مشارکت مردمی برای حفاظت از منابع طبیعی

نویسنده: حسین زندی خبرنگار همشهری -همدان
مشارکت مردمی برای حفاظت از منابع طبیعی
یکی از بهانه‌ها و گله مندی‌های مدیران ارشد در حوزه حفاظت از منابع طبیعی و مناطق حفاظت‌شده کمبود نیروی انسانی است. در حوزه منابع طبیعی اعضای تشکل های غیردولتی منابع طبیعی و همیاران طبیعت نیروهای داوطلبی هستند که بخشی از این کمبود را جبران می کنند و بخش عمده مشارکت اجتماعی از طریق آنها صورت می‌گیرد....
1395/07/11
یکی از بهانه‌ها و گله مندی‌های مدیران ارشد در حوزه حفاظت از منابع طبیعی و مناطق حفاظت‌شده کمبود نیروی انسانی است. در حوزه منابع طبیعی اعضای تشکل های غیردولتی منابع طبیعی و همیاران طبیعت نیروهای داوطلبی هستند که بخشی از این کمبود را جبران می کنند و بخش عمده مشارکت اجتماعی از طریق آنها صورت می‌گیرد.
برای بررسی موضوع مشارکت اجتماعی در حوزه منابع طبیعی پای صحبت محمدرضا همتی مدیرکل اداره منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان نشسته ایم.
  • محافظین طبیعت چه تفاوتی با همیاران طبیعت دارند؟
محافظین طبیعت یا نیروهای یگان حفاظت از منابع طبیعی در استخدام سازمان ما هستند اما همیاران طبیعت به صورت داوطلبانه فعالیت می‌کنند.
  • وظایف یگان حفاظت منابع طبیعی چیست؟
حفاظت عرصه و اعیان منابع طبیعی از طریق اجرای مقررات موضوعه براساس طرح‌ها و دستورالعمل‌های ذیربط، اقدام‌های پیشگیرانه و اطلاع‌رسانی به موقع به منظور حفظ و حراست از عرصه‌های منابع طبیعی، اتخاذ تدابیر، تمهیدات و اقدام‌های لازم به منظور جلوگیری و مقابله با جرائم مرتبط با وظایف قانونی سازمان، بازرسی و كنترل محموله‌های جنگلی و مرتعی و كشف محموله‌های قاچاق و غیرمجاز در معابر، جنگل‌ها و محورهای مواصلاتی با هماهنگی ناجا از وظایف یگان حفاظت منابع طبیعی است. همچنین جلوگیری از تردد و چرای غیرقانونی دام در عرصه و اعیان منابع طبیعی طبق ضوابط و دستورالعمل‌های مربوطه، جلوگیری و برخورد قانونی با هر نوع بهره‌برداری غیرمجاز از جنگل‌ها و مراتع و بیابان‌ها طبق قوانین موضوعه، هماهنگی و همكاری با سایر نیروهای مردمی، دولتی و سازمان‌های مردم‌نهاد در امرحفاظت از منابع طبیعی، مساعدت و همكاری با عوامل ذیربط در اطفای حریق منابع طبیعی و امور امدادی و مردم یاری به هنگام بروز سوانح و حوادث غیرمترقبه در عرصه‌های منابع طبیعی، انجام وظایف قانونی در مقام ضابط خاص دادگستری در حوزه مأموریت و در حدود وظایف مطابق با قانون آیین دادرسی كیفری مصوب 94/12/4 و تشكیل پرونده قضایی برای متخلفین، قاچاقچیان و متجاوزین به عرصه و اعیان منابع طبیعی برابر قوانین موضوعه و ارجاع و اعزام به مراجع ذیربط نیز از دیگر وظایف این یگان است. گشت و مراقبت از عرصه و اعیان منابع طبیعی و حفاظت از اماكن و واحدهای تابعه یگان حفاظت منابع طبیعی بر اساس دستورالعمل‌های ابلاغی نیز از اصلی‌ترین وظایف یگان حفاظت است.
  • تعداد محافظین طبیعت در استان چقدر است؟
همه این موارد و مسئولیت هایی که ذکر شد بر دوش نیروهای یگان حفاظت یا محافظین طبیعت است اما بنا به کمبود اعتبار، تعداد نیروهای ما بسیار کم و از استانداردهای جهانی پایین‌تر است به همین دلیل از راه های دیگر تلاش می کنیم این  کمبود نیرو را جبران کنیم از جمله با مشارکت اجتماعی و جذب همیاران طبیعت.
  • یگان حفاظت چه تفاوتی با محیط‌بانان سازمان محیط زیست دارد؟
در برخی موارد وظایف و مسئولیت ها هم‌پوشانی دارد. مثلا در آتش سوزی های مناطق طبیعی علاوه بر یگان حفاظت ما و محیط‌بانان سازمان محیط زیست، آتش نشانی هم وارد می شود اما محیط بانان بیشتر درمناطق حفاظت شده مسئولیت و تقش ایفا می‌کنند و یگان حفاظت ما در اراضی تحت پوشش سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری فعالیت می‌کنند.
  • همیار طبیعت به چه کسانی اطلاق می شود و تعداد همیاران طبیعت در استان چند نفر است؟
همیار طبیعت به كسی گفته می شود كه به صورت فردی با انگیزه معنوی و غیرمادی به عنوان رابط افتخاری انتخاب می شود تا ادارات منابع طبیعی و آبخیزداری را در پیشبرد مهم ترین هدف سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری كشور كه حفظ، احیا، توسعه و بهره‌برداری بهینه از منابع طبیعی است یاری كند. بیش از6400 نفر همیارطبیعت در استان همدان فعالیت دارند. این تعداد همیار طبیعت برای حفاظت از منابع طبیعی به صورت افتخاری در استان همدان فعالیت می كنند. همیارطبیعت ضمن حفاظت از جنگل‌ها و مراتع، پیام‌های آموزشی و ترویجی را نیز به مردم منتقل می‌كند.
  • چه کسانی بیشتر وارد این حوزه و به عنوان همیار طبیعت شناخته می شوند؟
همیاران طبیعت شامل افراد صاحب نظر در زمینه منابع طبیعی، اعضای شوراهای اسلامی روستاها، دهیاران، بسیجیان محلی، معلمان، دانش آموزان، فارغ التحصیلان دانشگاهی، مجریان، بهره برداران منابع ملی و تمام افراد دوستدار طبیعت و منابع طبیعی است. بومی بودن و آشنایی با منطقه مورد نظر، دارا بودن حداقل سواد خواندن و نوشتن و توان جسمی، علاقه به منابع طبیعی و كوشش در مسیر حفظ و حراست از آن، نداشتن سوء رفتار و پرونده تخلفات در منابع طبیعی و برخورداری از قدرت بیان و جلب اعتماد مردم از مهم‌ترین شرایط انتخاب همیاران طبیعت است.
  • همه کسانی که به عنوان همیار طبیعت شناخته می‌شوند به صورت همسان عمل می کنند؟
همیاران طبیعت به 3 گروه همیارطبیعت مروج، محافظ و دانش‌آموزی تقسیم می شوند كه هركدام وظایف جداگانه‌ای دارند. اشاعه و گسترش فرهنگ منابع طبیعی در بین مردم، همكاری در سازماندهی بهره برداران منابع طبیعی و دوستداران طبیعت و بسیج و سازماندهی امكانات و توانایی‌های مردمی در حفظ و احیای منابع طبیعی از مهم‌ترین وظایف همیار طبیعت است.
  • از سوی اداره منابع طبیعی چه حمایتی از همیاران طبیعت صورت می گیرد؟
برگزاری دوره های آموزشی، صدور بیمه بی‌نام برای همیاران طبیعت كه در زمان بروز حوادث از جمله اطفای حریق در جنگل ها و مراتع دچار آسیب می شوند، توزیع بسته های آموزشی و بروشورهای ترویجی و فرهنگسازی، معرفی همیاران طبیعت معرفی و تقدیر از آنان در مراسم كشوری از جمله مواردی است که به عنوان مشوق در نظر گرفته شده است.
  • اداره‌کل منابع طبیعی برای جذب مشارکت عمومی در حفاظت از منابع طبیعی چه کارهایی انجام  داده است؟
نیاز به مشارکت مردم رویکرد اصلی سازمان منابع طبیعی است و مردم مهم ترین و موثرترین نقش را در حفاظت از جنگل ها و مراتع برعهده دارند. اجرای طرح همیاران طبیعت و ارتباط و مشاركت دادن مردم و تشكل ها و سازمان‌های مردم نهاد منابع طبیعی در حفاظت از منابع طبیعی از اهدافی است که اداره کل منابع طبیعی دنبال کرده است.
  • در این حوزه آیا افراد مشارکت‌جو آموزش هم می بینند؟
آموزش های خاص در خصوص جنگل، مرتع و اثرات زیست محیطی و فواید آن، همچنین بحث امانت بودن مراتع و جنگل ها از مواردی است که به همیاران طبیعت آموزش داده می‌شود و در این طرح از تمامی اقشار جامعه به گروه همیاران طبیعت پیوسته‌اند.
  • نقش محافظین و همیاران طبیعت در مهار آتش‌سوزی ها چگونه بود؟
مشارکت و همكاری مردم در حفاظت، پیشگیری، هشدار، آگاهی بخشی و اطفای حریق در جنگل ها و مراتع حائز اهمیت است.
به طور کلی در پیشگیری، کشف و اطفای حریق در جنگل ها و مراتع می توان از مشارکت و توانمندی نیروهای مردمی بهره‌مند شد و توجه نهادهای مردمی، تشكل ها، جوامع محلی و همه دستگاه های دولتی و مؤسسات غیر دولتی را به این موضوع معطوف کرد.
از این رو سازماندهی تشكل های داوطلب در قالب گروه های پیشگیری و اطفای حریق باید قبلاً با هماهنگی کارشناسان منابع طبیعی صورت پذیرفته و این افراد آموزش‌های لازم را در این زمینه دیده باشند.
  • امسال با توجه به وضع خوب بارش‌ها در فصل بهار و پوشش گیاهی مناسب، آتش‌سوزی ها هم زیاد بودجه اقدام‌های پیشگیرانه‌ای از طریق مشارکت مردمی صورت گرفت؟
استقرار10 اكیپ ثابت و سیار و آماده باش از نیروهای كار آزموده، ورزیده، با تجربه و چابك مجهز به تجهیزات كامل از جمله بی‌سیم و موتورسیكلت و گشت مراقبت به طور مستمر و شبانه‌روزی، برقراری كشیك اطفای حریق و آماده باش برای همه همكاران ستاد اداره كل و ادارات منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان ها تامین امكانات و تجهیزات كامل اطفای حریق، همچنین اختصاص چندین جلسه شورای معاونین اداره‌كل و هماهنگی واحدهای تابعه به منظور اطلاع‌رسانی در خصوص حساسیت حریق در جنگل‌ها و مراتع استان در فصل تابستان و لزوم انجام اقدام‌های پیشگیرانه و استفاده از مشاركت حداكثری مردم و نهادها و دستگاه های مرتبط در مناطق بحرانی و حساس از جمله اقدام‌های ما بود.
  • به مسأله اطلاع رسانی اشاره کردید، نقش رسانه های جمعی در حفاظت از منابع طبیعی چیست؟
رسانه ها نقش اثرگذاری در توسعه جوامع،  هدایت افكار عمومی، اطلاع‌رسانی و فرهنگسازی موثر دارند.
از آنجایی که منابع طبیعی از مباحث مهمی است که هم در آموزه های دینی و اسلامی ما مورد تأکید قرار گرفته و هم نیاکان و بزرگان ما ارزش بسیار زیادی برای این ثروت های الهی قائل بودند، همچنین با توجه به اهمیتی که از نظر اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و محیط زیستی دارند فرهنگسازی برای حفاظت از آنها از اقدام‌های اجتماعی و موثری است که بایستی با جدیت به آن پرداخته شود.
 برای فرهنگسازی در راستای حفاظت از منابع طبیعی در کشور ضرورت دارد به کمک رسانه‌های جمعی به طور عموم و صدا و سیما به طور اخص به عنوان مهم ترین مولفه‌های فرهنگساز که هدایت‌گری روند کلی فرهنگ جامعه را برعهده دارند به تشریح، تبلیغ، احیاو ترویج و اشاعه هرچه بهتر و بیشتر این فرهنگ در جامعه بپردازیم و در سایه مشارکت های مردمی و عمومی شاهد حفظ، احیا و توسعه این منابع ارزشمند الهی باشیم.
  • آیا در بین عشایر نیز همیار طبیعت داریم؟
تعدادشان بسیار کم است اما امیدواریم در سال های آینده با توانمندسازی همیاران طبیعت در عرصه‌های دیگر عشایر را نیز جذب کنیم و مشارکت آنان را نیز داشته باشیم.
http://ostani.hamshahrilinks.org/Ostan/Iran/Hamedan/Contents/%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%81%D8%A7%D8%B8%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%B9%DB%8C?magazineid=


برچسب ها: همشهری همدان ، منابع طبیعی همدان ، همیار محیط بان ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic