چهارشنبه 11 اسفند 1395

پیمانکاری؛ بلای جان میراث فرهنگی

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :مشاغل ،روزنامه همشهری ،گردشگری ،میراث فرهنگی ،

پیمانکاری؛ بلای جان میراث فرهنگی

نویسنده: حسین زندی خبرنگار -همدان
پیمانکاری؛ بلای جان میراث فرهنگی
روزهای گذشته در بدنه مدیریتی اداره‌کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان تغییراتی رخ داده است. یکی از تغییرات جایگزینی احمد ترابی با بهرام توتونچی در معاونت میراث فرهنگی این اداره بود....
1395/12/11
روزهای گذشته در بدنه مدیریتی اداره‌کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان تغییراتی رخ داده است. یکی از تغییرات جایگزینی احمد ترابی با بهرام توتونچی در معاونت میراث فرهنگی این اداره بود. تخصص توتونچی معماری بود اما بر اساس سال‌ها حضور در این معاونت یکی از نیروهای کارشناس و با تجربه این حوزه به شمار می‌آمد. ترابی نیز باستان‌شناس است اما از معاونت سرمایه‌‌گذاری آمده است. حال این نیروی تازه نفس می‌‌تواند به کارهای زمین مانده میراث فرهنگی جامه عمل بپوشاند یا نه؟ یا برای جلوگیری از بلندمرتبه‌سازی در رینگ اول شهر چه برنامه‌ای دارد؟ زمان مشخص خواهد کرد. او در این گفت‌وگو به طور مشخص از برنامه‌های خود برای مرمت میراث فرهنگی می‌گوید.
  • از شرایط فعلی معاونت میراث فرهنگی بگویید.
من از خدمات گذشته مهندس بهرام توتونچی تشکر می‌کنم. همانگونه که آگاهی دارید در چند سال گذشته اعتبارات معاونت میراث فرهنگی بسیار بسیار محدود بوده و هرکسی به غیر از مهندس توتونچی با این وضعیت اعتبارات کار خاصی از دستش بر نمی‌آمد.
  •  از مشکلات حوزه مرمت در استان بگویید.
میراث فرهنگی زیرساخت گردشگری تاریخی است. دولت موظف است در جهت توسعه بخش فرهنگی هزینه و بعد بهره‌برداری کند. یکی از ضربه‌هایی که در سال‌‌های اخیر به میراث فرهنگی به ویژه در بحث مرمت وارد شد، پیمانی کردن اجرای پروژه‌ها بود. بدین معنی که پروژه‌های مرمتی را به پیمانکار سپردند، به افرادی که تخصص کافی نداشتند در حالی که باید آثار تاریخی و باستانی توسط کارشناسان زبده خود میراث فرهنگی به صورت امانی مرمت شود و پیمانکاری در میراث فرهنگی سم است.
  • نیروهای امانی چه تفاوتی با نیروهای پیمانی این حوزه دارند؟
برای اینکه کار مرمت به کارشناسان به صورت امانی سپرده ‌شود اداره میراث فرهنگی باید نیروهای انسانی متخصص جذب کند. در گذشته میراث فرهنگی در زمینه مرمت نیروهایی را آموزش داده بود و از آنها استفاده می‌کرد و نظارت درستی هم انجام می‌داد. 4نفر بین نیروهای پیمانی پیدا نمی‌کنید که بتوانند ساروج را که یکی از مصالح قدیمی است تهیه کنند. متاسفانه با پیمانی کردن، نیروهای باتجربه کنار رفتند و جایگزین ندارند.
  • مزیت اصلی کار امانی چیست؟
پیمانکاران از طریق مزایده پروژه‌ای را می‌گیرند و کار می‌کنند و می‌روند. اما وقتی به صورت امانی انجام شود نیروهای متخصص مرمت آثار مردم شناس و باستان‌شناس را در مراحل مرمتی به کار می‌گیرند. کار مرمتی را نمی‌توان به دست غیر داد. حتی من که حدود 27 سال است در میراث خدمت می‌کنم و علاقه بسیاری به این حوزه دارم اگر پس از بازنشستگی بروم دنبال پیمانکاری به سود نگاه می‌کنم و ارزش اثر مد نظر من نیست.
  • شما که 27 سال است در میراث فرهنگی هستید، چرا وقتی اجرای پروژه‌ها از امانی به پیمانی تغییر می‌کرد اعتراض نکردید؟
آن زمان همراه تعدادی از کارشناسان این حوزه نامه‌نگاری و اعتراض کردیم که این کار صورت نگیرد اما متاسفانه ترتیب اثر ندادند. کار فرهنگی را نمی‌توان فروخت، کار فرهنگی را باید دولت برعهده بگیرد. در این سال‌ها ضربه بزرگی به بدنه میراث وارد شده و من با رگ و پوستم آن را لمس می‌کنم. با این روش تا دو دهه بعد نه نیروی متخصص خواهیم داشت نه بنای قدیمی. همه از بین خواهد رفت.
  • برنامه شما در معاونت چیست؟
یکی از مشکلات مهم میراث فرهنگی استان ما در شهرستان‌هایی است که بافت تاریخی داریم.در 4شهرستان دارای بافت تاریخی ما طرح جامع مرمتی نداریم و بر اساس نظر شورای فنی تصمیم می‌گیریم. اما اگر طرح جامعی تهیه شود هر مدیر و معاونی که به این نهاد بیاید بر اساس طرح جامع تصمیم می‌گیرد. یکی از اولویت‌‌های کاری من این است که علاوه بر تهیه طرح جامع مرمتی برای بناها نیز طرح مرمتی داشته باشیم. اگر به طور مثال طرح مرمتی برای بنای آرامگاه بوعلی داشته باشیم هر مسئولی بخواهد آن را مرمت کند بدون اعمال سلیقه شخصی و بر اساس طرح کار خواهد کرد. این طرح در شورای فنی استان تهیه و تایید می‌شود سپس در شورای فنی مرکز تایید و سپس کاربردی می‌شود.
  • در حال حاضر طرح‌های در حال اجرا را چگونه مدیریت خواهید کرد؟
برای اینکه کار دوباره از شیوه پیمانی به شیوه امانی برگردد زمان زیادی لازم است اما تلاش خواهیم کرد بر اساس ظرفیت‌های موجود پروژه‌های خاص را امانی انجام دهیم. به طور مثال گنبد علویان بنای بسیار شاخصی است. این بنا را نمی‌توان به هر مرمتگری سپرد و باید نظارت بسیار دقیقی صورت بگیرد و نیروهای متخصص مورد اعتماد کار کنند. برنامه من این است که معماران حوزه مرمت را به دو بخش مشاوران و معماران باتجربه تقسیم کنیم و بر اساس نیاز پروژه‌ها را به اینان بسپاریم. باز هم دست ما بسته است که از طریق مناقصه پروژه‌ها را واگذار می‌کنیم و هر کس قیمت پایین‌تری داد پیروز می‌شود و کیفیت چندان در این روش مهم نیست. بناهای ما مانند هندوانه نبریده است، وقتی بریده شد و وارد بنا شدیم متوجه می‌شویم چه ویژگی‌هایی دارد و بدون ورود و کار کردن نمی‌توان به نتیجه مطلوب رسید.
  • پایش و نظارت شما بر پروژه چگونه خواهد بود؟
با مدیرکل میراث فرهنگی استان صحبت کرده‌ایم که قرار است چند نیروی باتجربه که در حوزه مرمت تخصص دارند به معاونت ما افزوده شود و هم ناظر و هم کارشناس مرمت در هر شهرستان داشته باشیم.
  • بناهایی که خطر تخریب آنها را تهدید می‌کند و مالکان همراهی نمی‌کنند چه آینده‌ای دارند؟
از لحاظ قانونی بخش حقوقی ما وارد خواهد شد تا بناهایی را که برای آنها احتمال خطر وجود دارد با حکم قضایی مرمت کنیم. البته به دنبال این هستیم که تعامل بیشتری با مالکان داشته باشیم تا این اتفاق نیفتد. همانطور که گفتم نیاز به اعتبار دارد و دولت باید اعتبارات میراث فرهنگی را فرهنگی ببیند و به عنوان زیرساخت به آن توجه کند. بناهای تاریخی از زیرساخت‌های گردشگری هستند و باید توجه بیشتری به آن‌ها شود.
  • برای افزایش تعامل با شهرداری و استانداری چه برنامه‌هایی دارید؟
ما تعامل کمتری با این نهادها داریم و همراه نیستند. ما تلاش می‌کنیم شهرداری بافت شکل بگیرد تا بسیاری از مشکلات حل شود. اما شهرداری می‌گوید در چارت ما پیش‌بینی نشده است. اگر این اتفاق بیفتد تعامل بیشتر می‌شود و بناها نجات پیدا می‌کند. باید شهرداری به مسائل درآمدی کمتر توجه کند تا میراث حفظ شود. میراث فرهنگی متعلق به همه مردم و همه نهادهاست. اداره ما وظیفه برنامه‌ریزی و نظارت دارد اما برای حفظ میراث همه نهادها باید دست به دست هم بدهند.
https://goo.gl/T8jPhx


برچسب ها: همشهری همدان ، میراث در خطر همدان ، معاونت میراث فرهنگی همدان ،

چهارشنبه 15 دی 1395

به فکر «کنیسه» همدان نیستند!

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :مطالب در خبر گزاری ها ،گردشگری ،میراث فرهنگی ،

به فکر «کنیسه» همدان نیستند!

کنیسه کلیمیان در همدان

دزدان سال پیش دندان طمع برای باقی مانده‌های «کنیسه کلیمیان» دوختند و امسال کسی به فکر ترمیم بخش‌های فروریخته‌ی دیوار این بنای تاریخی نیست، حتی اعضای انجمن کلیمیان همدان!

به گزارش ایسنا، کنیسه‌ی قاجاری «کلیمیان» در بافت تاریخی بازار همدان، خیابان باباطاهر، کوچه جراحان؛ هرچند ۱۶ بهمن سال ۸۹ درفهرست آثار ملی به ثبت رسید، اما سال‌هاست با وجود داشتن فضایی حدود ۹۰۰ مترمربع، خالی از سکنه و به حال خود رها شده است. این بی‌توجهی این بنا را رو به نابودی برده است.

حسین زندی، فعال میراث‌فرهنگی همدان در این زمینه به ایسنا می‌گوید: سال‌هاست این بنای تاریخی به حال خود  رها شده است که این بی‌توجهی باعث شده تا در طول سال‌های مختلف آسیب‌های زیادی به این بنا وارد شود و حتی بخش‌هایی از دیوار شرقی بنا فرو بریزد.

او با بیان این که هرچند مالکان بنای «کنیسه کلیمیان» این بنای تاریخی را برای فروش گذاشته‌اند، اما با توجه به قیمت بالایی که دارد کسی سمت خرید این بنای تاریخی نمی‌رود، ادامه می‌دهد: چون از یک سو بخش خصوصی باید کاربری مرتبط با میراث فرهنگی را برای این بنای تاریخی انتخاب کند، از سوی دیگر اگر کسی به جز این بخش بخواهد کنیسه را بخرد، دنبال ساخت‌وساز است و قطعا تمایل به تخریب این بنای تاریخی دارد، از سوی دیگر دستگاه‌های دولتی اعتباری برای این تملک و رسیدگی به آن را ندارند.

وی همچنین به این نکته اشاره می‌کند که نگهبان این بنای تاریخی نیز اهمیت چندانی به این بنا نمی‌دهد و حتی به تخریب‌های هرروزه‌ بنا توجهی نمی‌کند و می‌گوید: از سوی دیگر به دلیل متروکه بودن این بنا، باد به سرعت در فضا و اتاق‌های مختلف آن می‌پیچد و باعث شکسته شدن شیشه‌ها، درها و پنجره‌ها می‌شود.

دیوار شرقی تخریب شده کنیسه کلیمیان

«زندی» راهکارِ جلوگیری از تخریب این بنا را پیشنهاد اعتبار برای مرمت مشارکتی این بنای تاریخی می‌داند تا دست‌کم از طریق مشارکت با میراث فرهنگی بتوان این بنای تاریخی را حفظ کرد.

این فعال میراث‌فرهنگی همچنین با بیان این‌که میراث‌فزهنگی تا امروز قدمی برای مرمت و رسیدگی به این بنا جلو نگذاشته است، ادامه می‌دهد: از سوی دیگر انجمن کلیمیان برای تغییر کاربری این بنای تاریخی کوتاه نمی‌آید و این اتفاق باعث شده تا در توجه به این بنا کوتاهی شود.

او هزینه‌ی برآورد شده برای ساماندهی این بنای ثبت شده در فهرست آثار ملی را حدود ۶۰۰ میلیون تومان اعلام می‌کند و می‌گوید: یا مالک _انجمن کلیمیان_ باید برای کاربری بنا کوتاه بیاید یا این میزان اعتبار را خود برای مرمت «کنیسه کلیمیان» هزینه کند.

وی نابود شدن این بنای تاریخی را به نفع میراث فرهنگی، مردم همدان و حتی انجمن کلیمیان نمی‌داند و نیست، هر چند کسانی که در این بنای تاریخی زندگی می‌کردند از این شهر مهاجرت کرده‌اند، اما مساله مهم این است که خودِ بنا باقی است وبه عنوان یکی از آثار هویت‌بخش همدان هنوز وجود دارد.

اگر فرم مشارکت در مرمت را پر می‌کنند، می‌توان کنیسه را نجات داد

علی مالمیر، مدیر کل میراث‌فرهنگی استان همدان، اما درباره‌ی اقداماتی که اداره کل میراث فرهنگی استان همدان برای حفاظت از این بنای تاریخی انجام داده است، به ایسنا توضیح می‌دهد: به مالکان کنیسه‌ی کلیمیان فرم مشارکت در مرمت دادیم تا با درخواست برای مرمت این بنای تاریخی از سوی آن‌ها، بتوانیم این بنای تاریخی را به صورت مشترک با مالک مرمت کنیم.

او می‌گوید: میراث فرهنگی با توجه به این‌که مالک این بنای تاریخی نیست، فقط می‌تواند در قالب فرم مشارکتی با  مجموعه‌ی نماینده‌ی کلیمیان این بنای تاریخی را مرمت کند، حتی این اقدام می‌تواند علاوه بر کنیسه، برای «حمام کلیمیان» نیز رخ دهد. در واقع اگر مالکان این بنای تاریخی فرم مرمت مشارکتی را امضا کنند، با استفاده از اعتبارات مشارکتی از استان می‌توانیم این دو بنا را مرمت کنیم.

فضای درونی کنیسه قاجاری کلیمیان در همدان

او با تاکید بر این‌که واگذاری این بنا از نظر میراث فرهنگی بلامانع است، ادامه می‌دهد: امسال نیز پیگیری‌هایی را برای نجات این بنای تاریخی انجام داده‌ایم.

به گزارش ایسنا، با وجود اقداماتی که مالمیر می‌گوید اداره کل میراث فرهنگی استان برای حفاظت از این بنای تاریخی انجام داده است، اما صحبت‌های او نشان می‌دهد که در حال حاضر و تا زمانی‌که مالکان این بنای تاریخی _اعضای انجمن کلیمیان_ دست کم قدمی برای امضای فرم مشارکتی نکنند، حتی دیوار شرقی تخریب شده‌ی بنا مرمت هم نمی‌شود!

اما جالب است که بی‌توجهی به این بنای تاریخی به اندازه‌ای است که مرداد ماه امسال چهار دزد با حفر تونلی ۳۰ متری قصد سرقت از کنیسه کلیمیان را کرده بودند که خوشبختانه با آگاهی به موقع نیروی انتظامی این اتفاق که می‌توانست آسیب بیشتری به «کنیسه کلیمیان» وارد کند، رخ نداد.

گزارش از: سمیه ایمانیان

جداره‌ی بیرونی کنیسه کلیمیان
جداره‌ی بیرونی کنیسه کلیمیان
فضای درونی کنیسه کلیمیان
فضای بیرونی کنیسه کلیمیان در همدان
عکس از پریسا زارعی
http://www.isna.ir/news/95101509353/%D8%A8%D9%87-%D9%81%DA%A9%D8%B1-%DA%A9%D9%86%DB%8C%D8%B3%D9%87-%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF


برچسب ها: میراث در خطر همدان ، میراث فرهنگی همدان ، کنیسه یهودیان همدان ،

یکشنبه 24 آبان 1394

تخریب سنگ‌نگاره اشکانی

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :روزنامه همشهری ،

تخریب سنگ‌نگاره اشکانی

نویسنده: حسین زندی خبرنگار همشهری -همدان
تخریب سنگ‌نگاره اشکانی
سنگ‌نگاره‌های اشکانی در منطقه یخچال الوند همدان تخریب شده‌اند...
1394/08/24
سنگ‌نگاره‌های اشکانی در منطقه یخچال الوند همدان تخریب شده‌اند.
مشاهدات گروهی از کوهنوردان استان همدان خبر از تخریب سنگ‌نگاره اشکانی کوه یخچال همدان می دهد. در پی این مشاهدات برای بررسی بیشتر به سراغ این سنگ‌نگاره باستانی رفتیم که مطابقت آن با عکس‌ها و مستند‌های تصویری و مکتوب قبلی کنده شدن این سنگ‌نگاره را تایید می کند.
در پی این اتفاق با مسئولان اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان تماس گرفتیم. پس از اعلام این خبر معاون گردشگری این اداره کل، قول پیگیری موضوع را داده است. «عباس خاکسار» به خبرنگار همشهری اعلام کرد گروهی را برای بررسی بیشتر موضوع به محل حادثه اعزام می‌کند.
«سعید مدنی» از فعالان محیط‌زیست و از کوهنوردان همدانی نیز این مسأله را تایید می‌کند و می گوید: بخش زیرین سنگ نگاره به عمق 2/5‌متر کنده شده و به نظر می‌رسد قاچاقچیان قصد داشته‌اند سنگ را بتراشند و تمام نقش برجسته را از آن جداکنند.
مشاهدات خبرنگار ما نیز نشان می دهد سنگ‌نگاره اشکانی ارتفاعات کوه یخچال همدان تخریب و تاج تخته سنگی که سنگ‌نگاره‌ای روی آن کنده شده بود نابود شده است.قسمت فوقانی سنگ‌نگاره از 2تکه سنگ که به نظر می‌رسید چندین تن وزن دارد تشکیل شده بود و احتمال این‌که با مواد منفجره نابود شده باشد وجود دارد.

یادگار روزگار کهن
سنگ‌نگاره ارتفاعات کوه یخچال همدان که از روزگاران کهن به‌جا مانده است، مانند غالب مواریث باستانی این سرزمین، چه در میان مردمی که به این آثار به چشم عتیقه و زیرخاکی می‌نگرند و چه در نزد برخی متولیان، مهجور مانده است و کم اهمیت جلوه می کند.
این اثر نقش مردی یله‌داده بر دیوار، با ساغری در دست راست، جامی در دست چپ، کلاهی مهری بر سر و با کمربند، لباس و ریش است.این نقش‌برجسته در طی قرون گذشته، دچار فرسایش شده و از آسیب‌های دست بشر در امان نمانده است. به هر روی، به نظر می‌رسد این سنگ‌نگاره یکی از یادگارهای مهرپرستان و مربوط به آیین ساغرریزی در منطقه است.
سنگ‌نگاره مهری کوه یخچال تصویر فردی است که به سان مجسمه هرکول در بیستون، نشسته است. ساغری در دست راست در حال ریختن و جامی (ریتون) یا (شاخ) در دست چپ دارد. دارای کلاه مهری که کمتر در ایران مشاهده شده و همچنین دارای کمربند و لباس مهرپرستان است‌. پای راست را روی پای چپ انداخته و صورتش تمام رخ به روبه‌رو می‌نگرد. اما برخلاف دیگر تصاویر میترایی، دارای ریش و سیبیل است‌.

آسیب باد
این نقش برجسته در 3کیلومتری جنوب روستای دره مرادبیگ در مسیر قله یخچال و ارتفاع 2800 متری از سطح دریا قرار دارد. صورت سنگ نگاره به طرف جنوب است و از آنجا که شدیدترین باد همدان نیز از این سو می‌وزد، در طول قرون گذشته دچار فرسایش توسط باد شده و آسیب دیده است.همچنین دراثر ضربه‌هایی که به سر آن خورده بخشی از کلاه نابود شده است.
اطراف این سنگ‌نگاره به جز بقایای چند مورد حفاری غیرمجاز هیچ علامت، نوشته و نشانه‌ای به دست نیامده است. این شیوه نشستن نمونه‌های دیگری به جز هرکول در ایران دارد. از جمله نقش برجسته روستای باجول خوزستان که در سال‌های اخیر کشف شده است.

ثبت ملی
پیش از این کارشناسان میراث فرهنگی سنگ‌نگاره ارتفاعات کوه یخچال همدان را بی ارزش می‌دانستند و معتقد بودند آن را چوپانان کنده‌اند، اما در دی سال93 این اثر بی نظیر در فهرست آثار تاریخی و فرهنگی كشور ثبت شد. این سنگ نگاره با عنوان نقش برجسته سلوكی- اشكانی که مربوط به تمدن الیمایی است ثبت شده است در حالی که حوزه تمدنی الیمایی‌ها در خوزستان و لرستان است و ارتباطی به همدان ندارد.
 این اثر دست‌کند در بیشتر قسمت‌ها با عمق ۸ میلی‌متر تا یک سانتی‌متر و در برخی از قسمت‌ها تا 1/8 سانتی‌متر است. البته به نظر می‌رسد عمق آن بیشتر بوده و در اثر فرسایش بادی تسطیح شده و عمق آن کاهش پیدا کرده است. این سنگ نگاره اگر چه شباهت زیادی به نقش برجسته الیمایی، لالی مسجد سلیمان، نقش برجسته سنگ ماهی اندیکا در مسجد سلیمان، نقش هرکول (بیستون)کرمانشاه و نقش‌كنده ایذه خوزستان دارد، اما از آثار بی‌نظیر مهر‌پرستی دوره اشکانیان در همدان است.
این اثر مربوط به یکی از آیین‌های مهرکیشان منطقه است که نشانه‌های آن را در عبارت و مفهوم جرعه‌فشانی آثار شاعران بزرگ ایران مانند خیام، حافظ و مولانا جلال‌الدین بلخی می‌توان دید. هرچند با اتفاقی که این روزها برای این سنگ‌نگاره افتاده دیگر فرصتی برای تشریح آن نمی‌گذارد.
فاصله سنگ‌نگاره مهری تا پناهگاه یخچال تقریبا 200‌متر است. منطقه‌ای که سنگ‌نگاره در آن قرار گرفته است در بین کوهنوردان به نام سنگ عقرب شناخته می‌شود.
این روزها حفاری غیرمجاز در این منطقه زیاد شده و در منطقه خط‌الراس کوه‌های همدان نیز که بالاتر از پناهگاه یخچال قرار دارد و تقریبا روبه‌روی این سنگ نگاره است، چندین مورد حفاری غیرمجاز دیده می‌شود.‌
امید است مسئولان استانی توجه بیشتری به موضوع میراث فرهنگی داشته باشند به ویژه این‌که سنگ‌نگاره کوه یخچال تنها اثری است که تصویر مهر در منطقه را نشان می‌دهد.
http://ostani.hamshahrilinks.org/Ostan/Iran/Hamedan/Contents/%D8%AA%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D8%A8-%D8%B3%D9%86%DA%AF%E2%80%8C%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C?magazineid=


برچسب ها: همشهری همدان ، میراث در خطر همدان ،

تخریب سنگ‌نگاره اشکانی در همدان + عکس

» سرویس: فرهنگی و هنری - میراث و صنایع دستی
1446881479566_50.jpg

یک فعال میراث فرهنگی استان همدان از تخریب سنگ‌نگاره اشکانی یخچال همدان توسط قاچاقچیان خبر داد.

حسین زندی در گفت‌وگو با خبرنگار میراث فرهنگی ایسنا، اظهار کرد: تاج تخته سنگی که سنگ‌نگاره روی آن حک شده نابود، و بخش زیرین سنگ‌نگاره به عمق 2.5 متر کنده شده است. به نظر می‌رسد قاچاقچیان قصد داشته‌اند سنگ را بتراشند و تمام نقش برجسته را از آن جدا کنند.

او با بیان این‌که قسمت فوقانی سنگ‌نگاره از دو تکه سنگ که به نظر می‌رسید چندین تن وزن دارد تشکیل شده بود، افزود: بنابراین احتمال این‌که سنگ را با مواد منفجره نابود کرده باشند، وجود دارد.

وی قرار گرفتن صورت سنگ‌نگاره به طرف جنوب که شدیدترین باد همدان از آن سمت می‌وزد را از دیگر دلایل تخریب تدریجی این سنگ‌نگاره دانست و افزود: این نقش‌برجسته در طول قرن‌های گذشته دچار فرسایش بادی شده و آسیب دیده است. همچنین ضربه‌ای به سر آن خورده و بخشی از کلاه نیز نابود شده است.

وی اضافه کرد: از سوی دیگر اطراف آن به جز بقایای چند مورد حفاری غیرمجاز هیچ علامت، نوشته یا نشانه یا غاری به دست نیامده است.

به گفته‌ او، سنگ‌نگاره‌ ارتفاعات کوه یخچال همدان،‌ مانند اغلب آثار باستانی این منطقه، میان مردمی که به این آثار به چشم عتیقه و زیرخاکی نگاه می‌کنند و حتی از دید برخی متولیان، مهجور مانده، کم‌اهمیت جلوه می‌کند.

زندی این اثر را نقش مردی دانست که «یله‌داده بر دیوار، با ساغری در دست راست، جامی در دست چپ، کلاهی مهری بر سر و با کمربند، لباس و ریشی که مختص مُهر است» و افزود: سنگ نگاره‌ی «مهری» کوه یخچال تصویر فردی است که مانند مجسمه هرکول در بیستون، نشسته است. ساغری در دست راست در حال ریختن و جامی (ریتون) یا (شاخ) در دست چپ. دارد. دارای کلاه مهری که کمتر در ایران مشاهده شده و همچنین کمربند و لباس مهرپرستان است. پای راست را روی پای چپ انداخته صورتش تمام رخ به روبه رو نگاه می‌کند. اما برخلاف دیگر تصاویر میترایی، دارای ریش و سبیل است .

سنگ‌نگاره اشکانی همدان

او ادامه داد:‌ این اثر ارزشمند که به‌ نظر می‌رسد یکی از یادگارهای مهرپرستان و مربوط به آیین ساغرریزی در منطقه بوده، در قرن‌های گذشته، دچار فرسایش شده و از آسیب‌های دست بشر در امان نمانده بود.

این دوستدار میراث فرهنگی و گردشگری همدان با بیان این که این نقش برجسته در سه کیلومتری جنوب روستای «دره مرادبیگ» در مسیر قله‌ یخچال است افزود: این شیوه نشستن نمونه‌های دیگری به جز هرکول در ایران دارد، از جمله نقش برجسته روستای «باجول» خوزستان که در سال‌های اخیر کشف شد.

زندی توضیح داد: پیش از این کارشناسان میراث فرهنگی این سنگ‌نگاره را بی‌ارزش می‌دانستند و معتقد بودند آن را چوپانان کنده‌اند، اما در دی‌ماه سال 1393 این اثر باستانی و ارزشمند در فهرست آثار تاریخی فرهنگی کشور ثبت شد. پس از آن «این سنگ‌نگاره با عنوان نقش برجسته سلوکی، اشکانی که مربوط به تمدن الیمایی است ثبت شد؛ در حالیکه حوزه‌ تمدنی الیمایی‌ها در خوزستان و لرستان است و ارتباطی به همدان ندارد.»

او همچنین درباره‌ی وضعیت این اثر دست‌کند بیان کرد: در بیشتر قسمت‌های نقش با عمق ۸ میلیمتر تا ۱سانتیمتر و در برخی از قسمت‌ها تا ۸.۱ سانتیمتر است، البته به نظر می‌رسد عمق آن بیشتر بوده و در اثر فرسایش بادی تسطیح شده و عمق آن کاهش پیدا کرده است. این سنگ‌نگاره اگرچه شباهت زیادی به نقش برجسته الیمایی، لالی مسجد سلیمان، نقش برجسته سنگ ماهی اندیکا در مسجد سلیمان، نقش هرکول (بیستون) کرمانشاه و نقش‌کنده ایذه خوزستان دارد اما از آثار بی نظیر مهر پرستی دوره اشکانیان در همدان است.

این دوستدار میراث فرهنگی همدان فاصله‌ی این سنگ‌نگاره را تا پناهگاه یخچال در منطقه تقریبا 200 متر بیان کرد و با تاکید بر این‌که این سنگ‌نگاره بین کوهنوردان به نام «سنگ عقرب» شناخته می‌شود، ادامه داد: از مدتی پیش حفاری غیر مجاز در این منطقه زیاد شده و در منطقه خط الراس کوه‌های همدان که بالاتر از پناهگاه یخچال قرار دارد و تقریبا روبروی این سنگ نگاره است چندین مورد حفاری غیر مجاز دیده می‌شود.

وی افزود:‌ به گفته یکی از فعالان مدنی روستای «دره مراد بیگ» احتمال این‌که یکی از روستاییان با قاچاقچیان همکاری کرده باشد، وجود دارد.

زندی همچنین این اثر را مربوط به یکی از آیین‌های مهرکیشان منطقه به نام ساغر ریزی دانست و با بیان این‌که نشانه‌های آن را در جرعه فشانی آثار شاعران می توان دید،‌ افزود: لازم است برای معرفی بیشتر و تثبیت این گفته به مفهوم ساغرریزی و چگونگی این مراسم پرداخته شود و سپس، سیر دگرگونی آن، در بین اقوام و فرهنگ‌های مختلف و در آثار به ‌جای‌مانده، بررسی شود اما با اتفاق کنونی انجام این پژوهش غیرممکن به نظر می‌رسد.

انتهای پیام

سنگ‌نگاره اشکانی همدان
منطقه پناهگاه یخچال

سنگ‌نگاره اشکانی همدان

برچسب : قاچاق تخریب  همدان

http://www.isna.ir/fa/news/94081609078/%D8%AA%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D8%A8-%D8%B3%D9%86%DA%AF-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B9%DA%A9%D8%B3

1445953973591_telisna3.jpg


برچسب ها: سنگ نگاره اشکانی یخچال همدان ، میراث در خطر همدان ، میراث فرهنگی همدان ، نشانه های میترایی در همدان ،

شنبه 10 مرداد 1394

سرنوشت اشکانیان در همدان!

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :گفتگو ،میراث فرهنگی ،ایسنا ،

سرنوشت اشکانیان در همدان!

» سرویس: فرهنگی و هنری - میراث و صنایع دستی
44-27.JPG

بزرگترین شهر دستکند و زیرزمینی ایران نام گرفته است، شهری که تاکنون 60 اسکلت دارای قدمت از آن کشف کرده‌اند، اما به نظر می‌رسد این سایت تاریخی برای مسئولان منطقه هیچ ارزشی ندارد ...

به گزارش خبرنگار میراث فرهنگی ایسنا، اردیبهشت امسال پنجمین فصل کاوش در شهر زیرزمینی «سامن» آغاز شد، شهری باقی مانده از دوره اشکانیان که از زمان کشف تاکنون 60 اسکت در آن کشف کرده‌اند،‌ اما حالا شرکت مخابرات «سامن» با قرار دادن تاسیسات برقی خود در این منطقه انگار پایش را بر شاهرگ این شهر ارزشمند و تاریخی قرار داده است.

هرچند شهر زیرزمینی «سامن» با مشکلات مختلفی روبه‌روست،‌ اما مهمترین خطر در این شهر باستانی، ‌قرار گرفتن ساختمان اداری مخابرات درست در مرکز این سایت است که به نظر می‌رسد این اقدام نه تنها امکان هرگونه پیشرفت در کاوش‌ها را می‌گیرد، بلکه همه‌ی تاسیسات مخابراتی مانند سیم‌های تلفن و فیبر نوری از زیرِزمین، یعنی درون مجموعه‌ دستکند «سامن» می‌گذرد!

هنوز هیچ‌کس به این قضیه توجه نکرده که سیستم تاسیساتی در این منطقه چه قدر استاندارد است و حفاری‌های مخابرات می‌تواند چه آسیبی به این مجموعه‌ی باستانی وارد کند؟ حتی شنیده می‌شود که مخابرات به درخواست اداره میراث فرهنگی استان در این زمینه پاسخ نداده است.

با این وجود به نظر می‌رسد نگرانی فعالان مدنی و دوستداران میراث فرهنگی استان همدان در این زمینه از مسئولان استانی و شهری بیشتر است، آن‌ها از مخابرات درخواست کرده‌اند تا هرچه زودتر ساختمان را تخلیه کنند تا از آسیب‌های بیشتر به این مجموعه‌ی تاریخی و بی‌نظیر جلوگیری شود.

از مخابرات تعجب می‌کنیم!

مرکز مخابرات سامن

مجتبی جوادیه، کارشناس گردشگری همدان در این زمینه به خبرنگار ایسنا گفت: از قول مخابرات گفته شده که جابجایی تاسیسات هزینه دارد، آدم خنده‌اش می‌گیرد. یک نهاد می‌خواهد روی شهری باستانی به عظمت شهر زیرزمینی «سامن» که اصلا نمی‌توان برای آن قیمت‌گذاری کرد، معامله کند. این واقعا خنده‌دار است!

وی ادامه داد: چنین میراثی که در اینجا وجود دارد بیشتر از این‌ها ارزش دارد به هر حال باید این جابجایی صورت گیرد، اما تعجب ما از مخابرات است که چرا چنین کاری کرده است؟ انتظار ما این است مخابرات داوطلبانه پیشنهاد دهد و این مکان را به خاطر منافع عمومی تخلیه کند و جابجا شود نه اینکه میراث از آن درخواست کند.

او بیان کرد: ما امیدواریم قانونی تدوین شود که زمانی‌که مکانی دولتی ارزش تاریخی دارد بدون چون و چرا به سازمان میراث فرهنگی واگذار شود، تملک کردن و آزادسازی شهر زیرزمینی سامن بسیار مهم است و اگر مسئولان به فکر میراث فرهنگی و گردشگری استان هستند، یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های استان،‌ معماری همین شهر زیرزمینی و دستکند «سامن» است.

تا دولت تصمیم بگیرد، حفاران غیرمجاز آن را تخلیه کرده‌اند!

حسین زندی، فعال مدنی و دوستدار میراث فرهنگی در همدان نیز درباره‌ی وضعیت معماری دستکند «سامن» به خبرنگار ایسنا گفت: امروز آزادسازی عرصه و محوطه شهر زیر زمینی سامن اورژانسی‌ترین کار است، باید ضرب‌العجل برای تخلیه‌ی آن تعیین شود. در شرایط کنونی تا دولت بخواهد تصمیم بگیرد حفاران غیرمجاز آن را تخلیه کرده‌اند.

وی با تاکید بر این که شهر زیرزمینی «سامن» از دو مشکل بزرگ آسیب می‌بیند، اظهار کرد: از یک سو تاسیسات شهری مانند مخابرات، گازرسانی، آبرسانی، برق‌رسانی و شهرداری در حال تخریب شدید این سازه‌ی کم نظیر است، از سوی دیگر زمانی‌که یک نقطه شناسایی شد و همه متوجه شدند آن نقطه‌ای باستانی است، با توجه به اینکه در سال‌های اخیر انواع فلزیاب در اختیار مردم قرارگرفته است و گرایش به سمت آثار زیرخاکی زیاد شده، بلاتکلیف ماندن چنین محوطه‌ای خطرناک است.

این دوستدار میراث فرهنگی در همدان ادامه داد: در این مورد باید استاندار وارد عمل شود و برای آزادسازی منطقه کمک کند. برای چنین پروژه‌ای بودجه‌های ملی نیاز است، به خصوص در چنین شرایطی باید نمایندگان مجلس استانی برای این پروژه تامین اعتبار کنند.

شهر زیرزمینی سامن

زندی اضافه کرد: من تعجب می‌کنم چرا نمایندگان ملایر و سامن به این موضوع توجهی ندارند. مسلما اگرنمایندگان و مدیران ارشد استان در این زمینه کوتاهی کنند، فعالان مدنی استان به دلیل تخریب میراث فرهنگی از مخابرات شکایت خواهند کرد.

وی با تاکید بر لزوم تهیه‌ی هر چه سریع‌تر عرصه و حریم نهایی این محوطه افزود: باید این منطقه تخلیه شود، چون اگر بخواهیم کاوش‌ها در این محوطه‌ تاریخی به یک نتیجه‌ درست منتهی شود، تنها گمانه‌زنی محدود و تعیین تاریخ کافی نیست، باید به دنبال داده‌های انسان‌شناسی و مردم‌شناسی بود تا ارزش واقعی آن بدست آید،‌ همچنین باید برقراری پیوند اثر با محیط اثر و امکانات مردم‌شناسی آن صورت گیرد.

او همچنین بر لزوم تبدیل مجموعه‌ «سامن» به پایگاه ملی میراث فرهنگی تاکید کرد.

به گزارش ایسنا، شهر زیرزمینی «سامن» یکی از بی‌نظیرترین سازه‌های معماری دستکند ایران در شهر سامن ملایر است، بنابر گمانه‌زنی‌های اولیه گفته می‌شود بیش از 10 هکتار مساحت دارد، هر چند تا کنون حدود فصل کاوش در این محوطه‌ تاریخی انجام شده است.

اما علاوه بر مشکلات مطرح شده کمبود اعتبار برای ادامه‌ کاوش‌ها و استقرار دائمی مردم روی بستر سنگی این محوطه و به دنبال آن امکان کاوش در این منطقه که باید دست‌نخورده‌تر باقی بماند، از مهمترین مشکلاتی است که بزرگترین شهر زیرزمینی ایران با آن مواجه است.

انتهای پیام

http://isna.ir/fa/news/94050904510/%D8%B3%D8%B1%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86

شهر زیرزمینی سامن

شهر زیرزمینی سامن




برچسب ها: خبرگزاری ایسنا ، شهر زیر زمینی سامن ، میراث فرهنگی ملایر ، میراث در خطر همدان ،


الوند در خطر

یک راهنمای گردشگری عجیب برای گنجنامه





مسئولان مجموعه تفریحی- توریستی گنجنامه آبشار و کتیبه‌های گنجنامه را در اختیار خود گرفتند. در حال حاضر تابلوهایی در ورودی گنجنامه نصب شده که مسیر دسترسی به آبشار و کتیبه گنجنامه را تغییر داده‌، به نحوی که بازدیدکنندگان ابتدا باید از رستوران و بازارچه این مجموعه دیدن کنند و سپس به محل کتیبه‌ها و آبشار برسند








خبرگزاری میراث فرهنگی- گروه میراث فرهنگی- مسئولان مجموعه تفریحی- توریستی گنجنامه آبشار و کتیبه‌های گنجنامه را در اختیار خود گرفتند. در حال حاضر تابلوهایی در ورودی گنجنامه نصب شده که مسیر دسترسی به آبشار و کتیبه گنجنامه را تغییر داده‌، به نحوی که بازدیدکنندگان ابتدا باید از رستوران و بازارچه این مجموعه دیدن کنند و سپس به محل کتیبه‌ها و آبشار برسند.
 
این تصویر نشان می‌دهد که تابلوهای راهنمای گردشگری جدیدی که برای گنجنامه نصب شده، به جای راهنمایی درست گردشگران به سمت گنجنامه آن‌ها را به سمت رستوران و بازارچه و پارکینگ  هدایت می‌کند.
 




مجتبی جوادیه، عضو انجمن نبض سبز حیات در این باره به chn می‌گوید: جانمایی محور گنجنامه برای این مجموعه تفریحی اشتباه است و باید مسیر دیگری را انتخاب می کردند، این محور به خودی خود گردشگر‌پذیر است در حالی که اکنون مسیر تعیین شده برای گردشگران گمراه کننده است.
 
همانطور که در این عکس دیده می‌شود، جهت گنجنامه به سمت رستوران و بازارچه زده شده در حالی که مسیر اصلی و کوتاهتر در جهت عکس آن است
 



جوادیه می‌گوید: نه تنها مشکل تعیین مسیر برای گردشگران به وجود آمده بلکه کتیبه ها در سایه تبلیغات پنهان شده و دیده نمی‌شود و فاجعه این است که تبلیغات این شرکت باعث شده مسیر کتیبه ها تغییر کند و بازدید کنندگان از مسیر خارج شده و به سمت سازه های این مجموعه بروند و ساخت و ساز در اطراف کتیبه ها و آبشار آنقدر زیاد شده که جاذبه اصلی پنهان شده است.
محیط زیست گنجنامه در خطر
از طرف دیگر صخره‌برداری بخشی از کوه برای ساخت اقامتگاه و پارکینگ در سال گذشته موجب اعتراض فعالان مدنی و کوهنوردان شد. اما مسئولان سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در این زمینه واکنشی نشان ندادند.
 
 فاضلاب این مجموعه به رودخانه گنجنامه سرازیر می‌شود که بیش از شش کیلومتر می‌رود و باغ‌های اطراف از آن سیراب و آب شرب برخی از باغ‌ها نیز از آن تأمین می‌شود. پیگیری‌های اداره حفاظت از محیط زیست استان همدان پس از اعتراض‌های فعالان محیط زیست و کوهنوردان باعث تشکیل پرونده قضایی شد و گفته می‌شود به محکومیت مجموعه تفریحی- توریستی گنجنامه انجامید اما همچنان بخش بزرگی از فاضلاب این مجموعه به رودهای اطراف سرازیر می‌شود و بخشی از زباله‌ها و پسماند مجموعه منطقه کیوارستان الوند را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
 
به گفته جوادیه،   اگر مدیران ارشد استان همچنان در این زمینه بی‌تفاوتی پیشه کنند و برای جلوگیری از این تعرض‌ها اقدام نکنند بزودی این مجموعه تفریحی تمامی الوند را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد و جاده‌سازی و خیابان ‌کشی تا قله الوند ادامه می‌یابد.
جوادیه می‌گوید در حال حاضر فعالیت‌های این مجموعه گردشگری، کوهستان الوند را به خطر انداخته، نابودی میدان میشان، آبشارها و رودهای منتهی به گنجنامه، پوشش گیاهی، جانوری و تخریب منطقه را به دنبال داشته است و باعث تغییر مسیر رودها، لوله گذاری و برداشت آب چشمه موجب نبودی پوشش گیاهی و جانوری منطقه شده است. توسعه سازه­ها و بناهای ناموزون و ناهماهنگ که حتی درآن از مصالح بوم آورد استفاده نشده، بخش بزرگی از کوهستان را نابود کرده است.
 
حسین زندی



برچسب ها: گردشگری همدان ، خبرگزاری میراث فرهنگی ، کتیبه های گنجنامه ، میراث در خطر همدان ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic