یکشنبه 9 آبان 1395

مرجان قهوه ای از پدر معمار خود می گوید

   نوشته شده توسط: حسین زندی    

مرجان قهوه ای از پدر معمار خود می گوید

حسین زندی
ویژگی‌های معمار همدانی از زبان دخترش
س قهوه‌ای و ناهید ارژنگی است. او حرفه پدر را ادامه نداد و رشته حقوق را انتخاب کرده است. وی معتقد است هر کس باید جایگاه خود را داشته باشد و تحت تأثیر کسی نباشد. او این ویژگی را از پدر به ارث برده است.
مرجان قهوه‌ای به ما می‌گوید: گفته می‌شود معمارها به 2 گروه تقسیم می‌شوند؛ معمار خوب 4 چشم و 4 تا دست دارد اما دهان ندارد، در مقابل معمار بد 3 دهان دارد اما دست و چشم ندارد. پدر من از گروه اول بود. کمتر سخن می‌گفت و بیشتر می‌دید و عمل می‌کرد. او معمار بود و کارش نشان معماری‌اش.

همدان؛ شهر غریب‌نواز
وی ادامه می‌دهد: همدان مانند شهرهای شیراز، اصفهان و تبریز نیست که وقتی تحصیلکردگان و نخبگان به زادگاهشان همدان باز می‌گردند استقبال کنند و اجازه بدهند آنان کار کنند. وقتی در شیراز بیمارستانی به نام دکتر خدادادیان که هنوز در قید حیات است نامگذاری شد، بسیار خوشحال شدم اما در اینجا شهردار قول می دهد خیابانی به نام مهندس قهوه‌ای نامگذاری شود و عمل نمی‌کند. در دانشگاه آزاد می‌گویند دانشکده‌ای به نام او ثبت می‌کنیم اما باز عمل نمی‌کنند. فرزند مهندس قهوه‌ای می‌گوید: پدر من تنها معماری بود که وقتی متخصص شد به زادگاه خود برگشت. بیشتر همکاران پدر من پشت میز می‌نشینند و در مسابقات شرکت می‌کنند و مقام اول را به دست می‌آورند اما او  در خود همدان گروه درست کرد وکارگر تربیت ‌کرد. حتی گویش همدانی را دوست داشت و تغییر نمی‌داد. پدرم در شهر خودش ماند و از همین شهر الهام گرفت.

 معماری در همدان
قهوه‌ای می‌افزاید: اگر هر معماری به استان خود بر می‌گشت و کار می‌کرد وضع معماری ایران درست می‌شد اما درآمد در تهران بیشتر است و بیشتر گرایش دارند به تهران بروند.
وی می‌گوید: در گذشته، کار معماری با مردم همدان بسیار دشوار بود به دلیل این‌که بیشتر همدانی‌ها فکر می‌کردند معماری بلد هستند و اظهارنظر می‌کردند.
 پس از این‌که کاری سفارش می‌دادند مدام در کار معمار دخالت می‌کردند، اظهارنظر می‌کردند و از طرفی پول هم خرج نمی‌کردند. در این شرایط مهندس قهوه‌ای کار کرد و برای تقویت معماری شهر از هیچ کوششی فروگذار نبود.

تصور نادرست از مهندس
قهوه‌ای ادامه می‌دهد: دومین مشکلی که پدرم درگیر آن بود معیار و تصوری بود که مردم از او در ذهن خود ساخته بودند.
 مردم در ذهن خود تصویری خاص ساخته بودند اما وقتی می‌دیدند زندگی او با تصورشان تفاوت دارد انتقاد می‌کردند. او هیچ‌وقت پیش کارگرها لباس فاخر نمی‌پوشید و دوست داشت با مردم همراه شود.
دختر مهندس قهوه‌ای می‌گوید: رابطه من با پدر نزدیک بود. اما من دوست ندارم نامم زیر سایه پدر باشد دوست دارم خودم باشم و تلاش خودم را بکنم.

نام نیک پدر
وی به مهم‌ترین ارثیه پدر اشاره می‌کند و می‌گوید: به نظرم نام نیک پدرم مهم‌ترین ارثیه پدرم و سرمایه ما است که با هیچ چیز قابل معاوضه نیست. زمان دانشجویی در شهر شیراز وقتی دانشجویان معماری متوجه می‌شدند من دختر مهندس قهوه‌ای هستم احترامی صدبرابر برای من قائل می‌شدند.
پدرم معتقد بود وقتی انسان عملکرد بسیار مثبتی داشته باشد نام و لقب و فامیلی دیده نمی‌شود. اما درباره شخص من، بیشتر عشقی که به من داشت برایم خیلی مهم بود و هست. انسان وقتی از نظر علمی و عملکرد، کارنامه پرباری داشته باشد نام خود را هم ماندگار می‌کند .
فرزند این معمار همدانی در پایان می‌گوید: پدر من چند بار از آمریکا بورسیه گرفت اما نرفت. به‌خاطر تعلق خاطرش به همدان، انتقال تجربه‌های حرفه‌ای خود در ساخت و آموزش معماری به جوان‌ترها در این شهر ماند. به نظرم باید کارهای پدرم ثبت شود. او می‌خواست شهرش را بسازد.


برچسب ها: مهندس محمد قهوه ای ،

یکشنبه 9 آبان 1395

او معماری همدان را زنده کرد

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :روزنامه همشهری ،میراث فرهنگی ،گفتگو ،

او معماری همدان را زنده کرد

نویسنده: حسین زندی خبرنگار همشهری -همدان
او معماری همدان را زنده کرد
هفته اول آبان‌ماه سالگرد درگذشت مهندس محمد قهوه‌ای معمار برجسته همدانی است. به همین مناسبت با همسر زنده‌یاد قهوه‌ای گفت‌و‌گو کردیم.ناهید ارژنگی سال 1333 در همدان متولد شد و سال 50 با مهندس محمد قهوه‌ای یکی از مطرح‌ترین و تاثیرگذارترین معماران همدان ازدواج کرد...
1395/08/08
هفته اول آبان‌ماه سالگرد درگذشت مهندس محمد قهوه‌ای معمار برجسته همدانی است. به همین مناسبت با همسر زنده‌یاد قهوه‌ای گفت‌و‌گو کردیم.ناهید ارژنگی سال 1333 در همدان متولد شد و سال 50 با مهندس محمد قهوه‌ای یکی از مطرح‌ترین و تاثیرگذارترین معماران همدان ازدواج کرد. وی در حدود 4 دهه زندگی مشترک به عنوان همسر، همراه و دستیار یک معمار تجربه‌های زیادی کسب کرد. ساختمان استانداری، مسجد شهرک مدرس، مدرسه آمنه، رستوران تپه عباس‌آباد، ساختمان شرکت سیاحتی علیصدر و ده‌ها اثر ماندگار دیگر از یادگارهای این معمار بزرگ همدانی است.دی ماه سال 94 مدرسه آمنه به عنوان یکی از 10 اثر برتر معماری ایران از سوی انجمن مفاخر معماری انتخاب و معرفی شد. اما چنان که باید حق این معمار پیش و پس از مرگش ادا نشده است. امیررضا یوسفیان شهردار سابق همدان در مراسم گرامیداشت یاد او قول داد یک خیابان و دانشگاه آزاد همدان نیز قرار بود دانشکده‌ای را به نام او نامگذاری کنند. این 2 وعده اما هنوز عملی نشده است. ناهید ارژنگی (قهوه‌ای) از زندگی خود با مهندس محمد قهوه‌ای با ما می‌گوید.
  • چگونه با مهندس قهوه‌ای آشنا شدید و چه سالی ازدواج کردید؟
پدرم حاج محمدباقر ارژنگی سینمادار معروف همدان و مالک سینما تاج بود و از اشخاص سرشناس همدان به شمار می‌آمد. خانه ما در خیابان باباطاهر بود که بعدها پدرم با ما همسایه شد. کلاس 11 بودم که مهندس به خواستگاری من آمد. پدرم گفت محمدآقا جوان بسیار خوبی است و من نتوانستم جواب رد بدهم. آن زمان موقع خواستگاری پیش از ازدواج قند می‌شکستند. پدرم گفت باید یک سال صبر کنید تا دیپلم بگیرد. سال 50 بود که  عقد کردیم و یک سال بعد دیپلم گرفتم و بعد ازدواج کردیم.
  • نپرسیدید نام خانوادگی قهوه‌ای از کجا آمده است؟
پرسیدم، پدرم گفت چون پدرشان کامیون داشتند و در کار واردات قهوه بودند این نام خانوادگی را انتخاب کرده‌اند.
  • چند فرزند دارید؟
3 فرزند داریم. سال 53 اولین دخترم متولد شد که بعدها معماری خواند و با پدرش همکار شد. دختر دومم مهندس کامپیوتر است و سومی نیز حقوقدان است.
  • از وقتی با مهندس قهوه‌ای ازدواج کردید شغلشان معماری بود؟
حدود 2سال در تهران زندگی کردیم. مهندس در خیابان تخت طاووس(عباس‌آباد کنونی) دفتر مهندسی داشت اما همیشه می‌گفت من باید به همدان برگردم. تهران معمار زیاد دارد و باید برگردم، درسی که خوانده‌ام و زحمتی را که کشیده‌ام در همدان هزینه کنم. باید معماری همدان را زنده کنم. او علاقه خاصی به همدان داشت. وقتی به همدان برگشتیم استانداری یک خانه سازمانی به ما داد و بعد هم مهندس قهوه‌ای در همان دهه 50 خانه خودمان را ساخت. از سال 56 تاکنون در همین خانه هستیم. او بعدها می‌گفت این خانه بهترین خانه من است. آن زمان، خانه ما خیلی لوکس و خاص بود. همه می‌آمدند و نگاه می‌کردند. این خانه از اولین کارهای مهندس قهوه‌ای است و همزمان با خانه دکتر خویی ساخته شده است.
  • ایشان در همدان با چه کسانی همکار بود؟
دفتر کار همسرم در خیابان خواجه رشید بود. حاج‌محمد رنجبران معمار بود و همسرم مهندسی می‌کرد و تیمی از بناها، جوشکارها، گچکارها و کارکنان خودش را جمع کرده بود و با آنها کار می‌کرد. ایشان بسیار دقیق بودند.
  • بازگردیم به همراهی شما با مهندس، آیا در مسائل حرفه‌ای هم به ایشان کمکی می‌کردید؟
تمام مسئولیت‌های خانه و کارهای بانکی مهندس با من بود. حتی چک‌های او را من امضا می‌کردم. گاهی صدها بار نقشه را تغییر می‌داد. 5 صبح که بیدار می‌شد به من می‌گفت ناهید چای بیاور و روی نقشه‌ها کار می‌کرد. آن زمان کامپیوتر و تجهیزات مهندسی وجود نداشت. یک دفتر کروکی داشت که طرح‌ها و نقشه‌ها را روی آن می‌کشید.
  • چه تعداد اثر از مهندس برجا مانده است؟
بیش از 300 خانه ساخته اما 2 نمونه مشابه و شکل هم پیدا نمی‌کنید. همه متفاوت هستند. مهندسان دیگر وقتی یک کار خوب می‌سازند بقیه را از روی آن تکرار می‌کنند اما مهندس قهوه‌ای کار خوب و متفاوت می ساخت. از تقلید متنفر بود و وقتی از کارهای او به شکل ناشیانه‌ای کپی و تقلید می‌کردند ناراحت می‌شد. می‌گفت کاش لااقل مثل کار من بسازند، کار من را خراب می‌کنند. می‌گفت شومینه بزرگی که من در یک سالن بزرگ می‌سازم این معمارها در یک اتاق 12 متری کار گذاشته‌اند!
با توجه به تحصیلات ایشان در دانشکده هنرهای زیبا، بیشتر از معماری مدرن غربی تاثیر می‌گرفت یا معماری ایرانی؟
از معماری ایرانی الهام می‌گرفت و با آموخته‌های خودش از دانشگاه ترکیب می‌کرد. مهندس برای اجرای کارها و نقشه‌هایش بسیار وقت می‌گذاشت. طراحی خاص پله‌ها، شومینه، حوض‌خانه و آبنما از خصوصیات کارهای اوست.
  • پس از درگذشت مهندس، آیا تیم کاری ایشان به دیدار شما می‌آیند؟
مهندس قهوه‌ای همیشه در کنار ما بوده و هست. به همین خاطر هنوز در قلب ماست. استاد اکبر گچکار، استاد حاج‌رضای کاشیکار، استاد جلال جوشکار و استاد بیاض همه با معرفت هستند و به ما سر می‌زنند. حتی استاد جلال پس از درگذشت مهندس برای تعمیر خانه آمد و بسیار زحمت کشید.
  • شغل معماری بر زندگی مشترک شما سایه نمی‌انداخت؟
مهندس قهوه‌ای معماری از درونش می‌جوشید و عشق به معماری همیشه با او بود. برای زیباتر شدن گنبد مدرسه آمنه شب‌ها تا صبح نمی‌خوابید تا کار بی‌نقص و زیبایی ارائه کند. وقت می‌گذاشت، برای معماری همدان از جانش گذشت. خیلی وقت‌ها با او که صحبت می‌کردم به من می‌گفت فعلا صبر کن بعد درباره‌اش حرف می‌زنیم، فکرم جای دیگری است.
  • با سفارش‌دهندگان و کارفرمایان چه برخوردی داشت؟
بنا بر آنچه در طول 40 سال زندگی مشترک دیدم یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های شخصیتی مهندس این بود که حتی در اوج جوانی از حق شخصی خود می‌گذشت اما راضی نمی‌شد کارش مطابق نظرش اجرا نشود. با کسی قرارداد نمی‌بست، گاهی مشتریان مراجعه می‌کردند و می‌گفتند فعلا شرایط پرداخت مالی را نداریم می‌گفت اگر داشتید بدهید اگر نداشتید هم ندهید.
  • همانطور که می‌دانید معماری بومی همدان در حال نابودی است. با معماری جدید همدان خو گرفته بود؟
مالکان یکی از برج‌های همدان سراغ مهندس آمدند و گفتند که چنین برنامه‌ای داریم. شما نقشه و اجرا را بر عهده بگیرید، مشکل مالی هم نداریم. مهندس گفت این کارها از من بر نمی‌آید. او با ساخت‌وسازهایی که به صورت عمودی و بی‌قواره در شهر رشد می‌کند مخالف بود. مهندس وقتی از کنار برخی ساختمان‌ها و برج‌ها می‌گذشت، رنج می‌برد، ناراحت می‌شد و می‌گفت زحمت کشیده‌اند، مصالح را کار کرده‌اند اما خوب ساخته نشده و غصه می‌خورد. می‌گفت برخی بساز بفروش‌ها، هماهنگی معماری با همدان، گذشته همدان و طبیعت این شهر را درک نکرده‌اند.
  • چه پیشنهادی داشت؟
می‌گفت همدان نقشه شهری و طرح جامع استاندارد ندارد. بنابراین مسئولان نباید به من بگویند چه بسازم. شهر علاوه بر ساختمان‌های عمودی، بناها و ساخت و ساز افقی هم نیاز دارد.
  •  مهم‌ترین میراث مهندس قهوه‌ای برای شما چه بود؟
بچه‌های خوبی که تربیت کردیم. اخلاق و رفتار مهندس به هر 3فرزندم درست منتقل شده است.
  • با کدام یک از معمارها ارتباط داشت؟
با زنده‌یاد مهندس ضیاءالدین جاوید، مهندس سیدرضا هاشمی و دکتر سیاوش تیموری.
  • نقاشی را از کجا آموخته بود؟
نقاشی در وجودش بود. در کودکی با نقاشی روی سفال آغاز کرد. این هنر را همچنان ادامه داد به طوری‌که اکنون ده‌ها تابلو از او به یادگار مانده است.
  • چه مدت در دانشگاه حضور داشت؟
از دهه 70 مدتی در دانشگاه آزاد تدریس می‌کرد اما مدرسان این دانشگاه برخورد خوبی با او نداشتند.
http://ostani.hamshahrilinks.org/Ostan/Iran/Hamedan/Contents/%D8%A7%D9%88-%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D8%B1%D8%AF?magazineid=


برچسب ها: هنرمندان همدان ، همشهری همدان ، مهندس محمد قهوه ای ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Mobile Traffic | سایت سوالات