شنبه 26 مرداد 1392

نشست زمین؛ تهدیدی جدی برای نیروگاه همدان

   نوشته شده توسط: حسین زندی    نوع مطلب :روزنامه ها ،تهران امروز ،زیست بوم ،

نشست زمین؛ تهدیدی جدی برای نیروگاه همدان

 

 

 

روزنامه تهران امروز

 

کد خبر: 136293

تاریخ خبر: شنبه, 26 مرداد 1392

 

http://www.tehrooz.com/1392/5/26/TehranEmrooz/1244/Page/14/

 

محمد درویش: استفاده از انرژی‌های جایگزین، مانند باد و خورشید می‌تواند مشكل مصرف آب نیروگاه همدان را رفع كند

نشست زمین؛ تهدیدی جدی برای نیروگاه همدان

مهم‌ترین تهدیدی كه استان همدان با آن روبه‌رو است بدهكاری اكولوژیكی آن است. میزان بهره‌برداری از منابع طبیعی و محیط‌زیست استان همدان بیشتر از میزان تولید سالانه منابع طبیعی استان شده است و این روند باعث شده است كه تراز منفی به وجود بیاید و هر ساله بر این تراز منفی افزوده می‌شود

 

حسین زندی- همدان: استان همدان در دو دهه گذشته روز به روز به سمت بی‌آبی و خشك شدن می‌رود و ذخیره سفره‌های زیرزمینی آب استان هر روز كمتر می‌شود؛ اما نه صرفا به دلیل خشكسالی و كمبود میزان بارش، بلكه به علت نبود مدیریت آب و برداشت بی‌رویه. هدر دادن آب در تولیدات كشاورزی، تولید انرژی و مصارف صنعتی كه در هیچ‌یك از زمینه‌هایی كه اشاره شد موفق نبوده‌اند. به‌طورمثال در برخی سال‌ها قیمت محصولات كشاورزی آنقدر پایین است كه اگر آب را بسته‌بندی كنند و بفروشند بیشتر از كشاورزی سود خواهد داشت. برداشت بیش از حد و نبود مدیریت موجب نابودی برخی گونه‌های گیاهی، تغییر اكولوژیكی منطقه و تشدید بیابانزایی است و كم‌شدن میزان بارش وخشكسالی این مسئله را تشدید می‌كند. به همین سبب اكنون نیاز به مدیریت منبع زیرزمینی بیش از گذشته احساس می‌شود.

بدهكاری اكولوژیكی

یك كارشناس محیط‌زیست در این باره می‌گوید: مهم‌ترین تهدیدی كه استان همدان با آن روبه‌رو است بدهكاری اكولوژیكی آن است. میزان بهره‌برداری از منابع طبیعی و محیط‌زیست استان همدان بیش‌تر از میزان تولید سالانه منابع طبیعی استان شده است و این روند باعث شده است كه تراز منفی به وجود بیاید و هر ساله بر این تراز منفی افزوده می‌شود. «محمد درویش» با بیان اینكه شاخص‌هایی وجود دارد كه نشانگر منفی بودن تراز است، تاكید می‌كند: یكی از شاخص‌ها موضوع تراز سفره‌های آب زیرزمینی است. بیلان اغلب نهادهای استان همدان منفی شده است یعنی میزان برداشت از سفره‌های آب‌های زیرزمینی بیش‌تر از میزان تغذیه سالانه سفره هاست كه این مسئله در صورت استمرار می‌تواند به مرحله‌ای از بیابان‌زایی برسد كه اصطلاحا به آن خطرناك‌ترین مرحله بیابان‌زایی می‌گویند. یعنی اگر به این مرحله برسیم حتی به شرط حذف عامل مخرب، دیگر نمی‌توان كاری برای منطقه انجام داد و غیرقابل بازگشت است.

پدیده نشست زمین

درویش در ادامه می‌گوید: در نتیجه این اتفاق می‌افتد كه وقتی سفره‌های آب زیرزمینی به صورت مستمر پایین‌تر از حد تراز خود شود لایه‌های آبدار زمین فاصله‌های خود را از دست می‌دهند. چون آب از دست رفته و پدیده‌ای به نام نشست زمین اتفاق می‌افتد. در صورت وقوع این اتفاق، اگر آب را هم تزریق كنیم چون حجم سفره‌های آبخوان كاسته شده نمی‌تواند آب را ذخیره كند و در نتیجه به صورت سیل و روان آب جاری می‌شود. از این رو همه تلاش‌ها باید در مسیر جلوگیری از روند افت آب زیرزمین باشد. اما به دلیل ساختار آهكی كه در زمین‌های منطقه به ویژه در دشت كبودرآهنگ و نهاوند وجود دارد با پدیده فرو چاله‌ها مواجه هستیم كه برخی از فروچاله‌ها بزرگ‌ترین فروچاله‌هایی است كه در خاورمیانه كشف شده است. این نشان‌دهنده این است كه علاوه بر كشاورزی بی‌رویه حفر چاه غیرمجاز استقرار صنایعی كه در منطقه در نظر گرفته شده متناسب با توانمندی بوم شناختی استان همدان نبود.

دو معضل اصلی سفره‌های زیرزمینی همدان

این كارشناس محیط زیست ادامه می‌دهد: به نظر می‌رسد دو معضل اصلی سفره‌های زیرزمینی همدان را تهدید می‌كند. اگرچه همدان شهر صنعتی نیست و بیكاری یكی از معضلات آن است، اما یكی‌ از این مشكل‌ها كشاورزی سنتی است و دیگری نیروگاه شهید مفتح. درویش در پاسخ به این سوال كه كدام را مهم‌تر می‌داند و از میان تعطیل شدن نیروگاه یا بستن چاه‌های غیرمجاز كشاورزی كدام یك هزینه كم‌تری برای مردم خواهد داشت؟ می‌گوید: مسلما كشاورزی مهم‌تر است. اصل مسئله این است كه بازده آب كشاورزی در استان همدان كمتر از 32درصد است یعنی حدود 68 درصد آب در بخش كشاورزی هدر می‌رود و باعث می‌شود فشار بر سفره‌های آب زیرزمینی بیاید. اگر كه راندمان آب جاری در بخش كشاورزی استان تقویت شود ما با نیمی از آبی كه در اختیار بخش كشاورزی قرار می‌دهیم می‌توانیم همین مقدار تولید را داشته باشیم و نیازی به كفچه كنی حفر چاه غیرمجاز بیش‌تر وجود ندارد. اما نیروگاه شهید مفتح هم موضوعی جدی است؛ چراكه نوع سامانه‌های كمك كننده نیروگاه به نحوی تعبیه شده است كه نیاز به آب دائمی دارد. قاعده این بود كه چنین نیروگاهی در محلی مانند حاشیه خلیج‌فارس احداث شود كه آب دائم برای كمك كردن به آن وجود داشته باشد، اما این استقرار غلط سبب شده است كه با بحران روبه‌رو شویم نیروگاه نیز برای رفع بحران حفر چاه‌های عمیق كرده‌اند، اما امروز خطری كه نیروگاه را تهدید می‌كند خطر نشست زمین است كه ممكن است موجب نشست نیروگاه هم شود و در واقع این خطر نیروگاه را هم تهدید می‌كند.

راه جایگزین برای نیروگاه

این كارشناس در پاسخ به اینكه چه جایگزینی برای نیروگاه داریم با توجه به اقلیم منطقه چه پیشنهادهایی می‌توان مطرح كرد، می‌افزاید: باید نیروگاه را به روز كنیم. امروز سامانه‌هایی وجود دارد كه كمك می‌كند به جای اینكه نیروگاه‌ها از منابع آبی استفاده كنند از جریان باد استفاده كنند. از این رو باید مانند اتفاقی كه در نیروگاه شازند اراك افتاده است، دكل‌های بزرگی نصب شود با این كار مشكل كمبود آب تا حدودی حل خواهد شد. راه دیگر استفاده از انرژی‌ها و نیروگاه‌های جایگزین است. با توجه به اقلیم همدان كه هم بادخیز است و هم میزان دریافت انرژی خورشیدی استان بسیار خوب است و نیز با توجه به مطالعاتی كه (سانا) معاونت انرژی‌های نو و وزارت نیرو انجام داده است همدان یكی از بهترین گزینه‌ها برای دریافت انرژی خورشید است. به دلیل اینكه دمای متوسط از 40 درجه بگذرد به درد انرژی خورشید نمی‌خورد، همدان از این نظر مناسب‌ترین منطقه است كه دمای متعادلی دارد. همدان می‌تواند به سمتی رود كه در تولید انرژی‌های خورشیدی و پاك الگو باشد. چنان‌كه مطابق برنامه پنجم دولت باید از طریق انرژی‌های خورشیدی و بادی 5000 مگابایت برق تولید كند. آنوقت با اجرای این طرح‌ها در همدان، می‌توان هم شغل‌های جدیدی ایجاد كرد و هم میزان وابستگی نیروگاه را به آب كاهش داد. وابستگی‌ای كه یكی از عوامل مهم تشدید بیابان‌زایی در این استان است. البته تاكنون چندین بار خطر فرونشست زمین و پدیدارشدن فروچاله‌هایی حیرت‌انگیز در دشت قهاوند همدان، دشت ورامین، رفسنجان، شمال خراسان، مناطق مرکزی و جنوبی استان فارس و … مطرح شده است كه همگی ناشی از خالی شدن زمین از سفره های آب زیرزمینی و برداشت بی رویه است. این امر كه كارشناسان از آن به عنوان تراز منفی آبخوان های كشور یاد می كنند هم اكنون از منفی شش میلیارد متر مكعب در سال گذشته است یعنی به عبارت دیگر مردم ایران سالانه دست‌کم شش میلیارد متر مکعب آب بیشتر از آن چیزی که در سرزمین‌ پهناورمان فرو می‌رود، از آن برداشت می‌کنند، ابعاد موضوع آن‌‌چنان گسترده است كه كه حتی پژوهشگران زمین‌شناس در یک مرکز تحقیقاتی آلمان توانسته اند با استفاده از فناوری سنجش از دور و تصاویر ماهواره‌ای بر فرونشست شتابناک زمین در ایران مهر تایید زنند. به نحوی که این پژوهشگران بین المللی اعلام کرده‌اند در طول ۳۰ سال گذشته دست‌کم ۱۵ متر از عمق سفره‌های آب زیرزمینی در ایران کاسته شده است. یعنی، به طور متوسط سالی نیم متر سطح آبخوان پایین رفته است؛ رخدادی که منجر به نشست زمین و برجای ماندن خسارت‌های هنگفت به تاسیسات زیربنایی کشور شده است و مطابق این گزارش، میزان نشست زمین ناشی از اُفت سطح آبخوان در برخی مناطق کشور به ۵۰ سانتی‌متر در سال هم رسیده است که بسیار خطرناک است و همه اینها در حالی است كه مسئولان موضوع را تكذیب كرده و خطر را خیلی كمتر از این سخنان می‌دانند. به هر حال موضوع هر چه هست اینكه باید تدبیری اندیشید كه ضمن جلوگیری از آسیب‌رسانی به تاسیساتی نظیر نیروگاه همدان،‌كشاورزان اصرار بیش از حد بر روش‌های سنتی آبیاری در کشاورزی نداشته باشند و برای افزایش راندمان آبیاری برنامه ریزی شود، حفر بی‌رویه چاه‌های عمیق و نیمه‌عمیق متوقف شده و گسترش شهرنشینی و چیدمان غلط صنایع پرمصرف (از نظر آب) در مناطق و دشت‌های بحرانی کشور، دیگر صورت نگیرد.

 

روزنامه تهران امروز

 

 


برچسب ها: آب همدان ، نیروگاه همدان ، کم آبی همدان ، گفتگو با محمد درویش ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic