دوشنبه 6 دی 1395

از پخت نان تا بازی چوگان

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :روزنامه همشهری ،میراث فرهنگی ،

از پخت نان تا بازی چوگان

نویسنده: حسین زندی خبرنگار همشهری -همدان
از  پخت نان تا بازی چوگان
با تلاش و حمایت تشکل‌های غیردولتی از جمله تشکل‌های استان همدان، آثار ناملموسی مانند فرهنگ پخت نان به نام کشورمان ثبت جهانی شده است. این گروه تلاش می‌کنند بقیه آثار ملموس و ناملموس کشورمان نیز به نام ایران ثبت شود....
1395/10/06
با تلاش و حمایت تشکل‌های غیردولتی از جمله تشکل‌های استان همدان، آثار ناملموسی مانند فرهنگ پخت نان به نام کشورمان ثبت جهانی شده است. این گروه تلاش می‌کنند بقیه آثار ملموس و ناملموس کشورمان نیز به نام ایران ثبت شود.

ثبت جهانی نان
بابک مغازه‌ای فعال مدنی در همدان که مسئولیت هماهنگی تشکل‌های حوزه میراث فرهنگی در ثبت جهانی آثار را بر عهده دارد، با اشاره به فرهنگ پخت نان که به تازگی به ثبت جهانی رسیده، می‌گوید: فرهنگ پخت نان‌های تخت و نازک که لواش ایران نیز یکی از آنها است، به عنوان نمادی از تقارب میان فرهنگ‌ها در فهرست مواریث ناملموس جهانی یونسکو به ثبت رسید.
وی ادامه می‌دهد: از آنجا که در فرایند ثبت این اثر جهانی موافقت و همراهی سازمان‌های غیردولتی الزامی است، گروه کاری سازمان‌های غیردولتی حامی گردشگری و توسعه پایدار کشور نیز در روزهای تعطیلات نوروز 1394 در تلاشی هماهنگ و به یادماندنی با هماهنگی دبیرخانه هماهنگی این مجموعه نامه‌ای را تنظیم و از طریق واحد ثبت آثار سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری وظیفه خود را به منظور همگامی در این اقدام به انجام رساندند.

11 گردهمایی و 4 نامه
مسئول هماهنگی گروه کاری سازمان‌های غیردولتی حامی گردشگری و توسعه پایدار کشور اظهار می‌کند : این گروه کاری ( کنسرسیوم) مجموعه‌ای از تشکل‌ها هستند که با هدف حفظ میراث فرهنگی، محیط زیست و ترویج فرهنگ گردشگری و ارتباط آنها با معیشت جامعه محلی و بقای سبک زندگی بومی و محلی از 3 سال پیش با همراهی 15 تشکل اولیه به وجود آمد. گروه تاکنون با بیش از یکصد سازمان غیردولتی توانسته است 11 گردهمایی و 8 نمایشگاه مشترک را برگزار کند و 4 نامه در حمایت از ثبت جهانی آثار ایران به سازمان یونسکو بنویسد.
مغازه‌ای می‌گوید: یکی از این نامه‌ها در مورد حمایت از ثبت جهانی میراث ناملموس پخت نان‌های نازک (تخت) و فرهنگ مشترک لواش،کاتریما، یوپکا و یوفکا در سازمان جهانی یونسکو است. نوروز 1394 زمانی که مشخص شد ایران نیز باید جزئی از این پرونده باشد و این امر علاوه بر تلاش‌های سازمان میراث فرهنگی نیازمند موافقت حداقل 5 سازمان غیردولتی است،تیم اجرایی دبیرخانه گروه کاری توانست حمایت بیش از 50 سازمان غیردولتی را جلب کند و نامه‌ای را به این منظور تنظیم و با همکاری سازمان میراث فرهنگی در اختیار پرونده قرار دهد.
این فعال مدنی در همدان با اشاره به موارد مندرج در این نامه ادامه می‌دهد: در این نامه سازمان‌های غیردولتی موافقت آزادانه و آگاهانه خود را از این امر اعلام کردند. این اتفاق نمود بارزی از جایگاه و تلاش تشکل‌ها در حفظ و حراست از میراث فرهنگی ایران است و اهمیت این نهادهای مدنی را بیش از پیش مشخص می‌سازد. این اولین بار است که نامه با این تعداد امضا در سطحی وسیع به عنوان جزو اصلی یک پرونده ثبت جهانی درج می‌شود و به تمامی زبان‌های دنیا نیز ترجمه خواهد شد.

تلاش برای حفظ بازی چوگان
وی با اشاره به تلاش‌های تشکل‌های غیردولتی در جلوگیری از ثبت چوگان ایرانی به نام کشور آذربایجان می‌گوید: سازمان‌های غیردولتی مذکور پیش از این نامه نیز یک بار به ثبت جهانی چوگان از سوی کشور آذربایجان اعتراض کرده بودند که جنبه اعتراضی داشت و باعث شد آذربایجان شیوه بازی چوگان در منطقه قفقاز را ثبت کند و حق ثبت جهانی چوگان ایرانی برای کشور ما محفوظ بماند. پس از این نامه هم در ثبت جهانی بافت تاریخی یزد (آذر 94) و پرونده کشورمان در ثبت جهانی چوگان ایرانی (فروردین 95) نیز نامه‌هایی را با بیش از یکصد امضا تنظیم و در پرونده‌های مذکور ارسال کردند.
مغازه‌ای اضافه می‌کند : اکنون نیز این گروه کاری کارگروه‌های تخصصی را در زمینه‌های مرتبط تشکیل داده و توان‌افزایی تشکل‌ها و جوامع محلی را سرلوحه کارهای خود قرار داده است. میراث ناملموس اتفاق و شیوه یا فرهنگی است که ‌باید جزئی از سبک زندگی و معیشت مردمان دیروز و امروز هر سرزمینی باشد و ایران نیز در تلاش است تا هرچه بیشتر در زمینه ثبت ملی و جهانی این آثار کوشا باشد.

توجه جهانی به حضور فعالان مدنی
حامد شهسواری یکی دیگر از فعالان مدنی همدان می‌گوید: برای کشورهای توسعه یافته حضور نهادهای مدنی در فعالیت‌های فرهنگی و مطالبه‌گری بسیار مهم است. زمانی که اعضای سازمان‌های غیردولتی با نهادهای دولتی در پیگیری خواست‌های فرهنگی کشور همراه می‌شوند، پذیرش آن در جامعه جهانی بسیار آسان‌تر است.وی می‌افزاید: ما در رویدادهایی مانند ثبت جهانی آثار نباید نگاه محلی خود را فراموش کنیم. یکی از نمودهای حضور فعالان مدنی در پروسه ثبت آثار را سال گذشته در لالجین دیدیم. تلاش تشکل‌های غیردولتی حوزه میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان از جمله انجمن سفال لالجین در مراحل مختلف پرونده ثبت جهانی شهر سفال بسیار مهم است. این انجمن یک تشکل تخصصی بود که در کنار نهادهای دولتی به ثبت جهانی لالجین کمک کرد. باید توجه داشت نهادهای بین‌المللی مانند یونسکو به تشکل‌های غیردولتی اعتماد بیشتری دارند.
http://ostani.hamshahrilinks.org/Ostan/Iran/Hamedan/Contents/%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D8%AE%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%DA%86%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%86?magazineid=


برچسب ها: همشهری همدان ، میراث ناملموس ،

فرهنگ چیست که به آن دل بسوزانند

خیال می کنید برج سازی آبادانی است!؟

حسین زندی

مدتی پیش نشست شناسایی و حفظ میراث ناملموس در همدان با حضور و سخنرانی میهمانان و استادانی در رشته های مختلف برگزار شد. از جمله مردم شناس برجسته دکتر محمد میرشکرایی، معاونت میراث فرهنگی کشور محمد حسن طالبیان ، رئیس دفتر مطالعات منطقه ای پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس آسیای غربی  یونسکو یدالله پرمون ، استاندار همدان  محمدناصر نیکبخت ، مدیر کل دفتر ثبت آثار تاریخی کشوردکتر فرهاد نظری  و مورخ برجسته و نسخه شناس همدانی دکتر پرویز اذکایی در این نشست به ایراد سخنرانی پرداختند. دکتر اذکایی با رویکرد تاریخی به تحلیل میراث فرهنگی پرداخت و از وضعیت تخریب آثار تاریخی و معنوی انتقاد کرد به دلیل اهمیت موضوع بتهر دیدیم بخش هایی از متن این سخنرانی را در نویسار منتشر کنیم تا خوانندگان با شرایط میراث همدان بیشتر آشنا شوند.

دکتر پرویز اذکایی مورخ و نسخه شناس همدانی در آغاز سخنان خود گفت: عرض سلام دارم خدمت اساتید معظم، علما و فضلای فرهنگ مدار که اینجا خطابات بلیغ فرمودند بالاخص دوست دیرین چهل پنجاه ساله آقای دکترمحمد میرشکرایی. واقعا مستفیض شدیم، بنده عرضی ندارم که بر مطالب ایشان علاوه کنم. تنها برای امتثال امر آقای زندی و مهندس سروش اینجا هستم. نمی­دانم چه بگویم؛ چند کلمه عرض ­می­کنم. بنده طلبه تاریخ هستم و میراث فرهنگی ملموس یا ناملموس، معنوی یا مادی را آموخته ام که از منظر تاریخی به آن نگاه کنیم. دوستان فاضل دانشمند اینجا چیزهایی گفتند که جگرم کباب شد و دلم به درد آمد میراث معنوی و مادی تقریبا نابود شده است و چیزی از آن نمانده. به قول همدانی­ها «میراث همدان یی قرته­ای بود بچه­ها خوردن رفتن صحرا تمام شد». فقط می­خواستم عرض کنم که در باب این مسائل ردیابی نشد.

این مورخ همدانی در بخشی از سخنرانی خود گفت: از میراث گرانبار دوره ساسانی صحبت شد و دوره آل بویه و مخصوصا دوره پارتها(اشکانیان) یعنی همان دوره پهلوانی. بنده یک جا در مقدمه کتاب رازی نوشته‌ام: «این ملت کهنسال در دو دوره تاریخش روز خوش دیده است، یکی همان دوره پهلوانی و دیگری دوره آل بویه که از قضا شبیه دوره پهلوانی است » موقع تفوق نژاد ایرانی، چرا که هر دوی اینها ایرانیان با نژادی بودند. تفوق فرهنگی بر مبنای عنوان روبنا-به قول آن فیلسوف- بر حسب صورت­بندی های اقتصادی اجتماعی است. اگر در تاریخ می­خوانید و می­بینید که اقوام ترک و تازی به ما حمله کردند و باز هم فرهنگ ما بر قرار است علت این است که آنها از لحاظ صورت بندی های اجتماعی یک مرحله یا دو مرحله از ما عقب تر بودند. حتی امپراطوری روم هم نتوانست بر ما برتری فرهنگی پیدا کند چرا که ما دارای صورت بندی اجتماعی اقتصادی به نام زمین داری آرمنده بودیم و آنها از ما یک مرحله مهم تاریخی عقب تر بودند و در مرحله برده داری قرار داشتند.

اذکایی با اشاره به سخنان سخنرانان پیش از خود گفت:  تمام سخنانی که امروز فرمودند تحلیل تاریخی دارد، البته اینجا جای تحلیل تاریخی نیست فقط نقل قولی می­کنم از یک فیلسوف قرن چهارم به نام ابوالحسن عامری، او کسی است که بر ابن سینا تاثیر گذاشته است. این فرد از دست حکام و فقهای زمانه به خاطر تکفیرشدن فراری بوده و در نهایت از ترس تکفیر و تحریم حکام، سلاطین وفقهای وابسته به آنها کتابی نوشت به نام مناقب اسلام که در مطاوی کتاب مطلب بسیار مهمی را بیان کرده است. بنده این مطلب را چند جا نقل کرده­ام ولی برای اولین بار استاد شهید مطهری مطلب را بیان کرده است. می­گوید: « ایرانی ها که در مورد عناصر عمران و آبادانی، فرهنگ و تمدن و اینها شهره جهانند و خلاصه در مورد شکوفایی فرهنگی و عمران و آبادانی هیچ چیز کم نداشتند، فقط گرفتار دو بلای بسیار ویرانگر بودند. بلای اول استبداد شاهنشاهی و سلطنتی ودوم استبداد موبدان دینی» و توضیح می­دهد چرا که شخصی نظریه پرداز بوده است. برای اینکه مانع تحرک اجتماعی می­شده وانسان نمی­توانسته از یک طبقه اجتماعی به طبقه اجتماعی دیگر فرایازی و ارتقا پیدا کند. داستانش را اهل علم و فضلا می دانند مثلا کفشدوزی می­خواست پسرش جزء طبقه دبیران شود انوشیروان بسیار عادل! حتی در برابر تامین مخارج جنگ­هایش توسط کفشدوز این امر را نپذیرفت. بلای دوم به قول عامری استبداد دینی و موبدانی است که مرحوم مطهری از آن به عنوان-عین کلمه را عرض می­کنم- رژیم موبدانی یاد می کند. آن طور که عامری می­گوید مانع از ترقی فکری، اعتلای روحانی، رسیدن مردم به حکمت الهی و توجه به فلسفه می­شده است.

این پژوهشگر با اشاره به تاریخ ساسانیان افزود: بسیاری از شما، شاید شما نه ولی خیلی ها هستند خمیازه می­کشند برای دوره ساسانی که، آوخ دوره ساسانی چه دوره ای بود!، انوشیروان عادل چه بود و چه بود! ولی اصلا توجه ندارند که در آن دوره موبدان و مغان و اینها - آنطور که عامری می­گوید (بنده از خودم چیزی ندارم اهل سیاست هم نیستم طلبه تاریخم) چه استبدادی حاکم کرده بودند، تمام عناصر فرهنگی را نابود کردند البته ایرانی های دلیر و گندآور قیام­هایی کردند. قیام مزدک سرکوب شد. یک مکتب جهانی از این مبارزات ملت ایران در زمان ساسانیان یک مذهب جهانی بزرگ شکل گرفت مانویت، از بهرام اول گرفته تا بهرام پنجم تمام را سرکوب کردند، مزدکی ها را سرنگون کردند در خاک اینها، در هر صورت مشکل ما استبداد بوده است. بله این مشکل ما بوده است هر کس می­خواهد، به سمع جان گوش کند به ما می­گویند کشور استبداد شرقی. ویت فوگل کتابی نوشته وآنجا این مساله را ثابت کرده است. استبداد که شاخ و دم ندارد. آنطور که عامری می­گوید« یک وجهش استبداد سلطنتی بوده است» همین که عرض کردم از لوله تفنگ بیرون می­آید و یک وجهش هم از جانب موبدان و مذهب و اینها بوده است. حالا هی کاسه وای چه کنم دست بگیریم. فرهنگ ما از بین رفت تخریب شده محیط زیست تخریب شده است. چیزی از آن نمانده است. این همه از همدان تعریف می کنید بنده که خوش خوشانم نمی­شود. همدان 30 سال پیش را شما ندیده بودید. یکی از جنات اربعه بود حالا تخریب شده خیال می­کنید برج سازی آبادانی است؟ نه خیر اینها تخریب است. حرص و شره و طمع و آز بشری عامل این تخریب است، اینجا مردم هم مقصرند، مردم مقصرند یعنی آن طور که مولا علی می­گوید: «کیف ما تکونوا یولی علیکم» هر طور که باشید همان طور بر شما حکومت می کنند. مردم هم استبداد پذیرند. حرص و شره و آز، دیو آز که مانی می گوید در وجودشان مخمر شده دست از منافع آنی مادی برنمی­دارند. فرهنگ چیست؟ که دل بسوزانند ......  

از هفته نامه نویسار شماره 2


برچسب ها: میراث همدان ، دکتر پرویز اذکایی ، میراث ناملموس ،

دوشنبه 16 شهریور 1394

میراث ناملموس و توسعه گردشگری در همدان

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :روزنامه همشهری ،

میراث ناملموس و توسعه گردشگری در همدان

نشست تخصصی ثبت میراث ناملموس و ارتباط آن با توسعه گردشگری در ساختمان شماره 3 استانداری برگزار شد...
1394/06/14
نشست تخصصی ثبت میراث ناملموس و ارتباط آن با توسعه گردشگری در ساختمان شماره 3 استانداری برگزار شد. به گزارش همشهری، در این نشست جمعی از فعالان میراث فرهنگی، اعضای تشکل‌های غیردولتی و پژوهشگران حوزه میراث فرهنگی حضور داشتند.

فرهنگ غیر مادی و زندگی انسان‌ها
رئیس سابق پژوهشکده مردم‌شناسی و عضو شورای سیاست‌گذاری ثبت آثار سازمان میراث فرهنگی کشور گفت: گرد هم آمده‌ایم تا درباره فرهنگ و به‌ویژه فرهنگ غیرمادی یا معنوی و به قول ادبیات یونسکو ناملموس به گفت‌و‌گو بپردازیم. عناصر این شاخه از فرهنگ، جان و ذات همه آثار انسان اعم از بناها و اشیا و وقایع طبیعی هستند که در زندگی انسان نقش دارند یا داشتند. آدمی با آنچه در ذهن می‌پرورد و به آن می‌اندیشد، آنچه را که می‌سازد، طرح می‌دهد و شکل می‌آفریند. معابد و زیارتگاه‌ها، کاخ‌ها و آثار ماندگار معماری و مانند اینها همه بر رفتارها و صورت‌های ذهنی و آثار ناملموس مبتنی هستند.«محمد میرشکرایی» در ادامه گفت: شناخت از چراغ فن و دانش و نیز برپایه باورها و دانسته‌ها که همه از گونه فرهنگ‌های ناپدیدار و ناملموس هستند به این ترتیب به وجود آمده‌اند. یعنی از طریق میراث ناملموس است که سایر صورت‌های انسانی در فرهنگ‌های مادی پدیدار می‌شوند. هر آنچه در چنین شرایطی پدید می‌آید، لاجرم هدف و منظوری را نشان می‌دهد و انسان در آن فضا و چیزهایی که پدید می‌آورد، هویت می‌یابد.

راز تداوم دیرپای هستی
وی افزود: از این رو انسان در همه آثارش حضور دارد. این حضور به نوبه خود از وجود آثار ناملموس است. درباره طبیعت هم آنچه عنصر طبیعی را وارد عرصه فرهنگ می‌کند، جنبه‌های ناپدیدار و ناملموس آن است. همه صورت‌های فرهنگی‌شده طبیعت این فرایند را طی کرده‌اند و از سر گذرانده‌اند. در همین همدان کوه الوند آثاری دارد که منشأ آن باورهای فرهنگی است. طبیعت به دو صورت در فرهنگ انسان وارد می‌شود. یکی به صورت مورد استفاده‌اش. اما گاهی خود عنصر طبیعی تبدیل به فرهنگ می‌شود.
سبلان وقتی تبدیل به کوه از بهشت آمده می‌شود خودش تبدیل به فرهنگ می‌شود.عضو شورای سیاست‌گذاری ثبت آثار سازمان میراث فرهنگی کشور در پایان تأکید کرد: همه این صورت‌های فرهنگی‌شده طبیعت، از مسیر میراث ناملموس می‌گذرند و وارد فرهنگ انسانی می‌شوند. راز مطلب اینجاست که در چنین مواردی کارکرد پنهان عناصر فرهنگ یعنی باورها و صورت‌های ذهنی رخ می‌نمایند و از مجموعه عناصر مختلف ایران یک کل همگون می‌سازد. ایران یک متنوع اما هم‌ریشه است و این کل بر پایه همین صورت‌های ذهنی فرهنگ یکی است.

http://ostani.hamshahrilinks.org/Ostan/Iran/Hamedan/Contents/%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AB-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%84%D9%85%D9%88%D8%B3-%D9%88-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86


برچسب ها: همشهری همدان ، میراث ناملموس ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic