الوند است. در سال‌های گذشته این حوزه به این شکل بوده که بارندگی و نزولات آسمانی توسط رودخانه‌هایی مانند «سیمین‌رود» و رودخانه‌های اطراف از مسیر دشت قهاوند عبور می‌کرد؛ بخشی به سمت سد اکباتان می‌رفت و بخشی به سمت منطقه فرقان در اراک هدایت می‌شد؛ یعنی شامل حوزه وسیعی بوده که موجب حاصلخیزی بالای دشت قهاوند همدان می‌شده است. در واقع آب‌های جاری و نزولات آسمانی که از ارتفاعات الوند جاری می‌شده عامل مهم این حاصلخیزی بوده است.
 شرایط امروز حوزه آبخیز همدان چگونه است؟
امروز متأسفانه تمام آن مسیر‌ها را بسته‌ایم و باغ‌ها را ایجاد کرده‌ایم. برداشت‌های بی‌رویه از سفره‌های آب زیرزمینی داشته‌ایم و دیگر حتی یک خروجی آب به سمت سد اکباتان نداریم. از طرفی این کار موجب تشکیل یک کانون بیابانی در انتهای محوطه سد اکباتان شد که با پیگیری‌های اداره منابع طبیعی دنبال آن هستیم تا اعتبارات دولتی و مشارکت‌های مردمی را برای احیای دوباره منطقه به کار ببندیم که البته کار بسیار سختی است. وقتی طبیعت را دستکاری می‌کنید و از بین می‌برید احیا کردن آن بسیار سخت می‌شود.
روند باززنده‌سازی، هزینه و نیروی انسانی بسیاری نیاز دارد و شاید سال‌ها زمان ببرد. تخریب طبیعت ممکن است در یک پروسه زمانی مثلا ۱۰ساله اتفاق افتاده باشد اما احیای آن ممکن است ۱۰برابر زمان ببرد تا شاید بتوان آن طبیعت را دوباره احیا کرد.
 آیا در این روند گفته شده تاکنون کار مهمی صورت گرفته است؟
در بحث احیای آبخیز منطقه برنامه‌ریزی و کارهای اجرایی خوبی انجام شده است. حدود ۵۰درصد کارهای اجرایی و مطالعاتی آبخیزداری انجام شده است؛ اما باید در نظر داشت کار آبخیزداری کاری است که هزینه‌بردار است و اعتبارات زیادی می‌خواهد. همچنان به جذب اعتبارات نیاز داریم تا در این حوزه هزینه کنیم. برنامه ویژه‌ای که در حال حاضر در دست اجرا داریم، این است که اجازه ندهیم بیابان در منطقه قهاوند بیش از این توسعه پیدا کند؛ آن را کنترل کنیم و در ادامه به حالت مراتع قبلی بازگردانیم.
 بازگردیم به بحث جنگل‌کاری و حفظ آن؛ چقدر توانسته‌اید جنگل‌کاری صورت گرفته را حفظ کنید؟
همان‌طور که گفته شد جنگل‌کاری انجام شده در همدان دست‌کاشت است. وقتی اراضی جنگلی و جنگل طبیعی نداشته باشیم ایجاد جنگل در طبیعت با مشکل مواجه می‌شود. وقتی با اراضی جنگلی و جنگل طبیعی مواجهیم توسعه جنگل راحت‌تر انجام می‌شود چون شرایط اقلیمی راحت‌تری دارد. اما در استان همدان ضمن انجام برنامه‌ریزی اصولی با محدودیت‌هایی مواجه هستیم. مثلاً برای توسعه جنگل باید از گونه‌هایی استفاده کنیم که در منطقه دوام داشته باشند؛ گونه‌های درختان پهن‌برگ مانند زبان‌گنجشک، افرا و اقاقیا.
 آیا این گونه‌های گیاهی بومی منطقه هستند؟
اولویت ما در این بحث استفاده از گونه‌های بومی منطقه است که با شرایط آب و هوایی منطقه سازگار و به خشکی یا کم‌آبی مقاوم باشند. در سوزنی‌برگ‌ها نیز از سرو و کاج استفاده کردیم. مشکل عمده ما در جنگل‌کاری محدودیت آب است. ۱۲۷هزار هکتار اراضی منابع ملی داریم و می‌توانیم در نقاط مختلف شهرستان این کار را انجام دهیم. آنچه برای سال‌های ابتدایی حداقل در ۵ یا ۶ سال نخست نیاز داریم حمایت بیشتر مانند آبیاری، مراقبت و واکاری است؛ اما عملا با توجه به کمبود آب و شرایط خاص همدان در این خصوص و برای تداوم توسعه با مشکل مواجه هستیم.
 آخرین وضعیت گونه‌های کاشته‌شده در چه شرایطی است؟
شرایط نگهداری واقعاً سخت است. گونه‌هایی که در سال‌های گذشته کشت شدند ‌درصد موفقیتشان بالا بود. گونه‌هایی که از سال ۹۲ و ۹۳ کشت شد، مراقبت بیشتری می‌خواهد. ۱۰درصد خطای طبیعی است، اما سعی می‌کنیم تا آنجا که می‌توانیم برای کاهش این خطا و نگهداری بیشتر تلاش کنیم.
 مسئله‌ دیگری که این سال‌ها با آن مواجه بوده‌ایم آلودگی‌های متعدد هوا، ریزگرد‌ها و گرد و غبار است. آیا قطع درختان و تبدیل زمین‌های کشاورزی، باغ‌ها و مراتع توسط بخش خصوصی یا شهروندان به مناطق مسکونی را در این خصوص مؤثر می‌دانید؟ در صورت تأیید چقدر توانسته‌اید جلوی این کار را بگیرید؟
در سال‌های گذشته درست جایی شهرسازی کردیم و آن را توسعه دادیم که خوش آب‌وهوا‌ترین منطقه و بهترین اراضی از نظر سرسبزی بود. این کار عملاً کاهش بافت سبز منطقه همدان را تحت تأثیر خود قرار داد. تبدیل اراضی به مناطق مصنوعی و باغ‌ها به خانه‌باغ باعث می‌شود بهترین خاک و بهترین مناطق سرسبز شهر به خانه‌های مسکونی تبدیل شود.
 در این خصوص باید دستگاه‌های متولی حتی دستگاه قضایی و انتظامی با توجه به شرایط قانونی که دارند پیگیر مسئله باشند. در واقع عملاً به دست خود فضای سبز، منابع آبی و طبیعی را تخریب می‌کنیم و از بین می‌بریم. متأسفانه این روند همچنان ادامه دارد.
 آیا بارش‌های آسمانی نیز مؤثر بوده است؟
بارش‌های ما در ۱۰ سال گذشته از حد ۳۵۰ میلی‌متر که حد مجاز است به مرز ۳۰۰ میلی‌متر رسیده که اگر این روند ادامه داشته باشد کشاورزی در استان با مشکل مواجه می‌شود. در مراتع هم به همین شکل است؛ یعنی مقدار بارش از ۳۵۰ میلی‌متر کمتر شده و پوشش مرتع هم از بین رفته است.
 پس آیا به‌طور کلی می‌توان گفت بحث توسعه در استان با علامت سؤال‌های متعددی مواجه است؟
هدف توسعه رفاه و تعالی انسان است. توسعه‌ای که انسان را از مواهب خدادادی همچون طبیعت و منابع طبیعی محروم سازد توسعه نیست بلکه تخریب است. ممکن است در کوتاه‌‌مدت شاهد رونق و توسعه باشیم اما در آینده و در بعد کلان به سمت تخریب حرکت می‌کنیم.کاهش پوشش گیاهی، شور شدن اراضی مانند آنچه در قهاوند داریم، بیابانی شدن اراضی، افزایش ریزگرد‌ها، شن‌های روان، کاهش تولیدات کشاورزی، افزایش مهاجرت و تمام اینها باعث تخریب منابع طبیعی می‌شود. این‌چنین تخریبی، آسیب‌پذیری اقتصادی صددرصد دارد. هر کجا هم آسیب‌پذیری اقتصادی داشته باشیم تبعات بعدی مانند آسیب‌پذیری سیاسی، اجتماعی و فرهنگی هم داریم.
  • ایجاد نیروگاه و برداشت‌های بی‌رویه از سفره‌های آب زیرزمینی باعث بیابانزایی در منابع طبیعی همدان شده است.
  • http://ostani.hamshahrilinks.org/Ostan/Iran/Hamedan/Contents/%D8%B1%D8%AF%D9%BE%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%B2%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%B9%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86?magazineid=


برچسب ها: همشهری همدان ، بیابانی شده همدان ، منابع طبیعی همدان ، کم آبی همدان ،

شنبه 19 دی 1394

سرانه فضای سبز همدان؛ یک‌هفتم کشور

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :روزنامه همشهری ،زیست بوم ،

سرانه فضای سبز همدان؛ یک‌هفتم کشور

نویسنده: حسین زندی خبرنگار همشهری -همدان
سرانه فضای سبز همدان؛ یک‌هفتم کشور
شرایط منابع طبیعی، مراتع و آبخیزداری استان چندان مناسب نیست. خشکسالی، چرای بی رویه دام ها، آتش سوزی جنگل‌ها و مراتع، فرسایش خاک و ناکامی طرح های این حوزه از جمله مشکلاتی است که اداره‌کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان با آن دست به گریبان است...
1394/10/19
شرایط منابع طبیعی، مراتع و آبخیزداری استان چندان مناسب نیست. خشکسالی، چرای بی رویه دام ها، آتش سوزی جنگل‌ها و مراتع، فرسایش خاک و ناکامی طرح های این حوزه از جمله مشکلاتی است که اداره‌کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان با آن دست به گریبان است. برای بررسی بیشتر این وضعیت با «محمدرضا همتی» مدیرکل منابع طبیعی استان گفت‌و‌گویی انجام داده ایم که در پی می آید.
  • چه مقدار اراضی در اختیار اداره منابع طبیعی و آبخیز داری استان قرار دارد؟
استان همدان حدود 905 هزار هکتار عرصه منابع طبیعی دارد که 47 درصد سطح استان را شامل می‌شود. از این مساحت 43 هزار هکتار جنگل طبیعی، دست‌کاشت و اراضی ذخیره‌گاهی است. 42 هزار هکتار زمین‌های شور و لم‌یزرع و بدون پوشش است. 822 هزار هکتار هم  مرتع است که دارای پوشش گیاهی خودرو یکساله است و تحت عنوان مرتع یا چراگاه محسوب می‌شود. مراتع در 3 دسته تقسیم‌بندی می‌شوند. 63 هزار هکتار جزو مراتع خوب و درجه 1 است که شامل مراتع ییلاقی و دامنه‌ها می‌شوند و دارای پوشش گیاهی خوب هستند. 317 هزار هکتار جزو مراتع متوسط با تولید تقریبا 100 تا 120 کیلوگرم علوفه در سال است و مراتع فقیر 400 هزار هکتار است که زیر 100 کیلوگرم علوفه برداشت شده در سال را به خود اختصاص می‌دهند.
  • وضعیت سرانه جنگلی استان در چه سطحی است؟
سرانه فضای سبز در بخش جنگل متاسفانه پایین است. سرانه جنگل در حال حاضر کمتر از 250 مترمربع است و البته این فضا بدون احتساب سرانه فض   ای سبز داخل شهر، روستایی و باغات است. در بحث جنگل و فضای سبز 250 مترمربع حالت استاندارد است. سرانه کشوری 1700 متر و سرانه جهانی آن حدود 6 هزار مترمربع است. سرانه فضای سبز جنگل استان حدود یک هفتم کشور است که فاصله زیاد است و به نسبت فضای اختصاص داده شده در دنیا فاصله‌ها زیاد است                                      .
  • برای توسعه فضای جنگلی استان چه باید کرد؟
 با توجه به این‌که استان همدان استان جنگلی نیست، بحث حفظ و توسعه فضای سبز به عنوان یکی از اهداف اصلی ما در استان مورد توجه است. در بحث جنگل اگر شرایط فراهم باشد، خود به خود شکل می‌گیرد. تعریف جنگل این است که خودرو باشد، خودش ایجاد شود و خودش را بتواند نگه دارد.
  • چرا همدان از این شرایط بی‌بهره است؟
همدان به چند دلیل این شرایط را ندارد؛ ارتفاع از سطح دریا، تبخیر و تعرق بالا  دارد که به دلیل هوای خشک و بادهای شدید و موسمی اتفاق می‌افتد، یخبندان‌های طولانی در زمستان و بهار که اگر تمامی این عوامل تداوم داشته باشد جنگل نمی‌تواند دوام بیاورد. به همین خاطر سطح جنگل استان متاسفانه کم است. به‌رغم این‌که استان زاگرسی و در استان کرمانشاه و کردستان شاهد جنگل‌های بلوط و بَنَ هستیم ولی در سطح استان این سطح بسیار بسیار پایین است.
  • عاقبت جنگل دست کاشت به کجا انجامید؟
از سال‌های گذشته بحث توسعه جنگل و فضای سبز در دستور کار قرار گرفته و تاکنون حدود 7 هزار هکتار در بخش دولتی طرح توسعه جنگل دست‌کاشت داشته‌ایم. از این میزان 1300 هکتار تحویل شهرداری‌ها شده و حدود 3400 هکتار تحت حفاظت منابع طبیعی است. مابقی جنگل‌های دیم دست‌کاشتی است که حالت نگهداری ندارد مانند بادام و گونه‌های مختلف از بادام شیرین و اِسکوباریا و گونه‌هایی مثل سماق و سنجد که معمولا در مناطق خاصی کشت می‌شود.
  • آیا طرح طوبی و واگذاری یک‌سری زمین‌ها برای تبدیل به باغ در همدان موفق بوده است؟
در بحث توسعه جنگل یا فضای سبز یکی از اهداف سازمان در سال‌های قبل این بود که با مشارکت مردمی وارد مبحث توسعه شود. از سوی دیگر مجموعه وزارت جهاد کشاورزی به دنبال این بود تا بحث توسعه سطح زیر کشت را داشته باشند. بنابراین طرحی به نام طوبی در کل کشور با هدف قراردادن اراضی منابع ملی مستعد برای توسعه باغات مثمر در اختیار افراد، تعریف شد. در سطح کشور اقدامات خوبی انجام شد اما چون بخشی از این طرح به انحراف برده شده و در حاشیه شهرهای بزرگ مثل تهران، اصفهان و شمال، بعضی اراضی تبدیل به ویلا و ساخت و سازهای اینچنینی شد متاسفانه این طرح در مجموع عملکرد موفقی نداشت و متوقف شد. خوشبختانه در استان همدان بخشنامه‌ای با موضوع ممنوع‌شدن واگذاری منابع ملی تا شعاع 15 کیلومتری همدان و 5 کیلومتری شهرهای بزرگ مثل نهاوند و ملایر تصویب شد که بخشی از منابع ملی را از دسترس متصرفان و کسانی که نیت سوء نسبت به منابع ملی داشتند، خارج کرد. حدود 600 تا 700 هکتار که واگذار شد عملکرد موفقی داشت و برای اهداف طرح مورد استفاده قرار گرفت.
  • طرح واگذاری باغ و طرح طوبی در چه وضعیتی است؟
طرح واگذاری اراضی برای ایجاد باغ در قالب کمیسیون اصل 32 تا زمان حاضر همچنان ادامه دارد. لازمه این طرح بحث تامین آب است زیرا برای ایجاد یک باغ اول باید منبع آب تعریف شود. قانونگذار در دستورالعمل‌های اصلاحی یا آیین‌نامه‌ها شرط آب را پررنگ کرد تا در پرونده واگذاری حتما مجوز آب از مراجع رسمی مانند امور آب را داشته باشد.بنابراین در جاهایی که آب موجود است این طرح انجام می‌شود اما در جاهایی که مشکل آب و کمبود آب دارند طبیعتا خیلی کم اجرا می‌شود. نمونه‌های طرح طوبی در ملایر و نهاوند حدود 600 تا 700 هکتار است. در حال حاضر همین طرح تحت عنوان دیگر قابلیت اجرا دارد اما شرط آن تامین آب است.
  • وضعیت مراتع استان چگونه است؟
در بحث مراتع مشکلاتی داریم. یکی از مشکلات فشار چرای دام است؛ به این ترتیب که باید حدود 600 هزار واحد دامی در سطح مراتع استان باشد اما بیش از 2میلیون یا قریب به 2 میلیون واحد دامی در مراتع تعلیف می‌شوند که این 3/5 برابر میزان مجاز است. این یکی از مشکلات است که بخشی از آن به دامداران روستایی و بخشی به دامداران عشایر باز می‌گردد.
  • سال زراعی گذشته آتش سوزی ها در مراتع افزایش پیداکرد. آمار دقیقی دارید؟
از مشکلات دیگر در بحث مراتع، آتش‌سوزی است که در فصل تابستان به دلیل گرمی هوا و خشکسالی، پیکر گیاهان خشک می‌شود و در فصل تابستان آماده اشتعال می‌شود. امسال تاکنون 68 مورد آتش‌سوزی در حدود 212 هکتار سطح مراتع و بخش کمی از جنگل‌های دست‌ کاشت اتفاق افتاده است. به محض اطلاع از آتش‌سوزی همکاران حضور پیدا کرده و با وسایل دستی و پیش پا افتاده مانند بیل و آتش‌کوب اطفای حریق می‌کنند.
  • ساماندهی عشایر نتیجه داشت؟
از مشکلات دیگر ما هر سال ورود زودهنگام عشایر است. چون منطقه جنوبی کم ‌آب و کم‌پوشش است و تمایل دارند که زودتر بیایند. در حال حاضر شکل زندگی عشایری تغییر پیدا کرده و با شکل کوچ قدیم فاصله زیادی دارد. به این ترتیب که با خودرو دام را انتقال می‌دهند. عشایر تمایل دارند زودتر وارد استان شوند در حالی‌که مراتع استان آمادگی حضور آنان را ندارد و به این دلیل در اوایل سال با عشایر مشکل داریم و از سوی آنها اصرار بر آمدن و از ما انکاراست. این مشکلات گاهی تا مرحله تشکیل پرونده و ضبط دام پیش می‌رود و برای ما تبعاتی به همراه دارد.
در مسأله دام روستایی پیچیده‌تر است به این دلیل که در محل هستند.  سعی کرده‌ایم با شورا و دامداران وارد مذاکره شویم، تفاهمنامه‌هایی تنظیم و طرح همیاران طبیعت را اجرا کنیم؛ به این ترتیب برای علاقه‌مندان کارت صادر می‌کنیم تا به ما در انتقال اطلاعات و گاهی گوشزد کردن قواعد به دامداران کمک‌کنند.
  • تعداد همیاران طبیعت در استان چند نفر است؟
همیاران طبیعت در حال حاضر 6400 نفر در سطح استان هستند که برای آنان کارت صادر شده است.
  • وضعیت استان در زمینه مرتع داری در چه سطحی است؟
طرح‌های مرتع‌داری با دستور‌العمل فنی به دامداران  واگذار  می‌شود تا اجرا کنند. در این زمینه موفقیت‌هایی داشته‌ایم اما رضایت‌بخش نیست. مشکل دیگر در بحث مراتع این است که به صورت مُشاعی بهره‌برداری می‌شوند؛ به این ترتیب شخصی که زودتر دست پیدا کند بیشتر بهره می‌‎برد. برای رفع این مشکل به دنبال طرحی هستیم تا با شرایط قانونی و اجازه نقل و انتقال این نوع حقوق بهره‌برداری اصلاح شود و با نظارت بتوانیم مراتع را تحویل بدهیم و تحویل بگیریم. این طرح به دلیل محدودیت‌های قانونی که دارد به آرامی حرکت می‌کند اما تلاش می‌کنیم با ارائه طرح در مجلس نسبت به رفع مشکلات آن اقدام شود.
http://ostani.hamshahrilinks.org/Ostan/Iran/Hamedan/Contents/%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%A8%D8%B2-%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%9B-%DB%8C%DA%A9%E2%80%8C%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1?magazineid=


برچسب ها: همشهری همدان ، منابع طبیعی همدان ، محیط زیست همدان ،

یکشنبه 5 مهر 1394

«معرف- زوجی»؛ گنبد همدان

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :روزنامه همشهری ،توسعه پایدار ،زیست بوم ،

«معرف- زوجی»؛ گنبد همدان

نویسنده: حسین زندی همدان‌ـ خبرنگارهمشهری
همدان در شمار 13 استان کشور است که دارای حوزه «معرف – زوجی» است. پروژه‌های معرف- زوجی، طرح‌های آزمایشگاهی و پژوهشی هستند که برای بررسی فیزیوگرافی، هیدرولوژی، زمین شناسی، خاک‌شناسی، ژئومورفولوژی و پوشش گیاهی یک منطقه طراحی می‌شوند.
1394/07/05
همدان در شمار 13 استان کشور است که دارای حوزه «معرف – زوجی» است. پروژه‌های معرف- زوجی، طرح‌های آزمایشگاهی و پژوهشی هستند که برای بررسی فیزیوگرافی، هیدرولوژی، زمین شناسی، خاک‌شناسی، ژئومورفولوژی و پوشش گیاهی یک منطقه طراحی می‌شوند.
حوزه «معرف- زوجی» گنبد همدان در فاصله 35 کیلومتری جنوب شهرستان همدان واقع شده است. مساحت این حوزه حدود 445 هکتار است که به 3 بخش شاهد، معرف و نمونه تقسیم شده است. مطالعه اجرایی این طرح از سال 75 آغاز شده و طرح توجیهی حوزه در سال 77 تهیه شده و از سال 84 به بهرهبرداری رسیده است.
 هدف از ایجاد این حوزه مطالعه و بررسی شرایط و ظرفیت‌های آبخیزداری استان‌های همدان و مرکزی است که از نظر اقلیم در یک رده قرار می‌گیرد و در برخی موارد اقلیمی زمینه مشترک دارند.
 در مراسم بازدید از ایستگاه تحقیقاتی «معرف– زوجی» گنبد همدان که با حضورجمعی از اصحاب رسانه، کارشناسان وکارکنان اداره کل منابع طبیعی و آبخیز‌داری استان انجام شد، معاون آبخیز‌داری اداره کل منابع طبیعی استان گفت: در اداره کل منابع طبیعی استان 4 معاونت وجود دارد که یکی از آن‌ها، معاونت‌ آبخیز‌داری است.
این معاونت هم شامل 3 اداره مطالعات، امور اجرایی و ارزیابی است. اداره اجرایی به مسائل سازه‌ای، بیومکانیکی و بیولوژیکی ورود پیدا می‌کند، پژوهش‌ها و بررسی‌های اولیه برعهده اداره مطالعات است و اداره ارزیابی معرف- زوجی، لغزش‌ها را پی می‌گیرد و بانک اطلاعاتی را تهیه می‌کند که سپس در اختیارستاد سازمان قرار می‌گیرد.
مهندس «سعید رسولی» افزود: داده‌های این سازه در حوزه آبخیزداری باید در جایی تبدیل به عدد و رقم شوند و این وظیفه برعهده مجموعه معرف- زوجی است. دوستان ما در این مرکز کانالیزه‌کردن مسائل را برعهده دارند.
 نتیجه‌ای که ما در حوزه معرف- زوجی گنبد به دست می‌آوریم، در سازمان مطالعه و پایش می‌شود و با 12 حوزه دیگر معرف- زوجی در سراسر کشور مقایسه و بررسی می‌شود تا مطالعه متعادلی به دست آید.
او ادامه داد: مسأله مهم ما مشارکت‌های اجتماعی است و به کمک اصحاب رسانه در تلاش هستیم که از ظرفیت‌های مردمی در آبخیز‌داری استفاده کنیم، چرا که هم اعتبار دولت محدود است و هم نیروی کافی برای همه مناطق نداریم. انتظار ما این است که این موارد اطلاع‌رسانی شود و مردم با این طرح‌ها همکاری کنند.رسولی با تأکید بر ضرورت ادامه طرح به تأمین اعتبار در سال 94 اشاره کرد و گفت: در سال جاری اعتباری حدود 350 میلیون تومان برای ادامه اجرای عملیات حوزه در نظر گرفته شده است. با تکمیل این ایستگاه در استان ارائه اطلاعات مناطق سردسیر کشور قابل دسترس خواهد بود.
 
استان پیشرو در آبخیزداری
کارشناس معرف- زوجی معاونت آبخیزداری استان نیزگفت: اولین ایستگاه حوزه آبخیزداری کشور پس از تهران در استان زنجان ساخته شد. همدان از نخستین استان‌های کشور است که طرح معرف- زوجی در آن اجرا شده است و از پیشروترین استان‌ها در این زمینه است.
«فاطمه پورحسین» افزود: هدف از راه‌اندازی چنین حوزه‌هایی این است که ما نیاز داریم از یک سری داده طبیعی در حوزه آبخیزداری اطلاعات جمع کنیم، چراکه ما در این حوزه نسبت به یک سری عارضه‌ها و عناصر شناخت کافی نداریم. منابع آب، ‌خاک‌شناسی و آب و هوا مهم‌ترین کارکرد این ایستگاه‌ها برای ارزیابی مناطق است تا ما متوجه شویم عملیاتی که در این منطقه انجام می‌دهیم، توجیه اقتصادی دارد یا نه؟ یا بر پایه توسعه پایدار است یا خیر؟ پورحسین در ادامه گفت: ساخت ایستگاه معرف- زوجی، باعث کمک به دانشجویان و دانش‌پژوهان در زمینه‌های مختلف شده است و پایان‌نامه‌های دانشجویی بسیاری با توجه به اطلاعات این منطقه در حوزه زمین‌شناسی، خاک‌شناسی، ژئومورفولوژی و آبخیزداری نوشته شده است.پورحسین به استفاده سایر نهادها از حوزه معرف- زوجی گنبد همدان اشاره کرد و گفت: علاوه بر اداره منابع طبیعی نهادهایی مثل سازمان جهاد کشاورزی، سازمان جنگل‌ها و مراتع کشور، دانشگاه‌ها و مؤسسات عالی، معاونت برنامه ریزی و بودجه وزارت کشور، استانداری‌ها و فرمانداری‌ها از این حوزه و اطلاعات به‌دست‌آمده در آن استفاده می‌کنند.
 


برچسب ها: همشهری همدان ، معرف زوجی گنبد ، منابع طبیعی همدان ، آبخیز داری همدان ،

http://farheekhtegan.ir/fa/news/3033


تاسیسات تله‌کابین گنجنامه کوه الوند را می‌بلعد‎

سود شخصی یا منافع ملی؟

حسین زندی


در اهمیت و زیبایی منطقه گنجنامه همدان، به‌ویژه آبشار گنجنامه همین بس که توانسته است داریوش و خشایار هخامنشی را به آنجا بکشاند تا در کنارش، ماندگارترین آثارشان یعنی کتیبه‌های گنجنامه را حک کنند. قرار گرفتن گنجنامه در مسیر راه شاهی که از همدان به عیلام کهن می‌رسید و وجود ضرابخانه حکومتی در رودخانه گنجنامه نشان از اهمیت این منطقه دارد. کاوش‌های باستان‌شناسی در منطقه می‌توانست نکات بسیاری را روشن کند. کوه‌ها، قله‌ها، چشمه‌ها و دشت‌های آن جذابیتی بود که هر سال کوهنوردان و طبیعت‌دوستان بسیاری را پذیرا بود و شاهان و سیاحان بسیاری از آن سخن گفته‌اند مانند ناصرالدین شاه قاجار، فلاندن، راولینسون و هزاران گردشگری که امروزه طبیعت زیبا و کتیبه‌های باستانی گنجنامه به سوی خود می‌کشاند. این دو پدیده تاریخی و طبیعی در کنار هم به خودی خود جاذبه بی‌نظیری برای گردشگران است و نیازی به ایجاد جاذبه‌های مصنوعی نیست؛ مهم‌تر اینکه در محلی که قابلیت ثبت جهانی را دارد نباید با ساخت‌وساز و تخریب جلوی این فرصت را گرفت.
اما از سال 1378 این منطقه را با نصب پایه‌های بتنی به‌عنوان محل احداث تله‌کابین اختیار کردند. نصب پایه‌های اولیه که بدون موافقت میراث فرهنگی همدان ایجاد شده بود با مخالفت دوستداران میراث فرهنگی و فعالان محیط‌زیست مواجه شد به‌طوری که حسین لقمانیان، نماینده وقت همدان در مجلس این موضوع را پیگیری کرد. با این حال این مخالفت‌ها راه به جایی نبرد و سازندگان تنها محل استقرار پایه‌ها را چند متری دورتر از آبشار و کتیبه‌های گنجنامه در نظر گرفتند و در نهایت فاز نخست آن در دشت میشان اجرا شد و همچنان گسترش تاسیسات و تجهیزات تفریحی ادامه پیدا کرد. همان‌گونه که دوستداران میراث فرهنگی پیش‌بینی کرده بودند ادامه این روند به تخریب کوه الوند منتهی شد، به‌طوری که این روزها حلقه محاصره کتیبه‌ها و آبشار گنجنامه تنگ‌تر می‌شود و پیشروی تجهیزات تفریحی به سوی قله الوند تخریب‌های غیرقابل بازگشتی را به جای می‌گذارد.
خطرات پیش رو
در اینجا به اختصار تنها به تعدادی از خطرات پیش روی ساخت تله‌کابین و پیست اسکی در گنجنامه اشاره می‌کنیم:
- دشت میشان به علت ساخت استخر تفریحی و استفاده از چشمه‌های بالادست این دشت در حال خشک شدن است.
- ورود افرادی که آموزش کوهنوردی ندیده‌اند، منطقه را به محل انباشت زباله تبدیل کرده، به‌طوری تلاش‌های فعالان محیط‌زیست برای پاکسازی تاثیری نداشته است.
- ایجاد تاسیسات باعث تغییر وضعیت اکولوژیکی منطقه شده و پوشش گیاهی و جانوری آن را دچار آسیب جدی کرده و بسیاری از گونه‌ها در حال نابودی است.
- معماری بناهای ساخته‌شده به دلیل ناهمخوان بودن با طبیعت منطقه، منظر طبیعی آن را خدشه‌دار کرده است.
- اما مساله قابل توجه در باره تله‌کابین این است که گفته می‌شود فناوری آن مربوط به چند دهه پیش بوده و به صورت دست دوم تهیه شده است و از آنجا که مکرر دچار نقص فنی می‌شود و حتی افرادی نیز دچار سانحه شده‌اند، به نظر می‌رسد دارای استاندارد کافی و ایمنی مناسبی نیست. دیگر اینکه در مکان‌یابی دچار اشتباه شده‌اند، چراکه منطقه الوند در بادخیز‌ترین نقطه همدان واقع شده و به همین دلیل بیشتر فصول سال تله‌کابین تعطیل است. همچنین فرسایش خاک توسط بادهای منفی چهل درجه در زمستان بسیار زیاد است و مصالح و بتن استفاده شده پاسخگوی این فرسایش نیست. حتی سنگ‌ها و صخره‌های این منطقه دچار فرسایش شدید هستند و تحمل چنین باری را ندارند. آنچه مسلم است این است که آسیب دیدن این تاسیسات موجب تخریب هرچه بیشتر کتیبه‌ها، آبشار و طبیعت گنجنامه خواهد شد. تنها پیشنهادی که امروز می‌توان داد این است که گسترش اماکن و تاسیسات تفریحی را متوقف کنند و بیش از این موجب ویرانی جاذبه‌های الوند نشوند.
آیا تاسیسات تله‌کابین گسترش می‌یابد؟
افزون بر نگرانی‌های همیشگی، این روزها اخباری به گوش می‌رسد که موجب نگرانی فعالان محیط‌زیست و میراث فرهنگی را بیشتر کرده، گفته می‌شود به تازگی مسوولان تله‌کابین بخش دیگری از الوند را برای گسترش تاسیسات به جغرافیای این مجموعه افزوده‌اند.
معاون اداره منابع طبیعی و آبخیزداری همدان اما می‌گوید: واگذاری‌هایی که در حیطه منابع طبیعی انجام می‌شود باید طرح مصوب و موافقتنامه اجرایی داشته باشد، شرکت تله‌کابین هم از سازمان گردشگری کشور و هم اداره میراث فرهنگی استان این موافقتنامه را دارد. اسفندیار خزایی می‌گوید: درباره واگذاری‌ها باید بگویم ما همه مجوز‌ها را نداده‌ایم و مجوز بخش عظیمی را راه و شهرسازی داده است. در اجرای ماده 10 زمین شهری، حریم «راه» را به راه و شهر‌سازی واگذار کرده‌ایم اما در هر حال تفاوتی نمی‌کند. ما کارگروه‌های مشترکی داریم که در این راستا فعالیت می‌کنند. او ادامه می‌دهد: از لحاظ توسعه‌ای طرح‌ها و پروژه‌هایی به استان می‌آید که دارای ردیف اعتباری هستند و این ردیف اعتباری از طریق واحدهای ذی‌ربط رصد می‌شود. اگر این اعتبار و بودجه جذب نشود مشکلاتی برای استان ایجاد می‌شود، ما در چارچوب قانون مجبوریم آن قسمتی که واجد شرایط است، واگذار کنیم.
معاون منابع طبیعی همدان در ادامه می‌گوید: صرف اینکه یک جایی تله‌کابین باشد، نمی‌توان گفت تخریب ایجاد می‌شود، اما طرحی که ایجاد می‌شود باید در راستای حفاظت از زیست بوم و محیط طبیعی باشد. در مورد مجوز باید بگویم تماما قانونی است، البته پرونده تخلف هم دارد که در محاکم مطرح شده است، اخطارهایی هم داده شده که توسعه پیدا نکند، استانداری هم رصد کرده و ما نیز به‌عنوان منابع طبیعی معتقدیم از ارتفاع 2800متر به بالا جایگاه شهر و شهر‌سازی نیست.
اما پرسش اینجاست که این چارچوب‌ها و اتفاق‌های قانونی چقدر در راستای حفظ منافع عمومی جامعه و حفاظت از محیط‌زیست بوده است؟ و آیا می‌توان در تمام کوهستان‌ها تله‌کابین ایجاد کرد؟

فرهیختگان 6بهمن 92شماره 1298


برچسب ها: تله کابین گنجنامه ، تخریب گنجنامه ، منابع طبیعی همدان ، روزنامه فرهیختگان ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic