دوشنبه 8 تیر 1394

گفت و گو با داوود فتحعلی بیگی

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :هنر ،

گفت و گو با داوود فتحعلی بیگی

fathalibeigi.jpg

 

داوود فتحعلی بیگی کارگردان، نمایش‌نامه نویس و بازیگر نام آشنایی کشور است. فتحعلی بیگی متولد سال ١٣٢٩ در زنجان، فارغ‌‌التحصیل مقطع كارشناسی نمایش از دانشكده‌ی هنرهای زیبای دانشگاه تهران، مدرس دانشگاه و یکی از پژوهشگران و صاحب نظران نمایش‌های آیینی سنتی کشور است. تاکنون در بیش از 30 نمایش به عنوان بازیگر، نویسنده و کارگردان حضور داشته و در سال ١٣٨٠ موفق به دریافت مدرك درجه‌ی یك هنری (معادل دكتری)‌ از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی شده است. داوود فتحعلی بیگی این روزها علاوه بر تدریس به پژوهش‌هایش ادامه می‌دهد. 

با او در زمینه‌ی وضعیت نمایش آیینی سنتی در همدان به گفت‌و‌گو نشسته‌ایم:

شما دو بار برای دیدن تئاترهای سنتی به همدان آمدید، وضعیت تئاتر آیینی را در همدان چگونه ارزیابی می‌کنید؟
نسبت به دیگر شهرها و استان‌ها که در این زمینه فعالیت نمی‌کنند امیدوار کننده است. دوستان فعال در این حوزه هم دریافت خوبی از این گونه‌ی نمایشی داشتند و خوشبختانه کارها هم با استقبال خوبی از طرف مخاطبان روبه‌رو می‌شود که این مسئله جای امیدواری دارد.

برای اینکه استان‌های دیگر هم در این زمینه فعال‌تر شوند چه تدبیری باید کرد؟
یکی از مهمترین عواملی که می‌تواند به احیای این هنر یاری رساند، برگزاری کارگاه‌های آموزشی است. برای تربیت کردن کسانی که بتوانند چنین نمایش‌هایی را اجرا کنند، آموزش، بسیار ضروری است چون علی‌رغم ظاهر ساده‌ای که مخاطب می‌بیند، کار در این حوزه، مشکل است یعنی سهل و ممتنع است. متاسفانه در دانشکده‌ها‌ی تئاتر هم در زمینه‌ی این نوع نمایش، آموزش لازم داده نمی‌شود. کسانی هم که در این زمینه فعال هستند و کار می‌کنند براساس علاقه‌ی شخصی‌شان است مثلاً از طریق مطالعه‌ی کتاب یا دیدن فیلم و... وگرنه گرایش چندانی به این هنر دیده نمی‌شود.

از آنجا که نمایش‌نامه در این زمینه کمتر تولید می‌شود، کارهایی که امروز در زمینه‌ی نمایش‌های بومی و آیینی اجرا می‌شود بر اساس همان متن‌های قدیمی است که با اندکی تغییر به روی صحنه می‌رود. شما این تغییرها را چگونه می‌بینید؟
بومی شدن که هیچ ایرادی ندارد در ضمن می‌تواند زمینه‌هایی فراهم کند برای ارتباط بیشتر با تماشاگر اما مهم این است که ببینیم چقدر این امر درست اتفاق افتاده است.

تولید نمایش‌نامه‌های آیینی سنتی در چه وضعی قرار دارد؟
در این حوزه، متن بسیار کم است به دلیل اینکه نوشتن در این زمینه، بسیار کار دشواری است. شیوه‌ی نوشتن نمایش‌نامه‌ی آیینی سنتی، آموزش داده نشده است، مدون نشده و تعداد متن‌های این نوع نمایشنامه بسیار کم است به همین دلیل در جشنواره‌ی نمایش‌های آیینی سنتی تلاش می‌کنیم در هر دوره، مسابقه‌ی نمایشنامه‌نویسی برگزار کنیم. در هفدهمین دوره‌ی جشنواره نیز، دومین مرحله‌ی مسابقه‌ی نمایشنامه‌نویسی برگزار خواهد شد تا از این طریق انگیزه‌ای ایجاد شود. در نهایت هم تعدادی از کارها را منتشر خواهیم کرد تا بتواند در دسترس علاقه‌مندان قرار بگیرد.

اجرای بداهه را چگونه می‌بینید؟ اعتقادی به کار بداهه در نمایش‌های آیینی مانند سیاه‌بازی دارید؟
بداهه‌ی محض، شیرازه‌ی کار را به هم می‌ریزد حتی قدیم هم که بداهه کار می‌کردند همه چیز خلق‌الساعه نبود مسلماً پیش از اجرا، تمرین و هماهنگی وجود داشت اما طبیعتاً در نمایشی که قرار بود از ابتدای شب تا دم صبح اجرا شود، همه‌ی کارها نمی‌توانست از روی متن شکل گرفته باشد. بی تردید، بخش‌هایی از کار بداهه بوده است حتی امروزه نیز وقتی می‌گوییم بداهه کار می‌کنیم بر اساس اصول تئاتر است، باید میزانسن داشته باشد، خط و ربط‌های گفت‌و‌گوها از قبل مشخص باشد، حالا ممکن است گاهی وقت‌ها در تمرین‌ها تکه‌های بداهه پیدا شود و یا در اجرا هم به صورت استثنا بداهه‌ای شکل بگیرد.

پیش تر اشاره کردید که قدیم درعروسی‌ها، مراسم‌ها وجشن‌ها چنین برنامه‌هایی اجرا می‌شد آیا با مناسبات زندگی امروزین می‌توان از این فرصت برای عمومی‌تر شدن این نمایش استفاده کرد؟
عمومی شدن این نوع نمایش به تعدد اجرا وابسته است. هر چقدر بیشتر این نمایش‌ها اجرا گردد و مخاطب ببیند، بیشتر ارتباط برقرار خواهد کرد اما دیگر آن شکل زندگی تغییر کرده است، قدیم خانه‌ها بزرگ بود، حیاط خانه‌ها حوض بزرگی داشت، روی حوض را تخته پوش می‌کردند، اطراف آن را صندلی می‌چیدند و یا ایوانی داشت که میهمان‌ها دورتادور آن می‌نشستند. مهم‌تر این که مانند امروز وسایل ارتباط جمعی وجود نداشت، رادیو، تلویزیون و سینما نبود. امروز، صحنه‌ای که برای اجرا در یک سالن تئاتر وجود دارد حدود دو متر است. در دو متر فضا چه کار می‌توان کرد؟

درشرایط فعلی برای تداوم و ماندگاری نمایش‌های آیینی و سنتی چه می‌توان کرد؟
برای ماندگاری این‌گونه نمایش‌ها مجبوریم از مناسبتی بودن آن چشم‌پوشی کنیم و به عنوان یک پدیده‌ی نمایشی و یک گونه از تئاتر به آن اهمیت بدهیم. همچنین فرصتی برای یادگیری فراهم کنیم تا هم رونق داشته باشد و هم مردم ببینند و فراموش نکنند.

http://hmag.ir/fa/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D9%87%D9%86%D8%B1/259-%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D9%88%D8%AF-%D9%81%D8%AA%D8%AD%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%DA%AF%DB%8C



برچسب ها: داود فتحعلی بیگی ، همگان ، نمایش روحوزی ، نمایش آیینی سنتی ، نمایش آیینی همدان ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic